Czernidłaczek gromadny
| Czernidłaczek gromadny | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | pieczarkowce |
| Rodzina | kruchaweczkowate |
| Rodzaj | czernidłaczek |
| Gatunek | czernidłaczek gromadny |
| Nazwa systematyczna | |
| Coprinellus disseminatus (Pers.) J.E. Lange[2] Dansk bot. Ark. 9 (no. 6): 93 (1938) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Czernidłaczek gromadny (Coprinellus disseminatus Pers.) J.E. Lange) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1][2]. We wczesnych publikacjach zaliczany był do rodzaju Coprinus jako czernidłak gromadny (Coprinus disseminatus)[3][4][5][6]. Badania z zakresu filogenetyki molekularnej wykazały jednak, że rodzaj Coprinus nie był taksonem monofiletycznym i należy go rozbić na rodzaje Coprinus (sensu stricto) i Coprinellus, a także kilka innych[7].
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Średnicy 1-1,5 cm. U młodych owocników barwy kremowej, jasnoochrowej, szarożółtej, beżowej, ochrowożółtawej, o kształcie dzwonkowatym, naparstkowatym. U dojrzałych owocników szary w różnych odcieniach, szeroko dzwonkowaty. W odróżnieniu od niektórych gatunków czernidłaka (Coprinus), nie rozpływający się. Powierzchnia kapelusza jest drobno pofałdowana promienieście, sucha i matowa</ref name="gerhardt2006">
- Hymenofor
- Blaszkowy, z blaszkami szeroko rozstawionymi[4][5][6] (według niektórych źródeł są gęsto rozstawione[3]), prosto przyrośniętymi do trzonu. Barwa blaszek na początku biała, następnie w odcieniu szarofioletowym lub ochrowym, u starszych owocników są ciemne, prawie czarne[5][4]. Pod lupą można zobaczyć na kapeluszu (oglądając pod światło) drobniutkie włoski[8].
- Trzon
- Długości 4-5 cm, średnicy około 0,1 cm. Barwy białawej, lekko higrofaniczny, cylindryczny, często wygięty[5]
- Miąższ
- Barwy białawej, bardzo cienki, o łagodnym smaku i lekko grzybowym zapachu[5]
- Wysyp zarodników
- Czarny. Zarodniki mają wymiary około 8-9 ×6-8 µm, są elipsoidalne, gładkie[3].
Występowanie [edytuj]
Saprotrof. Jego owocniki wyrastają gromadnie, tworząc gęste kobierce.Grzyby tego gatunku żyją w martwym drewnie próchniejących pni, czasem także znajdujących się pod powierzchnią gleby. Owocują gromadnie, od maja do listopada, na jednym stanowisku możliwych jest kilka owocowań tego samego roku[9]. Gatunek bardzo pospolity. Zdarza się, że owocniki tego grzyba wyrastają masowo również na żywych jeszcze pniach starych drzew, tuż nad ziemią lub nawet metr powyżej[8].
Znaczenie [edytuj]
Jest często określany jako grzyb niejadalny[3][4][6], prawdopodobnie z powodu małych rozmiarów owocników[9]. Zawiera koprynę powodującą w połączeniu z alkoholem tzw. "efekt antikolowy" (przejściowe mdłości, uczucie gorąca, duszności i zaczerwienienie twarzy), lecz poza tym nie jest szkodliwy i może służyć do celów konsumpcyjnych[5].
Synonimy [edytuj]
- Agaricus disseminatus Pers.
- Agaricus disseminatus var. disseminatus Pers.
- Agaricus striatus sensu Sowerby
- Coprinarius disseminatus (Pers.) P. Kumm.
- Coprinus disseminatus (Pers.) Gray
- Psathyrella disseminata (Pers.)
- Pseudocoprinus disseminatus (Pers.) Kühner
(na podstawie Species Fungorum[2])
Gatunki podobne [edytuj]
- kruchaweczka najmniejsza (Psathyrella pygmaea) – nie posiada na kapeluszu włosków[8].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Coprinellus disseminatus w: Bisby FA, Roskov YR, Orrell TM, Nicolson D, Paglinawan LE, Bailly N, Kirk PM, Bourgoin T, Baillargeon G., eds (2009). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2009 Annual Checklist. Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/ Species 2000: Reading, UK.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2012-01-02].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Wyd. III. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1985, s. 375. ISBN 8309007140.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Marcus Flück: Atlas grzybów – oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Warszawa: Oficyna Wydawnicza "DELTA W-Z", s. 315. ISBN 8371753373.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 356. ISBN 8374045132.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Ewald Gerhardt: Przewodnik GRZYBY. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2001, s. 164. ISBN 8370730841.
- ↑ Scott A. Redhead, Rytas Vilgalys, Jean-Marc Moncalvo, Jacqui Johnson i inni. Coprinus Pers. and the Disposition of Coprinus Species sensu lato. „Taxon”. 1 (50), s. 203-241, luty 2001 (ang.).
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ 9,0 9,1 Coprinus disseminatus w: www.grzyby.pl
