Czerwonogród (obwód tarnopolski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czerwonogród
Урочище Червоне
Widok ruin pałacu Ponińskich
Widok ruin pałacu Ponińskich
Herb
Herb Czerwonogrodu
Państwo  Ukraina
Obwód tarnopolski
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Czerwonogród
Czerwonogród
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Czerwonogród
Czerwonogród
Ziemia 48°49′N 25°36′E/48,816667 25,600000Na mapach: 48°49′N 25°36′E/48,816667 25,600000
Portal Portal Ukraina
położenie na mapie województwa tarnopolskiego w roku 1939

Czerwonogród, dziś Uroczyszcze Czerwone (ukr. Урочище Червоне) koło Nerkowa) – miejscowość na Podolu w zachodniej Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim. Czerwonogród, położony jest nad rzeką Dżuryń, wpadającą do Dniestru w pobliżu Zaleszczyk.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze historyczne wzmianki o Czerwonogrodzie datowane są na ІХ w., kiedy był on siedzibą książąt ruskich. W późniejszym czasie rządzili tu Tatarzy, hospodarze mołdawscy, a także władcy litewscy. Kiedy w XIV w. Litwini wygnali z tych ziem Mongoło-Tatarów i zbudowali pierwszą drewnianą fortecę, osiadł tu zakon dominikanów, budując pierwszy klasztor misyjny. W 1395 r. król Jagiełło podporządkował te ziemie Polsce. W Czerwonogrodzie intensywnie rozwijały się rzemiosła i handel. W 1434 r. miasto zdobyło miano królewskiego, a 14 lat później, w 1448 r., otrzymało prawo magdeburskie. W ХVII w. Miasto stało się własnością rodu Danyłowiczów, którzy zbudowali tam pierwszą kamienną fortecę. W 1615 r. na koszt rodziny Lisieckich zbudowano tu również kościół.

Do 1772 roku w zamku mieściła się siedziba powiatu w województwie podolskim I Rzeczypospolitej, do 1772 był również Czerwonogród starostwem niegrodowym. Po rozbiorze Polski w 1772 roku utracił znaczenie, miejscowość w powiecie zaleszczyckim zaboru austriackiego, później w województwie tarnopolskim II RP. W 1778 r. Czerwonogród stał się własnością księcia Karola Ponińskiego.

W roku 1944 bojówki OUN-UPA wymordowały całą polską ludność. Zniszczono także kompleks pałacowy. Do dziś zachowały się jedynie ruiny jednej z wież, druga częściowo się zawaliła w 2013 roku (stan obiektu ulega dalszemu pogorszeniu).

Quote-alpha.png
Na początku 1944 r. – wspomina Kasper Kazimierz Karasowski – pamiętam, do naszego domu przychodzili sąsiedzi Ukraińcy: Michał Stachera, Paweł Kolba i Paweł Wytrykusz, którzy radzili memu ojcu, Ignacemu Karasowskiemu, by uciekał ze wsi i szukał gdzieś schronienia, bo Polakom grozi niebezpieczeństwo, mówili też o święceniu noży i broni przez popów ukraińskich, którzy zachęcali do mordowania Polaków i rozgrzeszali ich. Opisując wojenną historię rodziny, Maria Józefowska mówi też o opuszczeniu przez nich Czerwonogrodu. „Potajemnie ojciec wszedł w kontakt z zaufanym przyjacielem naszej rodziny i ten zgodził się zawieźć nas do Zaleszczyk – był to Ukrainiec. Przedsięwzięcie było bardzo ryzykowne dla nas i dla naszego przewoźnika, trzeba było przedrzeć się przez tereny opanowane przez bandę”.[1]

W 2003 r. na terenie Czerwonogrodu zamieszkali mnisi Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej.

Czerwonogród znany jest też z najwyżej położonego wodospadu na obszarze dawnej Małopolski Wschodniej[2].

Jedna z hipotez historycznych wiąże genezę pochodzenia nazwy Rusi Czerwonej od miejscowości Czerwonogród[a]. Obecnie hipoteza ta została przez historyków podważona, a naukowcy wskazują na Czerwień jako faktyczny gród z którego nazwy wywodzi się termin "Rusi Czerwonej".

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • zamek - w XIV w. Litwini zbudowali pierwszą drewnianą fortecę. W ХVII w. ród Danyłowiczów zbudował tu pierwszą kamienną fortecę. Do 1772 roku w zamku mieściła się siedziba powiatu w województwie podolskim I Rzeczypospolitej. Na początku ХІХ w. istniejący tu zamek przebudowano na pałac według projektu lwowskiego architekta Juliana Zacharowicza. W ciągu pierwszej połowy XIX w. pałac był udoskonalany przez syna Ponińskiego, Kaliksta. Ostatnią jego właścicielką została na początku ХХ w. księżna Maria Lubomirska. Podczas pierwszej i drugiej wojny światowej zamek poważnie zniszczono. W 2013 roku, ze względu na brak prowadzenia prac konserwatorskich i zabezpieczających, jedna z dwóch wież zamkowych uległa częściowemu zawaleniu.

Urodzeni[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Somogi urodził się 1 stycznia 1922 w Czerwonogrodzie, polski aktor teatralny i filmowy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Nazwa Czerwonogród pochodzić ma od czerwonego piaskowca, który tu licznie występuje

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]