Czerwony Fort (Agra)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czerwony Fort w Agrzea
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
AgraFort.jpg
Kraj  Indie
Typ kulturowe
Spełniane kryterium III
Charakterystyka #251
Regionb Azja i Oceania
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1983
na 7. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Uttar Pradesh
Mapa lokalizacyjna Uttar Pradesh
Czerwony Fort w Agrze
Czerwony Fort w Agrze
Położenie na mapie Indii
Mapa lokalizacyjna Indii
Czerwony Fort w Agrze
Czerwony Fort w Agrze
Ziemia 27°10′46″N 78°01′17″E/27,179444 78,021389
Czerwony Fort
Czerwony Fort
Czerwony Fort

Czerwony Fort (hindi आगरा का किला, urdu آگرہ قلعہ) – zespół budowli fortecznych i pałacowych w Agrze w Indiach, wzniesiony z inicjatywy Akbara (1556–1605).

W 1983 roku fort został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Fort leży na prawym brzegu rzeki Jamuny, na północno-zachodnich krańcach ogrodów Szahdżahana otaczających Tadź Mahal[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budowa fortu rozpoczęła się w 1565 roku z inicjatywy Akbara (1556–1605), który przeniósł stolicę państwa Mogołów do Agry[2]. Nowy fort wzniesiono w miejscu dawnego fortu Radźputów[3][4]. Kompleks na planie nieregularnego półkola zaprojektował Quasim Khan Mir Barr o Bahr[5]. Do budowy zaangażowano tysiące robotników a prace ukończono w 1573 roku[5]. Nadworny historyk Akbara Abdul Fazal zanotował, że w granicach fortu stanęło 500 budowli kamiennych[5][a].

Prace budowlane były kontynuowane przez następców Akbara, zwłaszcza Szahdżahana w pierwszej połowie XVII w. Po przejęciu władzy przez jego syna i następcę Aurangzeba w 1658 roku Szahdżahan został uwięziony w Czerwonym Forcie, gdzie w 1666 zmarł[6].

W 1983 roku fort został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO[6].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Czerwony Fort jest zespołem budowli zamkniętych wewnątrz potężnych murów zewnętrznych z bloków czerwonego piaskowca. Mury mają ok. 20 metrów wysokości i około 2,5 kilometra łącznej długości[1][3]. Od środka wyłożone są białym marmurem, a delikatniejsza (najbardziej wyrafinowana ze wszystkich fortów indyjskich) architektura wnętrza fortu obliczona była na ukazanie potęgi władcy[5]. Otacza je szeroka na 10 metrów fosa o głębokości 9 metrów, która łączy się z rzeką Jamuną[3].

Głównym wejściem do fortu jest Brama Amara Singha (zwaną również Bramą Lahore) po stronie południowej; po stronie zachodniej znajduje się drugie wejście – Brama Delhi[6][3].

Wewnątrz fortu znajduje się szereg budowli, głównie o charakterze pałacowym, w tym[1]:

  • Moti Masjid (pol. Meczet Perłowy) – wykonany z marmuru, uważany za jeden z najpiękniejszych meczetów Indii[7]
  • Diwan-i-Am – sala audiencji publicznych
  • Diwan-i-Khas – sala audiencji prywatnych, gdzie władcy mogolscy przyjmowali dygnitarzy i zagranicznych gości. W tym miejscu znajdował się słynny Pawi Tron, przeniesiony później do Delhi, a następnie do Iranu.
  • Khas Mahal – prywatny pałac Akbara
  • Jahāngīri Mahal (pol. Pałac Dżahangira) – prywatna rezydencja władców mogolskich zbudowana przez Akbara dla syna
  • Shish Mahal (pol. Pałac Luster)
  • Nagina Masjid (pol. Meczet Klejnotu)

Uwagi

  1. Asher (1992) uważa tę liczbę za przesadzoną

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 UNESCO: Agra Fort – Advisory Body Evaluation (ang.). [dostęp 2015-01-29].
  2. Catherine Blanshard Asher: Architecture of Mughal India. T. I cz. 4. Cambridge University Press, 1992, s. 47, seria: New Cambridge history of India. ISBN 9780521267281. [dostęp 2015-01-31].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ali Javid: World Heritage Monuments and Related Edifices in India. Algora Publishing, 2008, s. 119. ISBN 9780875864846. [dostęp 2015-01-31].
  4. Ernest Binfield Havell: A Handbook to Agra and the Taj, Sikandra, Fatehpur-Sikri, and the Neighbourhood. Asian Educational Services, 1912. ISBN 9788120617117. [dostęp 2015-01-31].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Catherine Blanshard Asher: Architecture of Mughal India. T. I cz. 4. Cambridge University Press, 1992, s. 49, seria: New Cambridge history of India. ISBN 9780521267281. [dostęp 2015-01-31].
  6. 6,0 6,1 6,2 UNESCO: Agra Fort (ang.). [dostęp 2015-01-29].
  7. Manohar Sajnani: Encyclopaedia of Tourism Resources in India. Gyan Publishing House, 2001, s. 348. ISBN 9788178350172. [dostęp 2015-01-31].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Department of Tourism, Government of UP, Uttar Pradesh: Agra Fort (ang.). [dostęp 2015-01-31].
  • Agra: Agra Fort (ang.). [dostęp 2015-01-31].