Czerwony terror w Hiszpanii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Czerwony terror w Hiszpanii (hiszp. Terror Rojo en España) - to nazwa nadana przez historyków na określenie działań o charakterze zbrodniczym popełnionych przez lewicowe oddziały (zwolenników republiki)[1][2] w Hiszpanii w latach 1930-1939. W wyniku antykatolickich prześladowań religijnych śmierć poniosło kilkadziesiąt tysięcy ofiar wiernych świeckich i 6832 członków kleru katolickiego, a zniszczeniu uległo 2000 świątyń[3], śmierć poniosło również około 2365 członków innych wyznań[4].

Groby ofiar masakry w Paracuello 1936 r.

Terror obejmował także prześladowania, mordy i tortury stosowane wobec właścicieli ziemskich, przemysłowców i polityków[5]. Najbardziej znanym przykładem czerwonego terroru jest „Masakra w Paracuellos” w listopadzie 1936 roku, pomordowano wówczas więźniów z madryckiego więzienia Antón i Modelo[6]. Bezpośrednią odpowiedzialność za mord dokonany na więźniach ponosi Santiago Carrillo, szef Rady Porządku Publicznego w Juncie Madryckiej, i jego zastępca Segundo Serrano Poncel.

Czerwony terror nie obejmuje walk frakcyjnych wewnątrz lewicy, np. dni majowych w Barcelonie.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Sprawą dyskusyjną jest przede wszystkim liczba ofiar czerwonego terroru w Hiszpanii. W czasach rządów generała Francisco Franco podawano liczbę ofiar 200 tysięcy[potrzebne źródło]. Obecnie uważa się, że ta liczba wynosi pomiędzy 38 tys. a 110 tys. Antony Beevor szacuje liczbę ofiar na 38 000 zabitych[7], zaś Julio de la Cueva uważa, że liczba ofiar wynosi 72 344 zamordowanych i zmarłych w wyniku tortur[8]. Podobne kontrowersje dotyczą ustalenia kategorii ofiar terroru. Strona katolicka podkreśla prześladowania kleru[9], również zwolennicy Republiki podkreślają, że terror był wymierzony głównie przeciw klerowi. Jednak historycy uważają, że ofiary spośród kleru stanowią nie więcej niż 15% zabitych, według Antony'ego Beevora (w liczbie 38 tys. zabitych jest 6832 członków kleru katolickiego)[10] a zdaniem Julio De la Cueva ten odsetek jest jeszcze mniejszy (6832 księży i 283 zakonnice na ogólna liczbę 72,344 zamordowanych i zmarłych w wyniku tortur)[11]. Faktycznie w niektórych regionach zamordowano znaczny odsetek duchowieństwa katolickiego np. w Barbastro zamordowano 123 z 140 księży[12]. Jednak procentowo największe straty poniosły parafie ewangelickie[potrzebne źródło]. Problematyczne jest także ustalenie daty początku Terror Rojo en España. Większość historyków uważa, że w latach 1930-34 można mówić tylko o jednostkowych przypadkach zabójstw na tle politycznym[potrzebne źródło], a za początek czerwonego terroru należy uznać Rewolucję w Asturii w 1934 roku (połączoną ze zniszczeniem 58 kościołów i zamordowaniem zakonników ze zgromadzenia Braci Szkolnych w Turón - Cyryla Bertram i siedmiu towarzyszy)[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Antony Beevor,The Battle For Spain; The Spanish Civil War 1936-1939, 2006, s. 81.
  2. Stanley G. Payne, A History of Spain and Portugal Vol. 2, University of Wisconsin Press 1973 s. 650 [1]
  3. Julio De la Cueva, Religious Persecution, Anticlerical Tradition and Revolution: On Atrocities against the Clergy during the Spanish Civil War, Journal of Contemporary History Vol XXXIII - 3, 1998, s.355.
  4. Callahan, La Iglesia catolica en Espana, s.282.
  5. Hubert Jedin, Konrad Repgen and John Dolan, History of the Church: The Church in the Twentieth Century Burn& Oates London, New York (1981) 1999 Vol X, s.617.
  6. dr hab. Tadeusz Miłkowski - Uniwersytet Warszawski: PARACUELLOS DEL JARAMA - HISZPAŃSKI KATYŃ. hiszpania-online.com. [dostęp 2012-12-07].
  7. The Battle for Spain. red.Antony Beevor The Economist 2006.
  8. Julio de la Cueva, Julio, "Religious Persecution", Journal of Contemporary History, 3, 198, s. 355-369.
  9. „L'Osservatore Romano”. Numer 2 (220) 2000. Mario Agnes – redaktor naczelny. ISSN 1122-7249
  10. Antony Beevor,The Battle For Spain; The Spanish Civil War 1936-1939, 2006.
  11. Julio De la Cueva, Religious Persecution, Anticlerical Tradition and Revolution: On Atrocities against the Clergy during the Spanish Civil War, Journal of Contemporary History Vol XXXIII - 3, 1998.
  12. Hubert Jedin, op. cit. s. 617
  13. John F. Coverdale, Uncommon faith: the early years of Opus Dei, 1928-1943, 2002 p. 148.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antony Beevor,The Battle For Spain; The Spanish Civil War 1936-1939, 2006.
  • Julio De la Cueva, Religious Persecution, Anticlerical Tradition and Revolution: On Atrocities against the Clergy during the Spanish Civil War, Journal of Contemporary History Vol XXXIII - 3, 1998.
  • Hubert Jedin, Konrad Repgen and John Dolan, History of the Church: The Church in the Twentieth Century Burn& Oates London, New York (1981) 1999 Vol X
  • Stanley G. Payne, A History of Spain and Portugal Vol. 2, University of Wisconsin Press 1973.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]