Czesław Czyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Portret Czesława Czyńskiego zamieszczony w jednej z jego broszur

Czesław Norbert Czyński, pseudonim Punar Bhawa (ur. 16 lipca 1858 w Turzynku, zm. 17 sierpnia 1932 w Warszawie) – polski okultysta, parapsycholog, pisarz, hipnotyzer, chiromanta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 16 lipca 1858 roku w Turzynku w powiecie nieszawskim[1] (w niektórych źródłach „w Turzenku w Galicji”)[2]. Jego rodzicami byli Józef i Matylda Czyńscy. Ojciec był dzierżawcą posiadłości ziemskich; pomagał uczestnikom powstania styczniowego, a po klęsce powstania razem z rodziną schronił się w Paryżu. Czesław i jego bracia uczęszczali do szkoły Batignolles. Gdy rząd austriacki ogłosił amnestię, Czyńscy przenieśli się do Krakowa, a Czesław kontynuował naukę w szkole realnej. Jako student nadzwyczajny przez trzy semestry (1885/1886, 1886/1887, 1887/1888) uczęszczał na wykłady na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego[3].

W 1894 roku został oskarżony o próbę uwiedzenia za pomocą hipnozy 38-letniej baronówny Hedwig Zedlitz. Baronowa szukała u Czyńskiego pomocy w jej problemach z żołądkiem i migrenami. Wkrótce potem baronówna zakochała się w Polaku, a jej ojciec pozwał go oskarżając o uwiedzenie córki i zaaranżowanie nielegalnej ceremonii ślubnej. Czyńskiego aresztowano 16 lutego 1894, 17 grudnia w Monachium rozpoczął się proces. Trzydniowy proces odbił się szerokim echem w Europie, wzniecając debatę na temat legalności hipnozy. Ostatecznie Czyński został skazany na trzy lata więzienia za nieprawne zawarcie małżeństwa[4]. W 1899 roku Czyński opisał swój proces w krótkim eseju[5].

W 1910 w Paryżu od Wielkiego Mistrza Zakonu Martynistów Papusa otrzymał nominację (nr Charty 291) na Suwerennego Generalnego Delegata Zakonu Martynistów na Rosję i Polskę[6]. Przyjął imię zakonne Punar Bhawa. 1 lutego 1912 ustanowił Wielką Narodową Lożę O.T.O. (Ordo Templi Orientis – Zakon Świątyń Wschodu) dla krajów słowiańskich. Przed I wojną światową przebywał w Petersburgu. Przedstawiał się niekiedy jako Lubicz-Czyński lub Rollin-Czyński[7].

Posiadał majątek Koczewo w guberni nowogródzkiej. Około 1918 założył Zakon Martynistów w Warszawie[6]. W 1926 został oskarżony o postępowanie niezgodne z konstytucją Zakonu i został zmuszony do jego opuszczenia[8]. Praktycznie natychmiast założył Zakon Białego Wschodu. Czyński zyskał światową sławę dzięki znajomości okultyzmu i zdolnościom hipnotyzerskim. Twierdził, że potrafił wysyłać swoje ciało astralne[8].

Czyński był też znawcą i działaczem propagującym język volapük.

Zmarł w 1932 roku. Został pochowany na cmentarzu kalwińskim na Woli[9].

Prace[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Łagosz Z. Na obrzeżach religii i filozofii. Czesław Czyński. „Nomos”, s. 85-95, 2006. 
  2. Szczepański L. „Czyński Czesław” W: Polski Słownik Biograficzny T. IV. Kraków, 1938 s. 375
  3. Corpus studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850-1918. A–D. Kraków: Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1999 ISBN 83-909336-2-4 s. 396
  4. Lafferton E. Death by hypnosis: an 1894 Hungarian case and its European reverberations. „Endeavour”. 30 (2), s. 65-70, 2006. doi:10.1016/j.endeavour.2006.04.005. PMID 16712932. 
  5. Czyński Cz. Kartka z tajemnic życia: opowiadanie kryminalnego procesu odbytego w Monachium w roku 1894. Warszawa: L. Szkaradziński i S-ka, 1899
  6. 6,0 6,1 Leon Chajn: Polskie wolnomularstwo 1920-1938. Czytelnik, 1984 s. 474
  7. Hass L. W ujarzmionej stolicy - bez loży (1831-1905). Ars Regia: czasopismo poświęcone myśli i historii wolnomularstwa 3 s. 95, 1994
  8. 8,0 8,1 Rafał T. Prinke Polish Satanism & Sexmagic
  9. Po śmierci Czesława Czyńskiego. Tajemniczy obrzęd masoński na grobie mistrza loży martynistów. Nowiny Codzienne nr 125 (26.8.1932), s. 3