Czesław Słania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czesław Słania
Data i miejsce urodzenia 22 października 1921
Czeladź
Data i miejsce śmierci 17 marca 2005
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki grafika
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP Kawaler Orderu Dannebroga (Dania) Kawaler Orderu Świętego Karola (Monako)

Czesław Słania (ur. 22 października 1921 w Czeladzi, zm. 17 marca 2005 w Krakowie) – polski grawer, projektant znaczków pocztowych i banknotów, od 1959 działający w Szwecji.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo spędził w Osmolicach pod Lublinem. Tu powstały jego pierwsze prace. W rzemiośle grawerskim zaczynał od podrabiania szkolnych legitymacji. Wielokrotnie w towarzystwie swego przyjaciela Kazimierza Mameja przemierzali Polskę mając do dyspozycji "na kolanie" podrobione bilety kolejowe. W czasie II wojny światowej był oficerem Armii Ludowej (opuścił armię w randze porucznika)[1]. Pracował w komórce fałszowania dokumentów. W 1945 rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie; podczas studiów wykonał m.in. rysunki do atlasu anatomicznego. Wykonywana przez dwa lata praca dyplomowa "Bitwa pod Grunwaldem Jana Matejki" wykonana stalorytem w formie znaczka pocztowego przyniosła mu uznanie. Otrzymał za nią dyplom z cennym odznaczeniem – Summa Cum Laude[1][2]. Po ukończeniu nauki (1950) podjął pracę w Wytwórni Znaczków Pocztowych w Warszawie jako grawer, zaprojektował tam także pierwsze znaczki. W 1956 roku wyjechał do Szwecji, gdzie po kilku latach pracy we własnej firmie, projektując m.in. znaczki i banknoty związał się z Pocztą Szwedzką.

Znaczek pocztowy zaprojektowany przez Czesława Słanię dla Wysp Owczych; wydany 19 marca 1979

Pierwszym zaprojektowanym przez niego w Szwecji znaczkiem był wizerunek poety Gustava Frodinga (z okazji 100-lecia urodzin w 1960). Dla poczty szwedzkiej zaprojektował ponad 300 znaczków, m.in. serie poświęcone 90. urodzinom króla Gustawa VI Adolfa, podróżom Linneusza, grzybom, motylom, badaniom morskim. Łącznie – także dla poczt innych krajów, w tym Polski – wykonał ponad 1000 projektów znaczków (m.in. w Danii, Grenlandii, Wyspach Owczych, Islandii, Monako, Niemczech, Francji, Belgii, San Marino, Szwajcarii, Australii, USA, Chinach, Tajlandii, Watykanie, ONZ). Dorobek ten sprawił, że jego nazwisko wpisano do Księgi Rekordów Guinnessa jako twórcy rekordowej liczby wygrawerowanych znaczków pocztowych.

Tematyka prac filatelistycznych Czesława Słani obejmowała portrety (panujących, noblistów, aktorów i inne), florę i faunę, historię i kulturę. Prywatnie wykonywał projekty, które nie znalazły się później w obiegu, m.in. serię poświęconą walkom o zawodowe mistrzostwo świata w boksie oraz portret Jana Pawła II. Swoje prace często prezentował na wystawach filatelistycznych, zbierając liczne nagrody (Nagroda Roberta Stolza za serię Muzyka w Szwecji, przyznana w 1984 przez Philatelistic Music Circle; nagrody za najładniejsze znaczki roku w Szwecji; nagroda za najładniejszy znaczek świata – szwedzki znaczek Balet, 1979). Pierwszą Szwedzką Akademię Sztuki Filatelistycznej, powołaną w 1981, nazwano jego imieniem; w kilku krajach założono specjalne grupy studyjne analizujące jego metody pracy, w Danii wydano katalog Mestaren Czesław Słania. Biografi och Katalog.

Obok projektów filatelistycznych zajmował się projektowaniem banknotów. Z jego usług korzystały w tym względzie Argentyna, Belgia, Brazylia, Dominikana, Iran, Izrael, Kanada, Kazachstan, Litwa, Portugalia i Wenezuela. Ponadto grawerował ekslibrisy, plakietki, medale, wykonywał prace dla związków i organizacji polonijnych.

W 1999 rodzinna Czeladź przyznała mu tytuł honorowego obywatela.

Pochowany w marcu 2005 na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

24 marca 2006 odsłonięto tablicę pamiątkową na budynku przy ul. Krzywej 2 w Czeladzi, w którym mieszkał artysta[2][3].

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • W czasie zamieszkiwania w Krakowie lubił spędzać czas wspólnie ze swoim przyjacielem Czesławem Konkiewiczem na Starym Mieście.
  • Filateliści odkryli, że Słania miał zwyczaj podczas grawerowania znaczka umieszczania na nim mikroskopijnych imion swoich bliskich (tzw. tajnopisy). Rodzina (w tym sam autor) służyli natomiast niejednokrotnie jako modele podczas prac nad anonimowymi postaciami, które znajdują się na znaczkach. Jako przykład może tu posłużyć polski znaczek z serii lotniczej "Trasa W-Z" (1952) o nominale 1,40 zł: po lewej stronie, na wierzchołkach drzew można odczytać imię żeńskie – Lilka oraz nazwisko siostry – Majewska. Na innym znaczku z serii "Uruchomienie Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu" (1952) monter zakładający koło jest podobny do samego autora.
  • Zorganizowano kilkanaście wystaw filatelistycznych (krajowych i zagranicznych) prezentujących dorobek artystyczny Czesław Słani. Aż trzykrotnie ich otwarcie odbyło się w Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu, które liczy sobie tyle samo lat co Słania: w 1991 (70-lecie), w 1996 (jubileusz 75-lecia) i w październiku 2001 (80-lecie)[4].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 1972 roku został uhonorowany przez króla Szwecji Gustawa XVI Adolfa tytułem Nadwornego Grawera i wyróżniony Złotym Medalem Królewskim. Królowa Danii Małgorzata II wręczyła mu Order Dannebroga. Książę Monako Rainer III nadał mu Kawalerski Order Św. Karola. Od Aleksandra Kwaśniewskiego otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w 1998[5]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Agata i Zbigniew Judyccy, Polonia. Słownik biograficzny, Warszawa 2000. ISBN 83-01-13186-1.
  • Mieczysław A. Lipiński, Czesław Słania :bthe engraver of the Swedish Court ; his life and work , Copenhagen 1977.
  • Janusz Dunst, Czesław Słania – Geniusz Rytu, Katalog prac, Bytom 2007. ISBN 83-88352-41-5.
  • Waldemar Żelazny (i inni), Ziemia lubelska. Przewodnik, Lublin 2005. ISBN. 83-916515-9-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]