Czirokezi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czirokezi
Cherokees.jpg
John RossElias BoudinotSamuel Smith
Lilly Smith • Walini • Marcia Pascal
Lillian Gross • William Penn • Thomas M. Cook
Liczebność ogółem
316 049+
(Wschodnich: 13,000+, Cherokee Nation: 288,749, United Keetoowah Band: 14,300)[1]
Regiony zamieszkania
 Stany Zjednoczone(OK), (KP)
Języki
angielski, czirokeski
Główne religie
chrześcijaństwo, Kituhwa, Wspólnota Czterech Matek,[2] pejotyzm[3]
Flaga Czirokezów

Czirokezi (nazwa własna Tsalagi, ang. Cherokee) – plemię Indian Ameryki Północnej pierwotnie wywodzące się od Irokezów i zamieszkujące podgórskie, zachodnie obszary Karoliny Południowej i Północnej, północną Georgię i wschodnie Tennessee. Później większość jego członków zostało przymusowo przesiedlona na tereny płaskowyżu Ozark. Byli jednym z plemion wliczanych w skład grupy Pięciu Cywilizowanych Plemion. Posługują się językiem czirokeskim.

Według spisu powszechnego z 2000 roku byli najliczniejszym plemieniem Indiańskim w Stanach Zjednoczonych.

Historia i dzieje współczesne[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym Europejczykiem, który się z nimi zetknął, był Hernando de Soto w roku 1540. W czasie amerykańskiej wojny o niepodległość stanęli po stronie Anglików, ale nie prowadzili otwartej wojny przeciwko kolonistom. W latach 30. XIX wieku zaczęli posługiwać się własnym alfabetem sylabicznym (zob. Sekwoja), wydawać własne publikacje (zob. Elias Boudinot) i tworzyć podstawy autonomicznego systemu polityczno-społecznego (zob. New Echota). Po znalezieniu złota na terenach Georgii w roku 1838 zostali zmuszeni do opuszczenia swego terytorium i udania się na Terytorium Indiańskie w dzisiejszym stanie Oklahoma, gdzie do dziś mieszka wielu z nich. Jedna czwarta nie przeżyła tego „Marszu Śmierci”. W Oklahomie (wówczas tzw. „Indian Territory”) stworzyli – wespół z podobnie przesiedlonymi plemionami Chickasaw, Choctaw, Creek i Seminole - organizację pod nazwą Pięciu Cywilizowanych Narodów. Jako właściciele niewolników opowiedzieli się po stronie Konfederacji w czasie Wojny Secesyjnej.

Niewielka grupa Czirokezów odmówiła udania się do Oklahomy i zbiegła w góry na pograniczu Karoliny Północnej i Tennessee. Po wielu walkach i rozmowach pokojowych przyznano im pewien obszar ziemi (dzisiaj rezerwat Qualla w górach Smokey w Karolinie Północnej).

Liczebność w roku 2000[edytuj | edytuj kod]

Emblemat na wozie strażackim w rezerwacie Cherokee

Dzięki popularności plemienia wśród Amerykanów oraz liberalnym (w przeszłości) zasadom przyjmowania do plemienia (m.in. byłych niewolników murzyńskich i Metysów) Czirokezi są dziś najliczniejszą grupą plemienną w USA i całej Ameryce Północnej. Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 281 069 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia Cherokee, zaś 729 533 oświadczyło, że ma pochodzenie wyłącznie lub między innymi Cherokee.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.

Przypisy

  1. "Pocket Pictorial." Oklahoma Indian Affairs Commission. 2010: 6 and 37. (retrieved 11 June 2010)
  2. Sturtevant and Fogelson, 613
  3. Minges, Patrick, "Middle and Valley Towns in Western North Carolina." Cherokee Prayer Initiative Journal. 1999
Wikimedia Commons