Czułki

Czułki owadów

Czułki (łac. antennae, l.poj. antenna) – nitkowate lub palczaste narządy zmysłowe różnej budowy i pochodzenia, osadzone zwykle na głowie lub płacie głowowym wielu grup bezkręgowych organizmów zwierzęcych. Są bogato unerwione i ruchome. Czasami pełnią dodatkowe funkcje. U stawonogów nazywane są antenami. U owadów są to parzyste przysadki osadzone poza czołem, na policzku w okolicy oka lub po stronie brzusznej.

Występują podstawowe dwa typy:

• czułki członiaste (u skoczogonków i widłogonków)
• czułki wiciowe (u reszty owadów)

Czułki zaopatrzone są w receptory dotyku, węchu i smaku. Mogą mieć różną budowę w obrębie tego samego gatunku (dymorfizm płciowy) jak i w różnych fazach rozwojowych.

Podwójnie pierzeste czułki u samców białki wierzbówki

Piłkowane czułki u samic białki wierzbówki

Czułki u owada Ectemnius lapidarius

W zależności od budowy wyróżnia się czułki:

• blaszkowate,
• buławkowate,
• grzebieniaste,
• klamrowe (klamrowate),
• kolbkowate,
• łuskowate,
• maczugowate,
• nitkowate,
• orzęsione,
• nagie,
• paciorkowate,
• pałeczkowate,
• perełkowate,
• pierzaste,
• piłkowane,
• proste,
• szczeciniaste,
• szczecinowate,
• ząbkowane,
• załamane.

Bibliografia

1. Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
2. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
3. Józef Razowski: Słownik entomologiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-07907-X.
4. Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-16108-8.