Czułość filmu

Czułość to wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło. Znajomość czułości umożliwia określenie prawidłowej ekspozycji.

Stosowane są następujące skale czułości:

• ASA — skala opracowana przez American Standards Association (jedna z dawnych nazw ANSI). Jest to skala liniowa – dwukrotna zmiana wartości ASA odpowiada zmianie EV o 1.
• DIN – skala opracowana przez Niemiecki Instytut Normalizacji (niem. Deutsches Institut für Normung). Jest to skala logarytmiczna – zmiana czułości o 3° odpowiada zmianie EV o 1.
• GOST – skala opracowana przez sowiecką instytucję ds. normalizacji; symbol jest skrótowcem od rosyjskiego terminu norma państwowa (ros. Государственный стандарт, Gosudarstwiennyj standart). Jest to skala liniowa, zbliżona do skali ASA (od 1987 praktycznie identyczna).

Przeliczanie jednostek (skala GOST sprzed ujednolicenia z ASA)

ASA DIN GOST 2 4°   2,5 5°   3 6°   4 7°   5 8°   6 9° 5,5 8 10° 7 10 11° 9 12 12° 11

ASA DIN GOST 16 13° 14 20 14° 18 25 15° 22 32 16° 28 40 17° 35 50 18° 45 64 19° 56 80 20° 70 100 21° 90

ASA DIN GOST 125 22° 110 160 23° 140 200 24° 180 250 25° 220 320 26° 280 400 27° 360 500 28° 450 640 29° 560 800 30° 720

ASA DIN GOST 1000 31° 900 1250 32° 1120 1600 33° 1440 2000 34°   2500 35°   3200 36°   4000 37°   5000 38°   6400 39°

ISO wydała normy ISO 5800:1987, ISO 6:1993 oraz ISO 2240:2003, które m.in. wprowadziły ujednolicone oznaczenia czułości, praktycznie znormalizowane oznaczenie zawiera czułość wg ASA oraz DIN (w 1987 skala GOST została ujednolicona ze skalą ASA).

Wg ISO oznaczenie czułości filmu powinno być podane następująco:

<czułość w ASA>/<czułość w DIN>° ISO

przykład: 200/24° ISO.

Im wyższa światłoczułość, tym krótszy czas potrzebny do naświetlenia danej klatki. Możemy w ten sposób uniknąć stosowania statywu do wykonywania zdjęć w słabym oświetleniu. W aparatach cyfrowych często mamy możliwość wybrania czułości ISO.

Niestety, zbyt wysoka czułość ISO w technice analogowej skutkuje zwiększonym ziarnem, w technice cyfrowej będzie zwiększała możliwość powstania na wykonanym zdjęciu szumów.