Czubajeczka cuchnąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czubajeczka cuchnąca
Czubajeczka cuchnąca: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj czubajeczka
Gatunek czubajeczka cuchnąca
Nazwa systematyczna
Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm.
Führ. Pilzk. : 137 (Zwickau, 1871)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
2011-12-01 Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm 186612.jpg
Lepiota cristata G5.JPG

Czubajeczka cuchnąca (Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Lepiota, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003[2]. Gatunek ten ma około 20 synonimów łacińskich[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 3-4 cm. Wysuwa się z gleby początkowo w postaci zamkniętego stożka i stopniowo rozwija do rozpostartego kapelusza o wyodrębnionym, garbkowatym środku. Garbek ma intensywnie brązowoczerwone lub ciemnoochrowe zabarwienie. Powierzchnia reszty kapelusza biaława, pokryta jasnoochrowymi łuskami[4]. Na miejscach bogatych w związki azotowe (np. na pryzmach kompostowych) może wytwarzać bardzo duże owocniki o średnicy kapelusza do 8 cm[5].

Blaszki

Białawe, nie przyrastają do trzonu, ściśnięte i lekko wybrzuszone[4].

Trzon

Smukły, cylindryczny, u podstawy maczugowato zgrubiały. Nie przekracza 7 cm wysokości i około 0,5 cm grubości. Powierzchnia kremowobiała, pokryta nielicznymi kosmkami ubarwionymi jak kapelusz. U młodszych osobników występuje pod kapeluszem cienki, błoniasty i lejkowato wzniesiony pierścień, który z wiekiem zanika. Trzon początkowo jest pełny, u starszych okazów pusty[5].

Miąższ

Biały, tylko w korze trzonu cielistoróżowy. Wydziela silny, nieprzyjemny zapach podobny do zapachu purchawek[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki w kształcie klina lub kuliste, gładkie, o rozmiarach 5-8 × 3-5 μm, silnie lub słabo dekstrynoidalne. Cheilocystydy maczugowate o rozmiarach do około 25 × 10 μ, pleurocystyd brak[6]

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej[6] oraz w Europie. W Europie Środkowej gatunek pospolity, prawdopodobnie jest najczęściej spotykanym gatunkiem czubajeczek. Rośnie w grupach wzdłuż trawiastych dróg leśnych, w ogrodach, zaroślach, na pastwiskach i w lasach wszystkich typów.Występuje także w składach drzewa, na pryzmach kompostowych, szczególnie często w miejscach wzbogaconych w związki azotowe. Często występuje w towarzystwie niecierpka drobnokwiatowego, pokrzywy, bzu czarnego[5]. Owocniki wytwarza od maja do października[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[2]. Grzyb niejadalny[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • czubajeczka tarczowata (Lepiota clypeolaria), która ma włóknistą strukturę na trzonie[4].
  • istnieje wiele podobnych morfologicznie gatunek czubajeczek. Czubajeczkę cuchnącą można od nich odróżnić po wyjątkowo dobrze wykształconym białym pierścieniu. Jednak okazy, u których pierścień zanikł można w pewny sposób rozpoznać tylko na podstawie badań mikroskopowych[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Czesław Narkiewicz: Grzyby chronione Dolnego Śląska. Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005. ISBN 83-89863-20-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. 6,0 6,1 MushroomExpert (ang.). [dostęp 2013-09-20].