Czubajeczka cuchnąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czubajeczka cuchnąca
Lepiota cristata G5 (5).JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj czubajeczka
Gatunek czubajeczka cuchnąca
Nazwa systematyczna
Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm.
Führ. Pilzk. : 137 (Zwickau, 1871)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
2011-12-01 Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm 186612.jpg
Lepiota cristata G5.JPG

Czubajeczka cuchnąca (Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Lepiota, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003[2]. Gatunek ten ma około 20 synonimów łacińskich[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 3-4 cm. Wysuwa się z gleby początkowo w postaci zamkniętego stożka i stopniowo rozwija do rozpostartego kapelusza o wyodrębnionym, garbkowatym środku. Garbek ma intensywnie brązowoczerwone lub ciemnoochrowe zabarwienie. Powierzchnia reszty kapelusza biaława, pokryta jasnoochrowymi łuskami[4]. Na miejscach bogatych w związki azotowe (np. na pryzmach kompostowych) może wytwarzać bardzo duże owocniki o średnicy kapelusza do 8 cm[5].

Blaszki

Białawe, nie przyrastają do trzonu, ściśnięte i lekko wybrzuszone[4].

Trzon

Smukły, cylindryczny, u podstawy maczugowato zgrubiały. Nie przekracza 7 cm wysokości i około 0,5 cm grubości. Powierzchnia kremowobiała, pokryta nielicznymi kosmkami ubarwionymi jak kapelusz. U młodszych osobników występuje pod kapeluszem cienki, błoniasty i lejkowato wzniesiony pierścień, który z wiekiem zanika. Trzon początkowo jest pełny, u starszych okazów pusty[5].

Miąższ

Biały, tylko w korze trzonu cielistoróżowy. Wydziela silny, nieprzyjemny zapach podobny do zapachu purchawek[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki w kształcie klina lub kuliste, gładkie, o rozmiarach 5-8 × 3-5 μm, silnie lub słabo dekstrynoidalne. Cheilocystydy maczugowate o rozmiarach do około 25 × 10 μ, pleurocystyd brak[6]

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej[6] oraz w Europie. W Europie Środkowej gatunek pospolity, prawdopodobnie jest najczęściej spotykanym gatunkiem czubajeczek. Rośnie w grupach wzdłuż trawiastych dróg leśnych, w ogrodach, zaroślach, na pastwiskach i w lasach wszystkich typów.Występuje także w składach drzewa, na pryzmach kompostowych, szczególnie często w miejscach wzbogaconych w związki azotowe. Często występuje w towarzystwie niecierpka drobnokwiatowego, pokrzywy, bzu czarnego[5]. Owocniki wytwarza od maja do października[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[2]. Grzyb niejadalny[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • czubajeczka tarczowata (Lepiota clypeolaria), która ma włóknistą strukturę na trzonie[4].
  • istnieje wiele podobnych morfologicznie gatunek czubajeczek. Czubajeczkę cuchnącą można od nich odróżnić po wyjątkowo dobrze wykształconym białym pierścieniu. Jednak okazy, u których pierścień zanikł można w pewny sposób rozpoznać tylko na podstawie badań mikroskopowych[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Czesław Narkiewicz: Grzyby chronione Dolnego Śląska. Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005. ISBN 83-89863-20-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. 6,0 6,1 MushroomExpert (ang.). [dostęp 2013-09-20].