Czubajka czerwieniejąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czubajka czerwieniejąca
Czubajka czerwieniejąca: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj Chlorophyllum
Gatunek czubajka czerwieniejąca
Nazwa systematyczna
Chlorophyllum rachodes (Vittad.) Vellinga 2002
Mycotaxon 83: 416 (2002)
Macrolepiota rhacodes 20061022wb cropped.jpg
Kumulatka obszarpana (Chlorophyllum rhacodes).jpg

Czubajka czerwieniejąca (Chlorophyllum rachodes (Vittad.) Vellinga) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Polską nazwę nadał Franciszek Błoński w 1890, wówczas bowiem gatunek ten zaliczany był do rodzaju Macrolepiota (czubajka)[2]. W 2002 został przeniesiony do rodzaju Chlorophyllum, tak więc nazwa podana przez F. Błońskiego jest już niezgodna z nową nazwą naukową[3]. W niektórych atlasach grzybów jest opisywany jako kumulatka obszarpana, brak jednak potwierdzenia tej nazwy w opracowaniach naukowych.

Ma ponad 20 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[3]:

  • Agaricus procerus b rhacodes (Vittad.) Rabenh. 1844
  • Agaricus puellaris Fr.
  • Agaricus procerus var. rhacodes (Vittad.) Rabenh. 1844
  • Agaricus rhacodes Vittad. 1835
  • Agaricus rhacodes Vittad. 1835 var. rhacodes
  • Chlorophyllum venenatum (Bon) Lange & Vellinga 2008
  • Lepiota procera var. rhacodes (Vittad.) Massee 1893
  • Lepiota rhacodes (Vittad.) Quél. 1872
  • Lepiota rhacodes (Vittad.) Quél. 1872 f. rhacodes
  • Lepiota rhacodes (Vittad.) Quél. 1872(subsp. rhacodes
  • Lepiota rhacodes (Vittad.) Quél. 1872(var. rhacodes
  • Lepiotophyllum rhacodes (Vittad.) Locq. 1942
  • Lepiotophyllum rhacodes (Vittad.) Locq. 1942 var. rhacodes
  • Leucocoprinus rhacodes (Vittad.) Pat. 1900
  • Macrolepiota rhacodes (Vittad.) Singer 1951
  • Macrolepiota rhacodes (Vittad.) Singer 1951, f. rhacodes
  • Macrolepiota rhacodes (Vittad.) Singer 1951. var. rhacodes
  • Macrolepiota rhacodes var. venenata (Bon) Gminder 2003
  • Macrolepiota venenata Bon 1979

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 8–15 cm, u młodych owocników kulisty, u starszych parasolowaty. Skórka ma kolor szarobrązowy lub brązowy i pokryta jest włóknistymi, okółkowo ustawionymi, brunatnymi, ciemniejszymi i wyraźnie odstającymi łuskami[4].

Blaszka

Białe, czasami są na nich krople cieczy, po wyschnięciu zmieniają barwę na oliwkowozieloną. Pod wpływem nacisku czerwienieją[5].

Trzon

Wysokość do 15 cm, grubość 1–1,5 cm. U podstawy rozszerza się w kształt bulwy; prawie gładki, początkowo koloru białego, z czasem staje się bardziej brązowy, bez śladu pręgowań. Pod kapeluszem biały, pierścień, który daje się przesuwać wzdłuż trzonu. Po uszkodzeniu barwi się na czerwonawo[4].

Miąższ

Białawy, po uszkodzeniu zmienia kolor na pomarańczowoochrowy. W smaku łagodny, bez zapachu[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki gładkie, elipsoidalne, o rozmiarach 9–12 × 6–7 μm[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Europie Środkowej jest pospolity[5], w Polsce również. Występuje na brzegach lasów, w parkach i na polanach śródleśnych w lasach liściastych i iglastych[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • Leucoagaricus nympharum, o dawnej polskiej nazwie czubajka dziewczęca (Macrolepiota puellaris) o bardziej wysmukłym i delikatnym owocniku i pokrytym białymi łuseczkami. Różni się też miąższem, który jest biały i po uszkodzeniu zmienia barwę tylko nieznacznie (lekko czerwienieje)[4].
  • czubajka kania (Macrolepiota procera). Ma trzon z zygzakowatym wzorem i jej miąższ nie zmienia barwy po uszkodzeniu, a łuski na kapeluszu nie są tak odstające[5].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.