Czubajka kania
| Czubajka kania | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | grzyby podstawkowe |
| Klasa | pieczarniaki |
| Podklasa | podstawczaki pieczarkopodobne |
| Rząd | pieczarkowce |
| Rodzina | pieczarkowate |
| Rodzaj | czubajka |
| Gatunek | czubajka kania |
| Nazwa systematyczna | |
| Macrolepiota procera (Scop) Singer[2] Pap. Mich. Acad. Sci. 32: 141 (1948) [1946] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
_Singer_292252.jpg)
Czubajka kania, czubajka wyniosła (Macrolepiota procera, (Scop.) Singer) – gatunek grzyba należący do rodziny pieczarkowatych. Nazwy regionalne: stroszka strzelista, parsolowiec, parsolnik, czubaj, czubak, gularka, gapa, sowa, drop, kania[3].
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- W kształcie parasola o średnicy 10–30 cm z garbkiem na środku, z popękaną, łuszczącą się skórą. Za młodu jajowaty i zamknięty, potem stożkowaty, niskołukowaty, na koniec płaski i rozpostarty. U młodych kapelusz w całości jest brązowy, u starszych białawy z duzymi, brązowymi łuskami. Brzeg kapelusza postrzępiony, zazwyczaj biały[4].
- Blaszki
- Blaszki gęste, szerokie, nie dochodzące do trzonu[5]. U starszych okazów mają ochrowy nalot[4].
- Trzon
- O długości 15–40 cm i grubości do 2 cm, walcowaty, zakończony i dołu bulwą o średnicy do 4 cm. Jest łatwy do wyłamania. Początkowo jest pełny i gąbczasty, na starszych owocnikach pusty w środku. Posiada ruchomy pierścień. Powyżej pierścienia skórka trzonu jest białawobrązowa i gładka, poniżej występują ciemniejsze poprzeczne prążki[4].
- Miąższ
- W kapeluszu miękki, w trzonie łykowaty. Jest biały, nie zmienia barwy po uszkodzeniu. Smak łagodny, przyjemny. Wydziela delikatny grzybowo-owocowy zapach[4]
- Wysyp zarodników
- Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 15–20x10–13 μm[5].
Występowanie [edytuj]
Dość pospolity na terenie całej Polski, gdzie występuje od lata do późnej jesieni. Rośnie na brzegach lasów liściastych i iglastych, na polanach leśnych i zrębach, na łąkach, w parkach, na poboczach szos, na cmentarzach. Unika siedlisk kwaśnych i wilgotnych, rośnie najczęściej na glebach gliniastych i zasobnych w wapń[6].
Znaczenie [edytuj]
Grzyb jadalny, uważany za bardzo smaczny. Jadalne są kapelusze. Dzięki silnemu aromatowi często jest używana jako grzyb przyprawowy. Najczęściej kanie przyrządza się poprzez panierowanie w formie kotleta. Można też jeść smażone kapelusze z chlebem[3].
Synonimy [edytuj]
- Agaricus annulatus Lightf.
- Agaricus annulatus Lightf., var. annulatus
- Agaricus antiquatus Batsch
- Agaricus colubrinus Bull.
- Agaricus procerus Scop.
- Agaricus procerus Scop., var. procerus
- Amanita procera (Scop.) Fr.
- Lepiota procera (Scop.) Gray
- Lepiotophyllum procerum (Scop.) Locq.
- Mastocephalus procerus (Scop.) Pat.
(na podstawie Species Fungorum[2])
Gatunki podobne [edytuj]
Najbardziej podobna jest kumulatka obszarpana (Chlorophyllum rhacodes), dawniej nazywana czubajką czerwieniejącą. Różni się brakiem łusek na trzonie, a jej miąższ czerwienieje po uszkodzeniu[4]. Przez niewprawnych grzybiarzy czubajka kania bywa mylona ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym, głównie z jego białymi odmianami (i z tego powodu przez wielu grzybiarzy nie jest zbierana).
Przypisy
- ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 24 maja 2013].
- ↑ 2,0 2,1 CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2012-01-02].
- ↑ 3,0 3,1 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ 5,0 5,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
