Czudź
Czudź, Czudowie (ros. чудь) – określenie plemion ugrofińskich stosowane przez plemiona wschodniosłowiańskie.
Czudź w Powieści lat minionych [edytuj]
Nestor w Powieści lat minionych na początku przytacza legendę o podziale świata przez synów Noego. Jafetowi przypadły w udziale państwa północne i zachodnie:
 |
Pod rokiem 859 Nestor informuje, że Waregowie zza morza ściągali daninę między innymi z Czudów. Wysokość jej wynosiła srebrną monetę i wiewiórkę od dymu[2]. Następna wzmianka pojawia się pod rokiem 980, kiedy Włodzimierz Wielki zamierza najechać Połock. Część jego wojska stanowili Czudowie[3]. Pod rokiem 1030 występuje wzmianka o zwycięstwie Jarosława Mądrego nad Czudami. Na ich terytorium książę założył gród Jurjew[4].
Identyfikacja Czudzi [edytuj]
Pod koniec XIX wieku historyk S. M. Sołowjow wysnuł hipotezę, że Czudź, wspomniana w opowiadaniu o powołaniu Ruryka w Powieści lat minionych to Wotowie, których potomkowie zamieszkali nad Narwą[5]. Do 1917 roku w Imperium Rosyjskim istniała oficjalna nazwa Czudź na określenie Wepsów[6].
Udmurci posiadają nazwy rodowe Czudja, Szudja, Czudna (Чудъя, Шудья, Чудна). Komiacy określali nazwą Czudź swoich nieochrzczonych przodków[7]. Nad Kamą zachowały się legendy o starożytnym narodzie Czudzi[8].
W języku rosyjskim utrwaliło się kilka zwrotów ze słowem Czudź:
- Czudź Białooka;
- Czudź Zawołocka – zwrot używany obecnie na określenie przodków Komiaków;
- Czudź Pskowska – ludność Setu, zamieszkała w rejonie Peczorów obwodu pskowskiego.
W roku 2002 Czudź jako samodzielna narodowość została wpisana do Rejestru narodowości i języków Federacji Rosyjskiej pod numerem 351. Obecnie z Czudzią identyfikują się małe grupy narodowości ugrofińskiej, zamieszkujące rejon pinieski w obwodzie archangielskim. Obszar ten jest endonimem, powstałym na początku XX wieku[9].
Przypisy
- ↑ Powieść minionych lat. Najstarsza kronika kijowska, tł. F. Sielicki, Wrocław-Warszawa 2005, (Rozdz. 1: O narodach świata). ISBN 83-04-04750-0, ISBN 83-7316-258-5.
- ↑ Powieść minionych lat. Najstarsza kronika kijowska, tł. F. Sielicki, Wrocław-Warszawa 2005, (Rozdz. 8: Przywołanie Ruryka). ISBN 83-04-04750-0, ISBN 83-7316-258-5.
- ↑ Powieść minionych lat. Najstarsza kronika kijowska, tł. F. Sielicki, Wrocław-Warszawa 2005, (Rozdz. 27: Walka między synami Światosława Włodzimierzem i Jaropełkiem). ISBN 83-04-04750-0, ISBN 83-7316-258-5.
- ↑ Powieść minionych lat. Najstarsza kronika kijowska, tł. F. Sielicki, Wrocław-Warszawa 2005, (Rozdz. 52: Walki z Polską i Pieczyngami). ISBN 83-04-04750-0, ISBN 83-7316-258-5.
- ↑ Труды IV Археологического съезда в Казани, T. 1, Казань 1884.
- ↑ В. В. Пименов, Вепсы. Очерк этнической истории и генезиса культуры, Mocква-Ленинград 1965.
- ↑ В. В. Напольских, Географическая привязка и этноязыковая идентификация летописной Югры [1].
- ↑ Т. А. Сироткина, Речевые маркеры этнического компонента народной культуры (на материале этнонимии Пермского края) [2]
- ↑ Государственный комитет Российской Федерации по статистике. Алфавитные перечни национальностей и языков для кодирования ответов на вопросы 7 и 9 форм К и Д и вопроса 6 формы В переписных листов Всероссийской переписи населения 2002 года [3].
