Czworolist

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czworolist
Czworolist pospolity
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd liliowce
Rodzina melantkowate
Rodzaj czworolist
Nazwa systematyczna
Paris L.
Sp. Pl. 367. 1 Mai 1753

Czworolist (Paris) – rodzaj roślin zaliczany w zależności od ujęcia systematycznego do rodziny trójlistowatych (Trilliaceae) lub melantkowatych (Melanthiaceae). We florze Polski tylko jeden gatunek, zarazem typ nomenklatoryczny rodzaju – czworolist pospolity (Paris quadrifolia). Należy tu w sumie ok. 24 gatunków występujących w Europie i Azji, z centrum zróżnicowania w Chinach, gdzie występują 22 gatunki, w tym 12 endemitów. Kłącza wielu gatunków używane są w chińskiej medycynie ludowej[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Byliny z kłączem cienkim lub grubym. Łodyga wyprostowana, nierozgałęziona. Liście w liczbie 4 lub wielu (rzadko 3) w okółku, ogonkowe, lancetowate do owalnych, z trzema głównymi wiązkami przewodzącymi połączonymi nerwami anastamozującymi. Kwiaty obupłciowe, pojedyncze, na szczycie łodygi wzniesione na szypułce. Listki okwiatu w liczbie 3-8 w dwóch okółkach. Listki okółka zewnętrznego zielone lub rzadziej białawe, lancetowate lub jajowate. Listki okółka wewnętrznego równowąskie lub zredukowane. Pręcików 8-24 lub jeszcze więcej. Nitki pręcików wąskie, spłaszczone. Zalążnia zaokrąglona z 1 komorą zalążni lub 4-10. Słupek krótki, zakończony znamieniem podzielonym na 4-10 łatek. Owocem jest jagoda lub jagodopodobna torebka zawierająca od kilku do wielu nasion[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Paris japonica
Paris polyphylla
Paris thibetica

Rodzaj czworolist wraz z 5-6 innymi rodzajami łączony jest w grupę o różnej randze w zależności od ujęcia systematycznego. Według APweb rodzaje te stanowią plemię Parideae w obrębie rodziny melantkowatych (Melanthiaceae)[1] i do tej rodziny zaliczają też te gatunki system APG II oraz system Reveala z 2007 r.[3] W systemach, z założenia wyróżniających liczne i drobne rodziny (system Reveala z lat 1994-99 i system Takhtajana) grupa ta podnoszona jest do rangi odrębnej rodziny trójlistowatych (Trilliaceae) i nawet rzędu trójlistowców (Trilliales).

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj czworolist wraz z 6 innymi zaliczany jest do plemienia Parideae w obrębie rodziny melantkowatych (Melanthiaceae) należącej do rzędu liliowców (Liliales)[1].

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd liliopodobne (Lilianae Takht.), rząd trójlistowce (Trilliales Takht.), rodzina trójlistowate (Trilliaceae) Lindl.), podrodzina Paridoideae Kostel, plemię Parideae Bartl., rodzaj czworolist (Paris L.)[4]

Gatunek we florze Polski
Pozostałe gatunki[5]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-09].
  2. 2,0 2,1 Paris in Flora of China (ang.). eFloras.org. [dostęp 2013-02-12].
  3. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). Department of Plant Biology, Cornell University. [dostęp 2009-02-10].
  4. Crescent Bloom: Paris (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-10].
  5. Paris (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-05-02].