Czyściec (roślina)
Czyściec (Stachys L.) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.). Liczy ok. 300 gatunków, występujących w strefach umiarkowanych i ciepłych, głównie na półkuli północnej[2]. W strefie tropikalnej spotykany tylko w górach. Gatunkiem typowym jest Stachys sylvatica L.[3].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
Rośliny jednoroczne, byliny lub zimozielone krzewy. Grzbieciste, dwuwargowe, rurkowate, zebrane w nibyokółki.
Systematyka [edytuj]
Betonica L.
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae) Lindl., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), podrząd Lamiineae Bessey in C.K. Adams, rodzina jasnotowate (Lamiaceae Lindl.), podrodzina Stachyloideae Prantl, plemię Stachydeae Dumort., podplemię Stachydineae Coss& Germ, rodzaj czyściec (Stachys L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- czyściec błotny (Stachys palustris L.)
- czyściec górski, cz. alpejski (Stachys alpina L.)
- czyściec kosmaty (Stachys germanica L.)
- czyściec leśny (Staychys silvatica L.)
- czyściec polny (Stachys arvensis (L.) L.)
- czyściec prosty (Stachys recta L.)
- czyściec roczny (Stachys annua (L.) L.) – antropofit zadomowiony
- czyściec wielkokwiatowy, bukwica kaukaska (Stachys grandiflora (Willd.) Benth., syn. Betonica grandiflora Willd., B. macrantha K. Koch) – gatunek uprawiany
- czyściec wełnisty (Stachys byzantina K. Koch, syn. S. lanata Jacq. non Crantz, S. olympica Poir.) – gatunek uprawiany
- Inne gatunki[7]
- czyściec Balansy (Stachys balansae Boiss.)
- czyściec bulwiasty (Stachys affinis syn. S. tubifera, S. sieboldii)
- czyściec szałwiolistny (Stachys italica Mill., syn. S. salviaefolia Ten.)
- czyściec szczeciniasty (Stachys setifera C.A.Mey)
- czyściec turkmeński (Stachys turcomanica Trautv.)
Zastosowanie [edytuj]
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
- ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-12-27].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Galeopsis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
