Czyreń śliwowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czyreń śliwowy
Czyreń śliwowy: zdjęcie
Młode, o nieregularnym, poduszkowatym kształcie i pozrastane owocniki na śliwie
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd szczeciniakowce
Rodzina szczeciniakowate
Rodzaj czyreń
Gatunek czyreń śliwowy
Nazwa systematyczna
Phellinus pomaceus (Pers.) Maire
Bull. Soc. mycol. Fr. 19(3): 248 (1903)
Czyreń śliwowy: drugie zdjęcie
Starsze owocniki
Powierzchnia owocnika i hymenofor

Czyreń śliwowy (Phellinus pomaceus (Pers.) Maire) – gatunek grzybów z rodziny szczeciniakowatych (Hymenochaetaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hymenochaetaceae, Hymenochaetales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1800 Persoon nadając mu nazwę Boletus pomaceus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1903 Maire, przenosząc go do rodzaju Phellinus[1]. Synonimów naukowych ma ponad 40. Niektóre z nich[2]:

  • Boletus tuberculosus Baumg. 1790
  • Fomes pomaceus (Pers.) Lloyd 1910
  • Fomes prunicola Lázaro Ibiza 1916
  • Ochroporus pomaceus (Pers.) Donk 1933
  • Polyporus pomaceus (Pers.) Pers. 1825
  • Pseudofomes prunicola Lázaro Ibiza 1916

Nazwę polską podał Stanisław Domański w 1967. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako huba płowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Wieloletni, o bardzo różnorodnym kształcie. Może być rozpostarty (resupinowaty), rozpostarto odgięty, poduszeczkowaty, guzowaty, kopytkowaty, półkulisty, a także o nieregularnym kształcie. Wielkość zazwyczaj do kilku cm, często poszczególne owocniki zrastają się razem lub występują dachówkowato jeden nad drugim tworząc duże skupienia. Powierzchnia młodych owocników piaskowo-ochrowa, później poprzez cynamonowożółtą i żółtawobrązową staje się kasztanowata, na koniec szara i niemal czarna. Początkowo jest nieco omszona, ale szybko staje się gładka, później popękana. Brzeg owocnika (strefa przyrostu) jest tępy, jaśniejszy i brak na nim hymenoforu[4][5].

Hymenofor

Rurkowaty, wielowarstwowy. Rurki o długości 2-3 mm, rdzawobrązowe, u starszych owocników czasami poprzerastane grzybnią. Pory żółtoochrowe, później rdzawe, na koniec brązowe. Są okrągłe lub kanciaste, czasami wydłużone, średnica 1-2 mm[5].

Miąższ

Żółtobrązowy lub rdzawobrązowy, korkowaty lub zdrewniały[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki niemal kuliste, o nieco zaostrzonych końcach, gładkiej powierzchni i rozmiarach 5-7 × 4-5.5 µm . Szczecinki bardzo nieliczne, trudno niedostrzegalne[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie i niektórych rejonach Ameryki Południowej, Afryki i Azji[6]. W Polsce jest pospolity[4][5].

Rośnie głównie na drzewach owocowych, szczególnie w zaniedbanych sadach, najczęściej na śliwach, ale czasami także na morelach, wiśniach, jabłoniach, gruszach. Rośnie na pniach i gałęziach (głównie na ich dolnej stronie)[4][5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb niejadalny. Saprotrof i pasożyt, rosnący zarówno na martwych, jak i żywych drzewach. Powoduje białą zgniliznę drewna. Z czasem może powodować obumieranie gałęzi lub nawet całych pni[4][5]. Jego grzybnia, podobnie jak u innych czyreni, wytwarza gazowy chlorometan wykazujący dużą aktywność w rozkładaniu składników drewna[7]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2012-09-17].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Atlas grzybów. Czyreń śliwowy. [dostęp 2012-12-15].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-02-08].
  7. Biosynthesis of Chloromethane in Phellinus pomaceus. [dostęp 2012-12-15].