Czyreń śliwowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czyreń śliwowy
Młode, o nieregularnym, poduszkowatym kształcie i pozrastane owocniki na śliwie
Młode, o nieregularnym, poduszkowatym kształcie i pozrastane owocniki na śliwie
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd szczeciniakowce
Rodzina szczeciniakowate
Rodzaj czyreń
Gatunek czyreń śliwowy
Nazwa systematyczna
Phellinus pomaceus (Pers.) Maire
Bull. Soc. mycol. Fr. 19(3): 248 (1903)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Starszy owocnik o kopytkowatym kształcie
Powierzchnia owocnika i hymenofor

Czyreń śliwowy (Phellinus pomaceus (Pers.) Maire) – gatunek grzybów z rodziny szczeciniakowatych (Hymenochaetaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Stanisław Domański w 1967. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako huba płowa[2]. Synonimów naukowych ma ponad 40. Niektóre z nich[3]:

  • Boletus tuberculosus Baumg. 1790
  • Fomes pomaceus (Pers.) Lloyd 1910
  • Fomes prunicola Lázaro Ibiza 1916
  • Ochroporus pomaceus (Pers.) Donk 1933
  • Polyporus pomaceus (Pers.) Pers. 1825
  • Pseudofomes prunicola Lázaro Ibiza 1916

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Wieloletni, o bardzo różnorodnym kształcie. Może być rozpostarty (resupinowaty), rozpostarto odgięty, poduszeczkowaty, guzowaty, kopytkowaty, półkulisty, a także o nieregularnym kształcie. Wielkość zazwyczaj do kilku cm, często poszczególne owocniki zrastają się razem lub występują dachówkowato jeden nad drugim tworząc duże skupienia. Powierzchnia młodych owocników piaskowo-ochrowa, później poprzez cynamonowożółtą i żółtawobrązową staje się kasztanowata, na koniec szara i niemal czarna. Początkowo jest nieco omszona, ale szybko staje się gładka, później popękana. Brzeg owocnika (strefa przyrostu) jest tępy, jaśniejszy i brak na nim hymenoforu[4][5].

Hymenofor

Rurkowaty, wielowarstwowy. Rurki o długości 2-3 mm, rdzawobrązowe, u starszych owocników czasami poprzerastane grzybnią. Pory żółtoochrowe, później rdzawe, na koniec brązowe. Są okrągłe lub kanciaste, czasami wydłużone, średnica 1-2 mm[5].

Miąższ

Żółtobrązowy lub rdzawobrązowy, korkowaty lub zdrewniały[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki niemal kuliste, o nieco zaostrzonych końcach, gładkiej powierzchni i rozmiarach 5-7 × 4-5.5 µm . Szczecinki bardzo nieliczne, trudno niedostrzegalne[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest pospolity. Rośnie głównie na drzewach owocowych, szczególnie w zaniedbanych sadach, najczęściej na śliwach, ale czasami także na morelach, wiśniach, jabłoniach, gruszach. Rośnie na pniach i gałęziach (głównie na ich dolnej stronie)[4][5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb niejadalny. Saprotrof i pasożyt, rosnący zarówno na martwych, jak i żywych drzewach. Powoduje białą zgniliznę drewna. Z czasem może powodować obumieranie gałęzi lub nawet całych pni[4][5]. Jego grzybnia, podobnie jak u innych czyreni, wytwarza gazowy chlorometan wykazujący dużą aktywność w rozkładaniu składników drewna[6]

Przypisy

  1. CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2012-09-17].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Atlas grzybów. Czyreń śliwowy. [dostęp 2012-12-15].
  6. Biosynthesis of Chloromethane in Phellinus pomaceus. [dostęp 2012-12-15].