Dąb omszony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dąb omszony
Quercus pubescens Tuscany.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd bukowce
Rodzina bukowate
Rodzaj dąb
Gatunek dąb omszony
Nazwa systematyczna
Quercus pubescens Willd.
Berlin.Baumz.279 1796
Synonimy

Q. lanuginosa Thuill.

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Dąb omszony (Quercus pubescens Willd.) – gatunek drzewa lub krzewu należący do rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Jest drzewem ciepłolubnym, występuje w zachodniej i południowej Europie, a także w Azji Mniejszej. Pospolity gatunek w obszarze śródziemnomorskim. W Polsce występuje na izolowanym stanowisku w rezerwacie Bielinek nad dolną Odrą, daleko na północ od północnej granicy zwartego zasięgu.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Dęby omszone w rezerwacie Bielinek nad Odrą
Omszony pęd i spód liści
Liście dębu omszonego
Pokrój
Drzewo osiągające do 25 m wysokości, albo duży krzew mający wiele pni. Korona jest nieregularna, nisko osadzona.
Pień
Kora pnia i gałęzi jest szarobrązowa do czarnobrązowej, podzielona na kanciaste płytki.
Pędy
Młode gałązki i pączki owłosione gwiazdkowatymi włoskami.
Liście
Ustawione skrętolegle, długości 6–12 cm, ogonek długości 1,2–1,5 cm. Od spodu są obficie, szaro owłosione, z wiekiem nieco łysieją. Blaszka liściowa owalna o nieregularnych, zatokowych wcięciach.
Kwiaty
Kwiaty męskie zebrane w długie, zwisające kotki, żeńskie siedzące, osadzone na krótkich szypułkach w grupach po 2–5. Kwitnie w kwietniu i w maju.
Owoce
Żołędzie krótkoszypułkowe, błyszczące, jasnobrązowe. Dojrzałe mają owalny kształt, miseczki złożone ze ściśle przylegających łusek i puszysto owłosione. Są mniejsze, niż u dębu szypułkowego.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośnie na śródziemnomorskich wybrzeżach i zboczach gór przeważnie do 800 m n.p.m., czasem do 1500 m n.p.m. Rośnie często na glebach wapiennych i łatwo znosi suszę. Tworzy czyste jednogatunkowe dąbrowy lub lasy mieszane z dębem bezszypułkowym, dębem burgundzkim, grabem pospolitym, klonem polnym i czarnym bzem.

W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Quercetalia pubescenti-petraeae, Ass. Quercetum pubescenti-petraeae[2].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z dębem szypułkowym i d. bezszypułkowym[3]. Gatunek zróżnicowany na trzy podgatunki[4]:

  • Quercus pubescens subsp. crispata (Steven) Greuter & Burdet - występuje na Półwyspie Bałkańskim, Krymie i w Turcji
  • Quercus pubescens subsp. pubescens - rośnie w całym zasięgu gatunku
  • Quercus pubescens subsp. subpyrenaica (Villar) Rivas Mart. & C.Saenz - występuje w Pirenejach

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce występuje na jedynym stanowisku naturalnym podlegającym ochronie w formie rezerwatu przyrody Bielinek (województwo zachodniopomorskie).

Informacje o stopniu zagrożenia na podstawie:

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Drewno twarde, trwałe, lecz trudne w obróbce. Dawniej wykorzystywane na podkłady kolejowe.
  • Ze względu na pozbawione taniny żołędzie, ceniony był w sztuce kulinarnej jako nadający się do spożycia na surowo[7].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-05].
  2. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  3. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. World Checklist of Selected Plant Families [dostęp 2013-12-11].
  5. K. Zarzycki, R. Kaźmierczakowa: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: IB PAN, 2001. 83-89648-38-5.
  6. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006, s. 102. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Łukasz Łuczaj: Dzikie rośliny jadalne Polski. Krosno: Chemigrafia, 2004, s. 58-60. ISBN 83-904633-6-9.