Dąbrówka Kościelna (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dąbrówka Kościelna
Drewniana dzwonnica z 1786 r.
Drewniana dzwonnica z 1786 r.
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Szepietowo
Liczba ludności (2011) 379
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 18-210
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0407227
Położenie na mapie gminy Szepietowo
Mapa lokalizacyjna gminy Szepietowo
Dąbrówka Kościelna
Dąbrówka Kościelna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dąbrówka Kościelna
Dąbrówka Kościelna
Ziemia 52°51′15″N 22°34′37″E/52,854167 22,576944Na mapach: 52°51′15″N 22°34′37″E/52,854167 22,576944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Dąbrówka Kościelna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Szepietowo. Przez miejscowość przepływa Mianka, rzeka dorzecza Bugu.

Miejscowość jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej św. Anny, należącej do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Szepietowo. W pobliżu znajduje się cmentarz parafialny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś założona w wieku XV przez Woynów herbu Pierzchała (inne źródła Ślepowron). Zwana pierwotnie Wojny-Dąbrówka, jak również Dąbrówka Mniejsza lub Mała. Jedna z kilku wsi okolicy szlacheckiej o nazwie Wojny[1].

Ignacy Kapica Milewski podaje dobra Woyny herbu Trąby w ziemi bielskiej składają się z kilku wsi: Woyny Dąbrowka mniejsza kościelna, Woyny Skwarki; Woyny Izdebnik, Woyny Piecki, Woyny Pogorzel Zagroby, Woyny stare Jakubowięta, Woyny Stanisławowięta Szubicz albo Szuby, Woyny Bakalarze, Woyny Królewięta albo Króle, Woyny Jakubowięta Krupy, Woyny Piotrosze, Woyny Wawrzyńce[2]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich podaje, iż w XVI w. zwana, jako Wojny Dąbrówka[3].

W roku 1622 król Jan Kazimierz wystawił przywilej na organizowanie dwóch jarmarków[1].

W 1827 r. Dąbrówka znajdowała się w województwie augustowskim obwodzie łomżyńskim, powiecie tykocińskim, parafii Dąbrówka. Była to własność prywatna licząca 14 domów i 91 mieszkańców[4].

W 1880 r. Dąbrówka Kościelna wieś szlachecka i Dąbrówka Mała, wieś włościańska w pow. mazowieckim gm. Szepietowo, par. Dąbrówka. Posiada kościół parafialny, szkołę, dom schronienia dla starców i kalek. Kościół paraf. erygowali w roku 1529 bracia Wojno. Kościół drewniany wystawiony w roku 1755. Parafia dekanatu mazowieckiego liczy 2020 dusz. Folw. Dąbrówka kościelna z wsią t. n. rozl. wynosi m. 316 a mianowicie: grunta orne i ogrody m. 256, łąk m. 27. lasu m. 14, nieużytki i lace m. 19; wieś Dąbrówka kościelna osada 18, grunt m.110[5].

W 1901 r. Dąbrówka Kościelna, wieś, folwark, szkoła kościół w guberni łomżyńskiej, powiat mazowiecki, gmina Szepietowo, parafia Dąbrówka, okręg sądowy III Mazowieck, poczta – telegraf w Szepietowie, najbliższa stacja kolei – Szepietowo Warszawsko-Petersburska. Odległość od miasta powiatowego – 9 km, od poczty, telegrafu, kolei – 2 km[6].

W 1921 r. wyszczególniono:

  • wieś Dąbrówka Kościelna. Było tu 65 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym i 1 inny zamieszkały oraz 397. mieszkańców (181. mężczyzn i 216 kobiet). Narodowość polską podało 336 osób, 55 żydowską, a 6 inną
  • folwark Dąbrówka Kościelna, gdzie naliczono 3 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 59. mieszkańców (26. mężczyzn i 33 kobiety). Narodowość polską podały 53 osoby, a białoruską 6[7].

W latach 1954-1972 miejscowość wchodziła w skład Gromady Dąbrówka Kościelna[8]. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Według stanu ludności z 31 grudnia 2011 r. w Dąbrówce Kościelnej mieszkało 379 osób[9].

Historia kościoła[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Anny w Dąbrówce Kościelnej

Pierwszy, znany z dokumentów kościół wzmiankowany w latach 1514-1518. Kolejny, drewniany, fundowany i uposażony przez braci Abrahama, Jakuba, Marcina i Piotra Woynów oraz Piotra Szepietowskiego. Spalony w czasie wojen szwedzkich. W jego miejsce została wybudowana kaplica.

Od 1650 funkcjonuje altaria Matki Boskiej Szkaplerznej, uposażona przez Jana Skiwskiego, pisarza grodzkiego brańskiego, wraz z żoną, Reginą z Woynów. W 1679 założenie bractwa św. Anny. W latach 1685-1689 Szymon Woyno ufundował altarię św. Józefa.

Kolejny drewniany kościół wzniesiony w roku 1755 przez Walentego Sienickiego, pisarza grodzkiego brańskiego i współkolatorów. Rozebrany w roku 1873.

Obecny, murowany, neoklasycystyczny kościół parafialny pod wezwaniem św. Anny wzniesiony w roku 1875 według projektu Marconiego, z poprawkami Stanisława Kucharzewskiego, budowniczego powiatowego w Wysokiem Mazowieckiem. Wystawiony z fundacji Aleksandra Kierznowskiego herbu Pobóg, właściciela Szepietowa-Wawrzyńców, staraniem proboszcza ks. Jana Krassowskiego[1].

Nieopodal kościoła znajduje się cmentarz parafialny. Obecnie istnieje możliwość skorzystania z wyszukiwarki osób zmarłych, pochowanych na cmentarzu[10].

Szkoła[edytuj | edytuj kod]

W 1922 roku 4. klasowa szkoła powszechna, liczyła 142. uczniów. W 1923 r. 3. klasowa, liczyła 145. uczniów, 1924-124., 1925-134., 1926-160. W 1930 4. klasowa, liczyła 226. uczniów, 1935-280.

Nauczyciele: 1925 Ciechanowska Aniela, 1927 - Maleszewska Jadwiga, 1930 Zappona Aniela, 1941 - Jabłońska Helena, Osińska Irena, Wojciechowski Antoni, Wojciechowski Stanisław, Wroński Jan.[11]

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Orła Białego z 1928 r.
  • zespół kościoła parafialnego pw. św. Anny:
    • murowany kościół parafialny pw. św. Anny z 1875 r.
    • dzwonnica drewniana z 1786 r. wzniesiona sumptem Macieja Woyno, dzwon z 1654
    • murowana kaplica PM Loretańskiej z początku XIX w.
    • kostnica, początek XX w.[12]
    • murowana plebania wybudowana po roku 1882[1]
    • brama i ogrodzenie kościoła z końca XIX w.
    • cmentarz przykościelny:
      • nagrobek Augusta Wojno (1882)
      • grób Piotra Tyszki (1870)[12].
      • Mogiła zbiorowa żołnierzy WP ofiar terroru niemieckiego z II wojny światowej z 1943 r. (pochowanych 29 osób)
      • Mogiła zbiorowa żołnierzy WP z 1939 r. ( pochowane 2 osoby)[13].
  • pomnik POW (1914-1918-1920)
  • krzyż z 1. połowy XIX w.
  • drewniany dom z lat 30. XX w.
  • kolportaż strażacki, murowany, 1936 r.[14]
  • remiza murowana z 1930
  • mleczarnia murowana (współcześnie zlewnia mleka) z końca lat 20. XX w.
  • murowany młyn motorowo-elektryczny z 1921[12]

Organizacje pożytku publicznego[edytuj | edytuj kod]

  • Ochotnicza Straż Pożarna, Dąbrówka Kościelna, ul. Kościelna 10A, 18-210 Szepietowo
Herb Pierzchała
Herb Trąby
Herb Ślepowron
Herby dawnych właścicieli Dąbrówki Kościelnej (Pierzchała, Trąby i Ślepowron)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, str. 33-35
  2. Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego (dopełnienie Niesieckiego), wyd. Z. Gloger - Kraków 1870 r. s. 462- 464. dostępny na stronie: Google books. (2012-11-14).
  3. Dąbrówka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV, cz. 1 (Abablewo – Januszowo) z 1900 r.
  4. Tabella Miast, Wsi, Osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności, Tom I. A-Ł. Warszawa 1827 r. s. 92. dostępna na stronie: polona.pl (2012-11-14).
  5. Dąbrówka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  6. A. Bobiński, J. M. Bazewicz, Przewodnik po Królestwie Polskiem: zawierający spis alfabetyczny miast, osad, wsi [...] : w 2-ch tomach., Tom I, Warszawa 1901 r. s. 121 (131) dostępny na stronie: Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej. (2012-11-14).
  7. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Szepietowo. Warszawa 1924 r. str. 114. dostępny na stronie: Wikimedia Commons (2012-08-12).
  8. W. Jemielity, Podziały administracyjne powiatów wysokomazowieckiego i łapskiego w latach 1919 –1990 z Studia Łomżyńskie, tom VII. Łomża 1996 r. str. 108-109.
  9. Urząd Miejski w Szepietowie – stan ludności z 31.12.2011 r. (bez pobytów czasowych).
  10. Wyszukiwarka osób zmarłych
  11. W. Jemielity, Szkoły powszechne w województwie białostockim w latach 1919-1939, Łomża, 1991, str. 96
  12. 12,0 12,1 12,2 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr III/13/06 Rady Gminy Szepietowo z dnia 28 grudnia 2006 r.
  13. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. (2012-08-12)
  14. Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Białymstoku, Zamówienie AD-321/5/Wł/2007

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]