Dąbrówka Wielkopolska
| Dąbrówka Wielkopolska | |
 |
|
| Państwo |  Polska |
| Województwo | lubuskie |
| Powiat | świebodziński |
| Gmina | Zbąszynek |
| Liczba ludności (2010) | 1172[1] |
| Strefa numeracyjna | (+48) 68 |
| Tablice rejestracyjne | FSW |
|
Położenie na mapie Polski
  Dąbrówka Wielkopolska
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Dąbrówka Wielkopolska (niem. Groß Dammer) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Zbąszynek.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Miejscowość wzmiankowana była już w 1406 jako wieś szlachecka Dambrowca w dobrach zbąszyńskich. W XV w. osada była w posiadaniu rodziny Zbąskich. Niestety we wsi nie zachowała się stara kronika z XIV w. napisana po łacinie i po polsku przechowywana w miejscowym kościele św. Jakuba Apostoła, ponieważ wypożyczona została przez Uniwersytet Humboldtów w Berlinie i nigdy już do Dąbrówki nie powróciła[2].
Osada zbudowana na planie tzw. owalnicy z charakterystycznym placem wewnętrznym, zwanym nawsiem.
Mimo bezpośredniego sąsiedztwa z niemieckim obszarem etnicznym i procesów germanizacyjnych polska ludność autochtoniczna stanowiła zawsze większość mieszkańców zachowując polską mowę i obyczaje. W 1905 we wsi mieszkało 1.038 osób, w tym 90,1% Polaków oraz 9,7% Niemców.[3]
W 1910 jako dominium Gross Dammer miejscowość należała do Bernharda von Britzke. Mimo protestów polskiej ludności w 1919 pozostała w granicach Rzeszy na mocy decyzji komisji międzyalianckiej. W latach 1815-1945 Dąbrówka Wielkopolska należała do powiatu międzyrzeckiego (Kreis Meseritz). W latach 1929–1939 we wsi działała polska szkoła, w której nauczało 3 nauczycieli, a uczyło się 140 dzieci.[4] Szkoła po raz pierwszy wzmiankowana była w 1640. W miejscowości istniało także przedszkole polskie zał. w 1935 roku z 70 dziećmi. W 1939 na 1.287 mieszkańców wsi Polaków było 986. We wsi w 1923 powstaje Polskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" założone przez Stanisława Mizernego, które posiadało męską i żeńską sekcję sportową. W miejscowości istniał także oddział regionalny Związku Polaków w Niemczech, Przysposobienie Rolnicze, Chór Polski oraz Kółko Rolnicze.
W 1934 roku utworzono stały obóz Arbeitdienstu. W 1935 miasto Lipsk rozpoczęło tuż przy Dąbrówce budowę osady niemieckiej pod nazwą Limbach, dla uczczenia SA-manna Limbacha, zabitego w walce nazistów z komunistami. Wg. oceny niemieckiej gazety "Deutche Allgemeine Zeitung" osada ta powstała w celu wzmocnienia żywiołu niemieckiego "muszącego ciężko walczyć na Pograniczu z mniejszością polską"[5] W lipcu 1938 roku nastąpiło uroczyste poświęcenie 20 gospodarstw, wielkości 20 ha każde przeznaczonych dla niemieckich kolonistów - członków SA i SS.[4]
Podczas wojny polskojęzyczna ludność Dąbrówki była przez Niemców wysiedlana i zsyłana do obozów koncentracyjnych, dotyczyło to szczególnie polskich działaczy społecznych i narodowych, np. Jana Budycha współorganizatora Banku Ludowego i jednego z organizatorów polskiej szkoły w Dąbrówce Wielkopolskiej. Łącznie zginęlo 12 osób [6].
W 1945 wieś została włączona do Polski. W uznaniu zasług w zachowaniu polskości wieś w 1973 została odznaczona Krzyżem Grunwaldu II klasy. W latach 1945-1954 siedziba gminy Dąbrówka Wielkopolska. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.
Siedziba Parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jakuba Apostoła.
[edytuj] Obiekty zabytkowe, nieruchome wpisane do rejestru zabytków[7]
- kościół par. p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP, 2 poł. XVII - XVIII, nr rej.: 261 z 6.04.1961
- zespół pałacowy, nr rej.: L-48 z 25.06.2001:
- pałac, 1856-1859
- park, poł. XIX
-
Kościół par. p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP, mur., 2 poł. XVII, XVIII
-
Pałac, mur., 1856-1859
-
Park, w zespole pałacowym, poł. XIX
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
[edytuj] Galeria
-
Staw w centrum wsi
-
Neorenesansowy pałac
-
Pałac na ilustracji z 1858
-
Dzwonnica przy kościele parafialnym
Przypisy
- ↑ Strona Internetowa Gminy Zbąszynek. [dostęp 05.02.2011].
- ↑ Edmund Osmańczyk „Wisła i Kraków to Rodło” Nasza księgarnia, Warszawa 1985
- ↑ Na podstawie danych ze spisu powszechnego z 1905 r., wg deklarowanego języka ojczystego i religii; część ludności zadeklarowała inny język ojczysty Gemeindelexikon für das Königreich Preußen. Heft V. Provinz Posen, Berlin 1908.
- ↑ 4,0 4,1 Ryszard Hajduk, Stefan Popiołek "Encyklopedia, która się nie ukazała", Wyd. Śląsk, Katowice 1970
- ↑ "Deutche Allgemeine Zeitung" 3.VII 1938
- ↑ Region Wielkopolska
- ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2011-09-10]. s. 77.
|
||||||||||||||
