Dąbrowa Tarnowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dąbrowa Tarnowska
Herb
Herb Dąbrowy Tarnowskiej
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat dąbrowski
Gmina Dąbrowa Tarnowska
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 1442
Prawa miejskie 1693
Burmistrz Stanisław Początek
Powierzchnia 23,07 km²
Wysokość 180 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

11 474
496,7 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 14
Kod pocztowy 33-200
Tablice rejestracyjne KDA
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Dąbrowa Tarnowska
Dąbrowa Tarnowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dąbrowa Tarnowska
Dąbrowa Tarnowska
Ziemia 50°10′29″N 20°59′11″E/50,174722 20,986389Na mapach: 50°10′29″N 20°59′11″E/50,174722 20,986389
TERC
(TERYT)
1204024
SIMC 0982167
Urząd miejski
ul. Rynek 34,
33-200 Dąbrowa Tarnowska
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikisłownik Hasło Dąbrowa Tarnowska w Wikisłowniku
Strona internetowa

Dąbrowa Tarnowskamiasto w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim z kilkuwiekową historią, położone nad rzeką Breń, na pograniczu Pogórza Karpackiego i Kotliny Sandomierskiej. Siedziba powiatu i gminy Dąbrowa Tarnowska. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnowskiego.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 11 474 mieszkańców[1].

W mieście tym znajdują się ruiny barokowego pałacu Lubomirskich oraz XIX-wieczna synagoga.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwę swą Dąbrowa Tarnowska wywodzi od porastających przed wiekami te okolice lasów i gajów dębowych, zwanych dąbrowami. Na kartach historii pojawiały się nazwy: Dambrawa Wielka (Dambrawa Magna) oraz Dobrowa aż do końca wieku XVII. W ostatnich czasach Dąbrowa, dla odróżnienia od innych miast o tej samej nazwie, otrzymała nazwę urzędową Dąbrowa Tarnowska.[potrzebne źródło]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Badania pradziejów regionu Dąbrowa Tarnowska potwierdzają istnienie zorganizowanej osady już pod koniec XIV wieku[2]. Dąbrowa, jako wieś parafialna, wymieniona została po raz pierwszy w 1326 roku. Była własnością rodu Ligęzów, którzy lokowali wieś na prawie niemieckim w 1422 roku. Dąbrowa była wówczas rozwiniętą osadą. Już wówczas był tu duży młyn, duże gospodarstwo rybne, 60 gospodarstw kmiecych i folwark Feliksa Ligęzy. Mówiąc o rozwoju Dąbrowy i ich mieszkańcach trzeba wspomnieć, że dzisiejsze dzielnice Ruda i Podkościele stanowiły oddzielne miejscowości. Za czasów gdy właścicielem wsi był kasztelan sandomierski Mikołaj Spytek Ligęza stała się ona centrum produkcji, usług rzemieślniczych oraz wymiany handlowej dla okolicy. Mikołaj Spytek Ligęza był fundatorem kościoła parafialnego, który wybudowany został prawdopodobnie w 1614 roku. Zbudował także w latach 30. XVII w. otoczony rozlewiskami rzeki Bagienicy zamek w typie "palazzo in fortezza"[3]. Zamek był wybudowany na planie czworoboku z wałami i czterema narożnymi bastionami, otaczającymi rezydencję Ligęzów na terenie zwanym "Podzamcze". Zamek nie był użytkowany długo jako rezydencja, ponieważ w latach 1683-1693 na wzgórzu, na północ od zamku Michał Lubomirski zbudował nowy barokowy pałac, a stary zamek bastionowy zamieniono na browar. Najprawdopodobniej w 1693 r. doszło do nadania Dąbrowie praw miejskich i nowego rozplanowania założenia miejskiego na wschód od pałacu. W 1697 roku Dąbrowa dostała przywileje urządzania trzech jarmarków rocznie. Były to słynne jarmarki – targi końmi i wołami. W 1771 r. na miejscu dawnego kościoła został wybudowany nowy, na ówczesne czasy imponujący. W XVIII wieku Dąbrowa była miastem w pełni rozwiniętym gospodarczo. Były tu liczne cechy rzemieślników, szkoła, szpital. Imponujący rozwój miasta przerwał I rozbiór Polski. W roku 1846 pałac barokowy został zniszczony przez pożar, na jego miejscu został wzniesiony w latach 1948-1965 nowy kościół parafialny. Z okresu istnienia pałacu pozostała do dziś zabytkowa brama wjazdowa. W 1906 r. została oddana do użytku linia kolejowa, wkrótce sieć komunikacyjna, funkcjonowała też poczta. I i II wojna światowa poczyniły ogromne spustoszenie i przyniosły duże straty w ludziach. Lata powojenne to okres wzrostu gospodarczo – społecznego i kulturalnego miasta i powiatu dąbrowskiego.

Urząd Miejski w Dąbrowie Tarnowskiej

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Dąbrowy Tarnowskiej zaliczany jest do klimatów podgórskich nizin i kotlin, jest łagodny i dość suchy, korzystnie działający na organizm człowieka. Sprzyja on rolnictwu i sadownictwu.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • pomnik w Danielniku,
  • pomnik w Parku Miejskim "Poległym w imię honoru i niezłomnej służby Ojczyźnie. 1914-1920",
  • pomnik wotywny,
  • pomnik Jana Pawła II.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

I Liceum Ogólnokształcące
Gimnazjum nr 2

W Dąbrowie Tarnowskiej funkcjonują trzy przedszkola, dwie szkoły podstawowe, dwa gimnazja. W mieście istnieją 2 zespoły szkół średnich, w skład których wchodzą licea ogólnokształcące, technika, a także szkoły policealne.

Przedszkola:

  • Publiczne Przedszkole nr 1
  • Publiczne Przedszkole nr 2
  • Przedszkole Niepubliczne – "Ochronka"

Szkoły podstawowe:

Gimnazja:

  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Jerzego Brauna
  • Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Bohaterów Powiśla Dąbrowskiego

Szkoły ponadgimnazjalne:

  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Tadeusza Kościuszki
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. K. K. Baczyńskiego

Sport[edytuj | edytuj kod]

Kryta Pływalnia

W mieście działa Miejsko–Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji, będący samorządową jednostką organizacyjną powołaną do prowadzenia działalności sportowo-rekreacyjnej. Do podstawowych zadań Ośrodka należy: organizowanie różnego rodzaju zawodów i imprez sportowych, współdziałanie z Klubem "Dąbrovia", organizacjami sportowymi, szkołami i innymi organizacjami społecznymi w dziedzinie rozwoju i popularyzacji różnych dyscyplin sportowych i rekreacyjnych.

Ośrodek na powierzchni 6 ha oferuje możliwość skorzystania z: hali sportowej, stadionu, bieżni 4 × 100, boiska do piłki nożnej, ścieżki zdrowia, otwartych torów łuczniczych, boiska do siatkówki plażowej i na trawie, basenu krytego, basenu odkrytego, brodzika dla dzieci, placu zabaw, lodowiska naturalnego, parkingu.

Ścieżki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

  • Tarnów-Mościce – Dąbrowa Tarnowska (niebieski) – 29 km
  • Tarnów-Rzędzin – Dąbrowa Tarnowska (zielony) – 35 km
  • Dąbrowa Tarnowska – trasa miejska – 12 km
  • Trasa-szlak "Rekreacyjna" – ok. 53 km
  • Trasa "Zabytkowa-sakralna" – 70 km
Brama do nieistniejącego Pałacu Lubomirskich

Fauna i flora[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta najwięcej jest borów, są to drzewostany iglaste z przewagą sosny, później następują takie gatunki jak dąb, buk, olsza, brzoza. Występują obwody łowieckie polne i leśne. Można w niej spotkać zwierzynę grubą: dzik, jeleń, sarna i przechodzący łoś, a także zwierzynę drobną, tj. zając, lis, jenot, borsuk, kuna domowa i leśna, bóbr oraz ptaki – kuropatwa, bażant, gołąb grzywacz, bocian biały i czarny oraz ptaki drapieżne.

Lasy:

  • Księży Las
  • Las Beleryt
  • Las Danielnik

Kultura i media[edytuj | edytuj kod]

Dąbrowski Dom Kultury

Głównym organizatorem imprez kulturalnych na terenie gminy Dąbrowa Tarnowska jest Dąbrowski Dom Kultury. Są to m.in.:

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Kino[edytuj | edytuj kod]

  • Kino Sokół 3D

Gazety[edytuj | edytuj kod]

  • "Nowy Kurier Dąbrowski"
  • "Żyjmy Ewangelią" – czasopismo duszpasterskie
  • "Prawdę mówiąc"

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice i osiedla[4]:

  • Bagienica
  • Podkościele
  • Czernia
  • Ruda-Zazamcze
  • Ulinów
  • Zazamcze
  • os. Kościuszki
  • os. Westerplatte

Burmistrzowie Dąbrowy Tarnowskiej[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane z Dąbrową Tarnowską[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wykres liczby ludności miasta Dąbrowa Tarnowska na przestrzeni ostatnich 6 stuleci

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół Najświętszej Marii Panny Szkaplerznej w Dąbrowie Tarnowskiej

Miasto obejmuje parafia rzymskokatolicka Najświętszej Maryi Panny Szkaplerznej, która należy do dekanatu Dąbrowa Tarnowska. W mieście znajduje się zbór Świadków Jehowy[5].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Główne skrzyżowanie w mieście

Przez Dąbrowę Tarnowską przebiega droga krajowa nr 73 (Kielce, Busko-Zdrój, Dąbrowa Tarnowska, Tarnów, Jasło) oraz droga wojewódzka nr 975 (Dąbrowa Tarnowska, Żabno, Wojnicz, Zakliczyn, Dąbrowa).

Przez Dąbrowę Tarnowską przechodzi zbudowana w 1906 linia kolejowa Tarnów-Szczucin czyli tzw. Szczucinka. Ruch pasażerski został zawieszony w 2000, od 2006 jest całkowicie zamknięta. Plany wydłużenia kolei ze Szczucina aż do Buska—Zdroju i jej zelektryfikowania, a tym samym stworzenia najkrótszego połączenia Tarnowa przez Kielce z Warszawą, nie zostały zrealizowane. Późniejsze plany inwestycyjne przewidywały połączenie Żabna, przez most w Nowym Korczynie, z Buskiem-Zdrojem (omijające Dąbrowę Tarnowską i Szczucin), jednak nie zostały one uwzględnione w dokumencie rządowym "Master Plan dla Transportu Kolejowego w Polsce do 2030 r."[6].

W 2012 przy ul. Szpitalnej otwarto sanitarne lądowisko.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  2. Artur Bata, Hanna Lawera: Dąbrowa Tarnowska i okolice. Warszawa: PUW "Roksana" w Krośnie, 1998. ISBN 83-87282-84-7.
  3. Marian Kornecki: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej. Kraków: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, wyd. Wydział Kultury Prezydium WRN w Krakowie. Wojewódzki Konserwator Zabytków, 1966.
  4. Integralne części miejscowości Dąbrowa Tarnowska – TERTYT
  5. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 25 maja 2014.
  6. Odpowiedź Ministerstwa Kultury na zapytanie posła Józefa Rojka

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]