Długoszpar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Długoszpar
Cetorhinus maximus[1]
(Gunnerus, 1765)
Długoszpar
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Nadrząd lamnokształtne
Rodzina długoszparowate
Rodzaj Cetorhinus[2]
Blainville, 1816
Gatunek długoszpar
Synonimy
  • Cetorhinus blainvillei Capello, 1869
  • Cetorhinus maccoyi (Barrett, 1933)
  • Cetorhinus maximus normani (Siccardi, 1961)
  • Cetorhinus normani Siccardi, 1961
  • Cetorhinus rostratus (Macri, 1819)
  • Halsydrus maccoyi (Barrett, 1933)
  • Halsydrus maximus (Gunnerus, 1765)
  • Halsydrus pontoppidiani Fleming, 1817
  • Hannovera aurata van Beneden, 1871
  • Polyprosopus macer Couch, 1862
  • Selache elephas (Le Sueur, 1822)
  • Selache maxima (Gunnerus, 1765)
  • Selache maximum (Gunnerus, 1765)
  • Selache maximus (Gunnerus, 1765)
  • Selachus pennantii Cornish, 1885
  • Squalus cetaceus Gronow, 1854
  • Squalus elephas Lesueur, 1822
  • Squalis gunneri Blainville, 1816
  • Squalus gunnerianus Blainville, 1810
  • Squalus homianus Blainville, 1810
  • Squalus isodus Macri, 1819
  • Squalus maximus Gunnerus, 1765
  • Squalus pelegrinus Blainville, 1810
  • Squalus peregrinus Blainville, 1810
  • Squalus rashleighanus Couch, 1838
  • Squalus rhinoceros DeKay, 1842
  • Squalus rostratus Macri, 1819
  • Squalis shavianus Blainville, 1816
  • Tetroras maccoyi Barrett, 1933
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Długoszpar[4], rekin olbrzymi[4], żarłacz olbrzymi[4], rekin gigantyczny[5], rekin słoneczny[6] (Cetorhinus maximus) – gatunek dużej, morskiej ryby chrzęstnoszkieletowej, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny długoszparowatych (Cetorhinidae) zaliczanej do lamnokształtnych. Nazywany czasami rekinem słonecznym z powodu skłonności do wygrzewania się na słońcu tuż pod powierzchnią wody.

Największy zanotowany osobnik mierzył 15,2 m i ważył 6 ton. Większy od niego jest jedynie rekin wielorybi, wraz z którym należą do grona trzech znanych gatunków rekinów planktonożernych. Trzecim jest Megachasma pelagios.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Długoszpar jest gatunkiem kosmopolitycznym, występującym w chłodnych i umiarkowanie ciepłych wodach oceanicznych półkuli północnej i południowej.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ciało masywne, wrzecionowate, długie, szarobrązowe do ciemnoszarego; grzbiet prawie czarny, spód jaśniejszy, zwykle biały, ale spotykane są osobniki o ciemnym ubarwieniu spodniej części ciała. Pysk krótki, z szerokim otworem gębowym wyposażonym w 4-9 rzędów drobnych, stożkowatych zębów. Ich łączna liczba dochodzi do 3000[7]. Oczy małe. Pięć par bardzo długich szczelin skrzelowych zachodzi na brzuszną stronę ciała (stąd nazwa długoszpar). Łuki skrzelowe wyposażone są w wyrostki filtracyjne służące do filtrowania planktonu, na każdym łuku jest ponad tysiąc wyrostków o długości 10–14 cm. Gatunek jajożyworodny. Długoszpary pływają pojedynczo, parami lub w grupach złożonych z kilkunastu, czasem nawet stu osobników.

Przeciętne okazy osiągają długość 10–12 m i masę ciała około 4 ton. Pomimo dużych rozmiarów i groźnie brzmiącej nazwy rekin olbrzymi jest spokojny, łagodnie usposobiony i niegroźny dla człowieka, jeśli nie zostanie zaatakowany. Długoszpary żyją do 50 lat. Biologia rozrodu długoszparów nie została do tej pory dobrze poznana. Ciąża trwa dwa lata, samica rodzi jedno, rzadziej dwa młode.

Żerujące długoszpary pływają powoli z szeroko rozwartym otworem gębowym pobierając w ciągu godziny do 2 tysięcy ton wody zawierającej drobne organizmy, głównie widłonogi. Potrafią jednak rozwijać znaczne prędkości i wyskakiwać ponad powierzchnię wody.

Przypisy

  1. Cetorhinus maximus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Cetorhinus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 27 czerwca 2010]
  3. Cetorhinus maximus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  5. G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  6. Ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973 (wyd. II 1976), seria: Mały słownik zoologiczny.
  7. Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby morskie. Warszawa: GeoCenter, 1996. ISBN 83-7129-306-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby morskie. Warszawa: GeoCenter, 1996. ISBN 83-7129-306-2.