Dźjotisza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Strona z kalendarza hinduskiego z lat 1871-1872.

Dźjotisz (sanskryt: ज्योतिष, ang. jyotisha ) – system astrologii i astronomii praktykowany od czasów starożytnych w Indiach, a obecnie na całym świecie. Dźjotisz w języku angielskim określa się jako:

  • hinduska astrologia i astronomia,
  • indyjska astrologia i astronomia
  • wedyjska astrologia i astronomia.

W hinduizmie dźjotisz jest okiem w symbolicznym ciele Boga. Dźjotisz jest nazwą piątej Wedy napisanej podczas treta jugi. Jest nauką postrzegania wpływu indywidualnych układów, oraz innych punktów horoskopu, na istotę ludzką i Wszechświat. Dźjotisz historycznie stanowi integralną część życia Hindusów.

Wedy[edytuj | edytuj kod]

Wedy, nazwane są: śruti, czyli są przekazane ustnie przez maharyszich. Dźjotisz jest jedną z sześciu gałęzi Wedang – uzupełniających cztery Wedy.

Siksza i Czanda[edytuj | edytuj kod]

Dwie pierwsze wedangi to siksza i czanda – nauka właściwej wymowy wedyjskich głosek i nauka metrum potrzebnego do śpiewania wersów.

Nirukta i Wjakarana[edytuj | edytuj kod]

Dwie następne to: nirukta i wjakarana - słownik i gramatyka.

Kalpa i Dźjotisza[edytuj | edytuj kod]

Ostatnia para wedang to: kalpa i dźjotisza – wiedza o rytuałach i astronomia i astrologia.

Księgi astrologiczne[edytuj | edytuj kod]

Księgi wielu autorów, takich jak: Paraśara, Garga, Narada Muni, Śukadewa Goswami, Brighu Muni. Podzielić je można na:

  • Gola – astronomia, studia nad ruchami ciał niebieskich
  • Ganita – kalkulacje bazujące na pozycjach planet
  • Dżataka – horoskopy urodzeniowe
  • Praśna – odpowiedzi uzyskane na podstawie bieżących pozycji planet w Zodiaku
  • Muhurta – wiedza o odpowiednich momentach dnia, w których można rozpocząć jakieś przedsięwzięcie
  • Nimitta – wiedza o omenach[1]

Pańćanga[edytuj | edytuj kod]

Dźjotisz ściśle odnosi się do stosowania kalendarza pańćanga – hinduskiego systemu astronomicznego[2].

Każdy rok ma określoną nazwę w cyklu 60-letnim. Każdy rok ma 12 miesięcy. Miesiące są podzielone na dwa 15-dniowe okresy przybywającego lub zanikającego księżycaszukla paksza pełnia oraz kryszna paksza nów. Każdy dzień określa się odpowiednim titthi. Każdy dzień jest podzielony na muhurty, okresy związane ze wschodem i zachodem słońca[3].

Gałęzie[edytuj | edytuj kod]

Dźjotisz posiada trzy główne gałęzie nazwane skandha[4]. Skandha określa wiele gałęzi, które powstają. Wszystkie inne tematy w dźjotisz zostały poddane tym trzem nurtom.

Ganita[edytuj | edytuj kod]

Astronomia. Gałąź dźjotisz oparta na matematycznych obliczeniach i obserwacjach nieba. Ta gałąź trzyma się heliocentryzmu, a główne teksty tej grupy nazwane są Siddhanta. Jest wiele starożytnych technik używanych przy obserwacji gwiazd, ale w erze nowoczesnej astronomii dane brane pod uwagę są zgodnie z nowoczesnym, naukowym punktem widzenia.

Hora[edytuj | edytuj kod]

Astrologia. Ta gałąź interpretuje planety i gra główną rolę, ponieważ wpływają one na życie i wydarzenia. Ponieważ życie na Ziemi jest podstawą, astronomiczne dane interpretowane są geocentrycznie, tworząc diagram narodzin. Przez pryzmat tego diagramu, zapisu graficznego układu planet, który występował podczas chwili narodzin, astrolodzy wedyjscy widzą minione żywoty oraz efekty działań, czyli przyszłość.

Główne gałęzie Hora[edytuj | edytuj kod]

  • Dźataka śastra (interpretacja diagramu natalnego, narodzinowego danej osoby).
  • Prasna (pytania / astrologia horarna) – odpowiada na pytanie zgodnie z pozycjami gwiazdowymi w danej chwili, kiedy zachodzi pytanie.
  • Muhurta (przewidywanie, dobieranie pomyślnego czasu do podjęcia różnych działań). Indyjska astrologia mówi, że czas, w którym zaczyna się dane wydarzenie, wskazuje jego naturę i skutki. Odnosząc w tym korzyść, tradycyjni Hindusi wybierają pomyślny czas, aby zbudować domy, wziąć ślub lub rozpocząć ważne przedsięwzięcie.

Samhita[edytuj | edytuj kod]

Technika przepowiadania. Ta gałąź zawiera techniki inne niż interpretacja wpływu gwiazd. Zawiera: numerologię (Anka Dźjotisz), omenologię (Nimittaśastra albo Szakunaśastra), psychologię (Samudrikaśastra), chiromancję (Hasta dźjotisz), plantarologię (Padatalaśastra), interpretację snów (Swapna widja), frenologia (Kapala widja), szeroko pojętą aranżację przestrzeni życiowej (wastu) itd.

Ascendent[edytuj | edytuj kod]

Lagna – punkt zodiaku, który podnosi się na wschodnim horyzoncie w czasie czyichś narodzin. Jest najważniejszym miejscem horoskopu. Mędrzec, Guru Paraśara[5] wspomniał kilka specjalnych ascendentów lub Veszaisz Lagni branych pod uwagę przed określeniem skutków różnych podziałowych diagramów i domów. Jego wzmianka, które domy mogą zostać policzone od specjalnych lagnas, wyraźnie wskazuje, że chciał on, aby te punkty zostały użyte zamiast lagna.

Lagnas[edytuj | edytuj kod]

  • Ćandra Lagna (ascendent liczony od natalnego znaku Księżyca – bardzo ważna lagna)
  • Surja Lagna (ascendent policzony od natalnego znaku Słońca)
  • Karak Lagna (sygnifikator wzięty jako ascendent dla wszystkich grahas)
  • Warnada Lagna (potrzebna do określenia współpracy z innymi ludźmi)
  • Śri Lagna (potrzebna do określenia pomyślności i małżeństwa)
  • Indu Lagna (potrzebna do określenia bogactwa)
  • Hora Lagna (potrzebna do określenia pomyślności finansowej)
  • Gati Lagna (potrzebna do określenia sławy i szacunku)

Diagramy[edytuj | edytuj kod]

Od diagramów zachodnich, gdzie zodiak przedstawiony jest w kształcie okrągłej mandali, indyjskie horoskopy różni kształt oraz układ planet i domów w poszczególnych częściach mandali. Także kierunek odczytywania tych punktów jest nieco inny.

Diagram północno-indyjski Diagram południowo-indyjski
Birth chart (northern format).svg Birth Chart (southern format).svg
W diagramie północno-indyjskim pierwszy dom (Ascendent) zawsze umieszczony jest na szczycie (oznaczony jest jako As), kolejne domy liczone są przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Znaki zodiaku numerowane są kolejno cyframi, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, zaczynając od znaku Barana.

W poszczególnych znakach znajdują się kolejno, zaczynając od Słońca:

Planety Uran, Neptun i Pluton nie są brane pod uwagę.

W diagramie południowo-indyjskim znaki znajdują się w stałych miejscach. Pierwszy znak zodiaku – Baran – to drugi od lewej, górny kwadracik. W przykładowym diagramie umieszczona w tym znaku jest Wenus (oznaczona symbolem Ve), kolejne znaki liczone są zgodnie z ruchem wskazówek zegara.

Planety Uran, Neptun i Pluton nie są brane pod uwagę. Domy w diagramie południowo-indyjskim liczy się zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zaczynając od Ascendentu (oznaczony jako As).

Planety[edytuj | edytuj kod]

Najwyższa z wszystkich żywych istotBóg ma nieskończenie wiele ekspansji, wcielił się także w 9 planet (graha) aby obdarzyć żywe istoty skutkami ich przeszłych działań – Karmą. Planety, jako że podróżują dookoła Zodiaku, wywierają wpływ według swojej natury i pozycji w Zodiaku oraz według wzajemnych relacji. Chociaż według astrologii jest dwanaście planet, mianowicie: Słońce, Księżyc, Mars, Merkury, Jowisz, Wenus, Saturn, Rahu, Ketu, Uran, Neptun i Pluton, astrologia wedyjska przyjmuje tylko pierwszych dziewięć. Każdy znak Zodiaku jest władany przez planetę, która jest określona jako jego władca. Słońce i Księżyc posiadają jeden znak: Lwa i Raka. Mars, Merkury, Jowisz, Wenus i Saturn – dwa znaki. Kontrowersyjne są Rahu i Kethu, jako że nie są one planetami. Rzucają one jednak swoje spojrzenie (dryszti inaczej mówiąc aspekt) na znaki. Mars jest władcą Barana i Skorpiona, Merkury Bliźniąt i Panny, Jowisz Strzelca i Ryb, Wenus Byka i Wagi a Saturn Koziorożca i Wodnika.

Nazwa sanskrycka Nazwa polska Symbol Płeć Guna Powiązania
Surja (सूर्य) Słońce Sy lub Su M Sattwa dusza, Król, ojciec.
Ćandra (चंद्र) Księżyc Ch lub Mo Ż Sattwa Umysł, królowa, matka.
Mangala (मंगल) Mars Ma M Tamas Działanie, siła, ego
Budha (बुध) Merkury Bu lub Me N Radźas Komunikacja, inteligencja
Bryhaspati (बृहस्पति) Jowisz Gu lub Ju M Sattwa Szczęście, nauczyciel
Śukra (शुक्र) Wenus Sk lub Ve Ż Radźas Bogactwo, sztuka i płodność
Śani (शनि) Saturn Sa N Tamas Kariera, długowieczność, karma
Rahu (राहु) Ascendent/Północny węzeł księżycowy Ra Ż Tamas Chaos
Ketu (केतु) Descendent/Południowy węzeł księżycowy Ke M Tamas Unikalność

Znaki Zodiaku[edytuj | edytuj kod]

Nazwy
Polska nazwa Wedyjska nazwa Uwagi
Baran Mesza
Byk Wriszabh
Bliźnięta Mithuna
Rak Kataka
Lew Simha
Panna Kanya
Waga Thula
Skorpion Wriścika
Strzelec Dhanu łuk
Koziorożec Makara Makara
Wodnik Kumbha dzban
Ryby Mina

Czas[edytuj | edytuj kod]

Kala Purusza (wcielony czas) posiada kończyny odnoszące się do 12 znaków zodiaku. Są nimi kolejno:

  • głowa,
  • twarz,
  • ręce
  • serce,
  • żołądek,
  • biodra,
  • brzuch,
  • genitalia,
  • uda,
  • kolana,
  • kostki
  • stopy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Babkiewicz: Klejnot Wschodu : odkryj mądrość indyjskich ksiąg. Białystok: Studio Astropsychologii, 2003. ISBN 83-7377-030-5.
  2. Florian. Euringer: Horoskop indyjski. Wrocław: Astrum, 1996, s. 14. ISBN 83-86385-77-4.
  3. Komilla. Sutton: Astrologia wedyjska. Warszawa: Świat Książki, 2004. ISBN 83-7391-422-6.
  4. Prasna Marga, Harihara 1.5, także Brihat Parasara Hora Śastra Parasara
  5. Brihat Parasara Hora Śastram