Dżarasz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Jordanii. Zobacz też: inne znaczenia.
Dżarasz
Państwo  Jordania
Położenie na mapie Jordanii
Mapa lokalizacyjna Jordanii
Dżarasz
Dżarasz
Ziemia 32°16′50″N 35°53′43″E/32,280556 35,895278
Forum owalne, Dżarasz

Dżarasz (także: Jerash, Jerasz, Dżerasz; dawniej: Geraza) - miasto w Jordanii, ośrodek administracyjny muhafazy Dżarasz. Leży w odległości około 50 km na północ od Ammanu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone najprawdopodobniej w IV wieku p.n.e. przez Aleksandra Wielkiego lub jego generała Perdikasa. Niektóre źródła podają również III wiek p.n.e. przez Ptolemeusza II Filadelfosa czy II wiek p.n.e. przez Antiocha IV Epifanesa. Zajęte przez państwo żydowskie pod koniec II wieku p.n.e.. W 63 p.n.e. miasto zajęte przez wojska rzymskie pod dowództwem Pompejusza. Rozkwit miasta przypada na okres panowania cesarza Trajana (II wiek). W VI wieku w czasie panowania cesarza bizantyjskiego Justyniana Wielkiego zbudowano w mieście co najmniej 7 kościołów. W 614 miasto zostaje zdobyte przez Sasanidów, a w 636 przez Arabów. W 749 miasto zostaje zniszczone przez trzęsienie ziemi. Ruiny miasta zostały odkryte w 1806 roku przez Ulricha Seetzena.

Stanowisko archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

Stanowisko archeologiczne stanowią ruiny jednego z najlepiej z zachowanych na świecie rzymskich miast z okresu starożytności. Do najważniejszych zabytków należą:

  • Świątynia Artemidy, patronki miasta. Zbudowana w latach 150 - 170, położona przy głównej ulicy (cardo maximus) od której prowadziły do niej monumentalne schody zaczynające się bramą. Główną część świątyni stanowiło pomieszczenie o wymiarach 160 na 120 metrów z ołtarzem ofiarnym pośrodku, otoczone kolumnadą (11 z 12 kolumn zachowało się). Całość kiedyś przykryta była drewnianym stropem;
  • Świątynia Zeusa (162) z której zachowało się kilka potężnych 15-metrowych kolumn. Przed świątynią znajduje się taras z którego pozostałości monumentalnych schodów prowadziły na Owalne Forum;
  • teatr rzymski (północny) zbudowany w 165, rozbudowany w 235 po której widownia mogła pomieścić 1 600 osób. Ściana proscenium została częściowo odtworzona/;
  • teatr rzymski (południowy) zbudowany pomiędzy 81 a 96 rokiem, posiadający 5 000 miejsc siedzących. Zachowany w lepszym stanie niż teatr północny;
  • hipodrom zbudowany pomiędzy I a III wiekiem o wymiarach 244 na 50 metrów. Widownia mogła pomieścić 15 000 osób. Po zajęciu miasta przez Sasanidów był wykorzystywany jako arena do gry w polo;
  • Brama Południowa zbudowana w formie trójprzelotowego łuku triumfalnego, stanowi aktualnie wejście dla turystów. Przy tej bramie znajdują się kasy biletowe;
  • Owalne Forum, położone za Bramą Południową, o wymiarach 90 na 80 metrów. Otoczone 56 jońskimi kolumnami, w centralnej części VII-wieczna fontanna;
  • kompleks łaźni rzymskich zbudowanych na przełomie II i III wieku;
  • nimfeum (ok. 191), publiczna, bogato zdobiona fontanna, o półkulistym kształcie i dekoracyjnych niszach, w których kiedyś prawdopodobnie znajdowały się rzeźby. Z centralnej półkolistej części woda spływała do położonej poniżej misy w kształcie muszli. Dolna część fontanny obudowana była marmurem;
  • ruiny kościołów chrześcijańskich:
    • kościół św. Teodora, zbudowana w 496 roku w formie trójnawowej bazyliki. Zachowały się nieliczne mozaiki;
    • kościół biskupa Izajasza, z którego zachowała się mozaika z VI wieku;
    • kościół św. św. Kosmy i Damiana z VI wieku z prawie w całości zachowanymi mozaikami układającymi się w skomplikowane wzory geometryczne;
    • kościół św. Jana Chrzciciela również z VI wieku, poważnie zniszczony;
    • kościół św. Jerzego zbudowany w VI wieku, jako jedyny przetrwał po trzęsieniu ziemi w 749 roku;

Dodatkowe informacje[edytuj | edytuj kod]

  • W czasach rzymskich Dżarasz nazywał się Geraza. Pochodził stąd m.in. neopitagorejski filozof z II w.n.e. Nikomachos z Gerazy.
  • W lipcu w Dżaraszu odbywa się festiwal kultury i sztuki w którym uczestniczą artyści z całego świata.
  • 27 stycznia 2008 roku w zderzeniu autobusu z cysterną i wpadnięciu do 33 metrowego urwiska zginęło 21 osób a 33 zostało rannych.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Magdalena Dobrzańska-Bzowska, Krzysztof Bzowski: Praktyczny przewodnik - Bliski Wschód. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2008, s. 150-153. ISBN 978-83-7513-146-8.
  2. Bradley Mayhew: Lonely Planet - Jordan. Wyd. VI. Lonely Planet, 2006, s. 108-113. ISBN 978-174-059-789-0.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Dżarasz
Łuk Hadriana
Łuk Hadriana