Dżudda
| Dżudda | |
| Państwo | |
| Prowincja | Mekka |
| Burmistrz | Adil Faqeeh |
| Powierzchnia | 1320 km² |
| Populacja (2007) • liczba ludności • gęstość |
3 855 912 2921 os./km² |
| Strona internetowa | |
Dżudda (czasami Dżidda, Dżedda, arab. جدّة Ǧuddah) – miasto na zachodzie Arabii Saudyjskiej nad Morzem Czerwonym. Jest głównym ośrodkiem miejskim w zachodniej Arabii Saudyjskiej. To największe miasto prowincji Mekka, największy port nad Morzem Czerwonym, a także drugie co do wielkości miasto Arabii Saudyjskiej. Liczba ludności w mieście przekracza 3,4 mln. Dżudda jest głównym portem do którego zawijają statki z pielgrzymami udającymi się do Mekki. Zmarł tu ugandyjski dyktator Idi Amin. W Dżuddzie znajduje się także polski konsulat honorowy. W 2016 roku planowane jest oddanie do użytku najwyższej budowli świata – ponad tysiącmetrowej Kingdom Tower.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Wykopaliska w dzielnicy Al-Balad wskazują, iż miasto zostało założone przez przybyszów z terenów obecnego Jemenu ok. 500 roku p.n.e wpierw jako wioska rybacka. Inne badania wykazały, że obszar ten był zamieszkany wcześniej, już w epoce kamienia. Tereny te zostały odwiedzone przez Aleksandra Wielkiego. Dżudda nabrała znaczenia w 647 roku, gdy trzeci kalif Uthman ibn Affan uczynił z miasta port przyjmujący pielgrzymów przybywających do Mekki. Z racji bycia bramą do świętego miasta, wielokrotnie była podbijana. W 969 Fatymidzi przejęli kontrolę nad Egiptem i rozszerzyli swe wpływy na sąsiednie rejony w tym Dżuddę. Rozwinęli w tym czasie szlaki handlowe łączące basen Morza Śródziemnego i Ocean Indyjski, przy wykorzystaniu Morza Czerwonego. Następnie miasto wchodziło w skład różnych imperiów. W roku 1177 - Imperium Ajjubidów, w 1254 - Sułtanatu Mameluków, a w 1517 - Imperium osmańskiego. Turcy wzmocnili mury obronne miasta, aby chronić się przed atakami Portugalczyków którzy w tym okresie odwiedzali te tereny podczas wypraw do Indii . W 1802 miasto zajęli walczący o oderwanie od Imperium Osmańskiego żołnierze, ale Turcy odzyskali miasto w 1813. Podczas I wojny światowej Said Husajn ibn Ali próbował ponownie uniezależnić się od Turków, a także stworzyć wielkie państwo od Syrii do Jemenu. Założył w czerwcu 1916 r. sprzymierzone z państwami ententy Królestwo Hidżazu i walczył z Ibn Saudem o terytorium. Zrezygnował w 1924 po upadku Mekki, a jego syn stanął na czele ziem pozostałych w królestwie. Kilka miesięcy później Dżuddę ostatecznie przejął Ibn Saud i wcielił do nowo powstałego państwa w grudniu 1925.
Geografia [edytuj]
Miasto ograniczone jest przez Morze Czerwone od zachodu oraz Góry Sarawat od wschodu. W rejonie nie ma rzek i dolin, ale niedaleko miasta leżą zatoki Sharm Ob'hur i Sharm Salman. Klimat w mieście jest suchy i gorący, a Dżudda w przeciwieństwie do innych miast Arabii Saudyjskiej ciepłe temperatury panują tu także w zimie. Średnia temperatura w styczniu wynosi ok. 22 °C, a w lipcu 33 °C. Opady deszczu są sporadyczne i najczęściej występują w grudniu. Najniższą temperaturą zanotowaną w Dżuddy są 3 °C w 1995. Średni roczny opad wynosi zaledwie 67 mm, ale zdarzają się gwałtowne burze z gradem. Latem zdarzają się burze piaskowe niosące piasek z pustyni na Półwyspie Arabskim.
Dużym problemem miasta jest zanieczyszczenie powietrza, a także często zdarzające się pożary.
Ekonomia [edytuj]
Dżudda leży w sercu Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, a wszystkie stolice regionu znajdują się w odległości dwugodzinnego lotu samolotem. Jest drugim centrum handlu w rejonie, po Rijadzie i czwartym co do wielkości ośrodkiem przemysłowym. Ekonomicznym centrum miasta jest ulica Króla Abdullaha, gdzie swoje siedziby mają jedne z największych saudyjskich firm jak np. Emaar Middle East i Al-Farsi. Inna ważną ulicą jest Tahlia, gdzie znajduje się wiele ekskluzywnych sklepów m.in. Prada, Gucci, Burberry, Chanel i Giorgio Armani.
Miasto jest siedzibą wielu organizacji:
- Islamski Bank Rozwoju
- Organizacja Współpracy Islamskiej
- Forum Ekonomiczne Dżudda
- Organizacja Praw Człowieka Arabii Saudyjskiej
- Międzynarodowa Islamska Agencja Informacyjna
Demografia [edytuj]
Miasto uznawane jest za najbardziej liberalne i kosmopolityczne w całym kraju z racji spotykania się tu pielgrzymów przez wiele wieków. Część odwiedzających osiedlała się tutaj, przez co Dżudda jest bardziej zróżnicowana etnicznie niż inne miasta kraju. Boom naftowy z ostatnich 50 lat spowodował napływ kolejnych imigrantów z Europy, Ameryki Północnej i Azji Południowo-Wschodniej. Mieszkają tu także arabscy chrześcijanie głównie z Libanu, Syrii i Egiptu. Jednak żaden niemuzułmanin nie jest oficjalnie obywatelem miasta, a tylko pracownikiem danego przedsiębiorstwa. Większość mieszkańców to sunnici z tego powodu w mieście znajduje się ponad 1300 meczetów, a nie ma żadnego kościoła, synagogi czy innego miejsca kultu. Publiczne propagowanie innej religii jest surowo zakazane.
Sport [edytuj]
Głównym sportem w mieście jest piłka nożna. Siedzibę ma tu najstarszy klub sportowy Arabii Saudyjskiej - Al-Ittihad Dżudda założony w 1927, a także Al-Ahli Dżudda założony w 1937. Są to jedne z najlepszych drużyn nie tylko w kraju, ale i na kontynencie. W mieście znajduje się wiele stadionów:
- Prince Abdullah al-Faisal Stadium
- Prince Sultan bin Fahd Stadium
- KAU Stadium
- Air-Defense Forces Stadium
- Schools League Stadium
- King Abdullah Stadium (under construction)
Zabytki [edytuj]
- Fontanna Króla Fahda - najwyższa na świecie fontanna
- Al-Balad - stare miasto z prowadzonymi wykopaliskami
Galeria [edytuj]
Miasta partnerskie [edytuj]
Adana (Turcja)
Aleksandria (Egipt)
Ałmaty (Kazachstan)
Amman (Jordania)
Baku (Azerbejdżan)
Casablanca (Maroko)
Dubaj (ZEA)
Dżakarta (Indonezja)
Johor Bahru (Malezja)
Kair (Egipt)
Karaczi (Pakistan)
Kazań (Rosja)
Mary (Turkmenistan)
Odessa (Ukraina)
Osz (Kirgistan)
Płowdiw (Bułgaria)
Rio de Janeiro (Brazylia)
Petersburg (Rosja)
Shimonoseki (Japonia)
Stambuł (Turcja)
Stuttgart (Niemcy)
Strasburg (Francja)
Xi'an (Chiny)