Dafne (opera Straussa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dafne
Daphne
Jakob Auer – Apollo i Dafne
Jakob AuerApollo i Dafne
Rodzaj Tragedia sielankowa[a]
Muzyka Richard Strauss
Libretto Joseph Gregor
Liczba aktów 1
Język oryginału niemiecki
Czas trwania ok. 100 min.
Data powstania 1937
Premiera 15 października 1938, Drezno, Semperoper
poprzednia
Dzień pokoju
następna
Miłość Danae

Dafne (niem. Daphne) – jednoaktowa opera z muzyką Richarda Straussa i librettem Josepha Gregora, skomponowana w 1937 roku i wystawiona po raz pierwszy 15 października 1938 roku w drezdeńskiej Semperoper.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Penejos (Peneios) – bas
  • Gea (Gaea) – alt
  • Dafne (Daphne) – sopran
  • Leukippostenor
  • Apollo – tenor
  • Pierwszy Pasterz (Erster Schäfer) – tenor
  • Drugi Pasterz (Zweiter Schäfer) – baryton
  • Trzeci Pasterz (Dritter Schäfer) – bas
  • Czwarty Pasterz (Vierter Schäfer) – bas
  • Pierwsza Służebna (Erste Magd) – sopran
  • Druga Służebna (Zweite Magd) – sopran

Treść[edytuj | edytuj kod]

U podnóża Olimpu trwają przygotowania do święta Dionizosa; Dafne nie chce w nim uczestniczyć, prosi więc słońce, by nie zachodziło. Pasterz Leukippos zaleca się do Dafne, lecz ona odpycha go ku zaniepokojeniu jej matki Gei, którą martwi niechęć córki do dojrzałości i miłości. Dafne nie chce przyniesionych przez służebne odświętnych szat, co wykorzystuje Leukippos przebierając się w nie w nadziei, że dzięki temu będzie mógł niepostrzeżenie zbliżyć się do ukochanej.

Ojciec Dafne Penejos zaprasza do udziału w zabawie Apolla, który pojawia się pod postacią pasterza zbrojnego w łuk. Apollo obiecuje Dafne niekończący się dzień i zyskuje jej przychylność, lecz po chwili dziewczyna ucieka z jego objęć. Trwa dionizyjskie święto, Dafne przyłącza się do grupy kobiet a Apollo do korowodu mężczyzn. Przebrany Leukippos tańczy z Dafne, lecz Apollo zdradza zebranym jego podstęp i okazuje swoją moc sprowadzając burzę, która przerywa zabawę.

Leukippos przeklina Apolla, na co ten zabija go ku rozpaczy Dafne, która przysięga wieczną wierność młodzieńcowi. Apollo pojmuje bezmiar swojej zbrodni i prosi Zeusa, by spełnił wolę dziewczyny, dając jej wieczną czystość. Dafne przemienia się w drzewo laurowe, którego liśćmi będą wieńczeni bohaterowie ludzkości zasługujący na największą chwałę.

Historia utworu[edytuj | edytuj kod]

Inspiracją do stworzenia operowej wersji mitu Dafne był dla Josepha Gregora obraz Théodore'a Chassériau Apollo i Dafne. Libretto powstało w roku 1935, lecz Strauss zaczął komponować muzykę dopiero w 1937, po ukończeniu Dnia pokoju i po wprowadzeniu przez Stefana Zweiga poprawek do tekstu Gregora. Prapremiera opery, dedykowanej Karlowi Böhmowi, odbyła się pod jego dyrekcją 15 października 1938 r. w drezdeńskiej Semperoper z udziałem Margarethe Teschemacher (Dafne), Martina Kremera (Leukippos), Torstena Ralfa (Apollo), Svena Nilssona (Penejos) i Heleny Jung (Gea).

W kolejnych inscenizacjach Dafne wystąpili m.in. Maria Cebotari, Torsten Ralf i Peter Anders (Berlin, dyr. Clemens Krauss), Gina Cigna (1942, Mediolan, La Scala), Rose Bampton, Set Svanholm i Anton Dermota (1948, Buenos Aires, Teatro Colón, dyr. Erich Kleiber), Hilde Güden, Fritz Wunderlich i James King (1964, Wiedeń, Theater an der Wien, dyr. Karl Böhm). Dafne bywała niekiedy wystawiana wraz z poprzedzającą ją w twórczości Straussa inną jednoaktową operą – Dzień pokoju.

Temat Dafne jest w operze tematem historycznie najstarszym. Taki tytuł miała też pierwsza opera w historii muzyki – Dafne Jacopa Periego. Wśród kompozytorów, którzy po niego sięgali należy też obok Periego i Straussa wymienić choćby takie nazwiska jak Marco da Gagliano czy Heinrich Schütz[1].

Nagrania[edytuj | edytuj kod]

  • Rose Bampton, Set Svanholm, Anton Dermota, dyr. Erich Kleiber, 1948 (nagranie na żywo spektaklu w Teatro Colón)
  • Hilde Güden, Fritz Wunderlich, James King, dyr. Karl Böhm, Deutsche Grammophon, 1964 (nagranie na żywo spektaklu w Theater an der Wien)
  • Lucia Popp, Peter Schreier, Reiner Goldberg, dyr. Bernard Haitink, EMI, 1983

Uwagi

  1. (niem.) Bukolische Tragödie

Przypisy

  1. Kronika Opery. Wydawnictwo KRONIKA, 1993. ISBN 83-900331-7-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]