Daktylowiec właściwy
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Daktylowiec właściwy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | arekowce |
| Rodzina | arekowate |
| Rodzaj | daktylowiec |
| Gatunek | daktylowiec właściwy |
| Nazwa systematyczna | |
| Phoenix dactylifera L. Sp. pl. 2:1188. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Daktylowiec właściwy (Phoenix dactylifera L.), często nazywany palmą daktylową lub daktylem – gatunek rośliny z rodziny arekowatych (popularnie nazywanych palmami). Jest uprawiany w południowo-zachodniej Azji, północnej Afryce i na południu USA. W stanie dzikim nie występuje.
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Kłodzina
- Brązowa, zwężająca się ku górze, zwieńczona zielonym pióropuszem liści. Osiąga wysokość do 35 m (zwykle do 20 m).
- Liście
- Pióropusz może się składać z 80–120 pierzastozłożonych liści o długości dochodzącej do 6 m.
- Kwiaty
- Daktylowiec właściwy jest wiatropylną rośliną dwupienną. Drobne, niepozorne kwiaty osadzone są na osiach zwanych kolbami, tworzących rozgałęzione kwiatostany, u nasady wsparte pochwą kwiatostanową, wyrastające w kątach liści. Silnie rozgałęzione kwiatostany żeńskie są baldachokształtne[2] i zawierają około 10 000 kwiatów. Każdy z nich składa się z trzech słupków, z których tylko jeden ulega zapyleniu. Męskie kwiatostany zawierają jeszcze więcej kwiatów. Zazwyczaj na plantacji sadzi się drzewa w proporcji 3–5 osobników męskich na 100 osobników żeńskich.
- Owoce
- Nazywane daktylami, czerwono-żółte jagody o długości do 70 mm, zawierające podłużne, brązowe nasiono. Pozostają na drzewie do wyschnięcia. Proces suszenia nie powoduje zbyt dużych zmian w wartościach odżywczych owocu, ponieważ zawiera on stosunkowo niewiele wody. Daktyle są bardzo dobrym źródłem przeciwutleniaczy i wykazują właściwości przeciwmutagenne w badaniach in vitro[3].
Zastosowanie [edytuj]
Szacuje się, że jest wykorzystywany od około 5-6 tysięcy lat.
- daktyle: drzewo może wydawać owoce przez około 80 lat; może nawet urodzić do 300 kg owoców; wyróżnia się trzy typy daktyli:
- twarde – o dużej zawartości skrobi; zjadane na surowo lub mielone na mąkę, z której po dodaniu mąki jęczmiennej wypieka się tzw. "chleb pustyni"; owoce lub same nasiona stanowią paszę dla zwierząt hodowlanych
- miękkie – po wyciśnięciu uzyskuje się sok zwany "miodem palmowym"
- półtwarde – formy pośrednie między daktylami miękkimi i twardymi
- wino i wódka palmowa: z soku uzyskanego z naciętego kwiatostanu daktylowca otrzymuje się po fermentacji wino palmowe, a w procesie jego destylacji wódkę palmową
- kłody i liście: stanowią materiał budowlany
- włókno: uzyskiwane z liści; stosuje się w plecionkarstwie
- roślina ozdobna: od XIX wieku do dnia dzisiejszego palmy daktylowe są modne jako rośliny doniczkowe; w warunkach domowych palmę można wyhodować z pestki, kiełkuje nawet około pół roku; w klimatach ciepłych są chętnie sadzone w ogrodach i parkach; sadzi się je też w miastach jako zieleń ozdobną wzdłuż ulic, wokół domostw
Znaleziska archeologiczne [edytuj]
W latach 1963–1965 w twierdzy Masada w Izraelu archeolodzy znaleźli nasiona daktylowca sprzed 2000 lat. Jedno z nasion – nazwane Matuzalem – wykiełkowało. Według Pliniusza Starszego najsłodsze daktyle w I w. n.e. pochodziły właśnie z Judei.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-15].
- ↑ Gorczyński T. (red.): Rośliny użytkowe. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1961, s. 185-186.
- ↑ Antioxidant and Antimutagenic Properties of Aqueous Extract of Date Fruit (Phoenix dactylifera L. Arecaceae). Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2002.
