Daniel Apostoł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Daniel Apostoł
Apostol Danylo 3.png
Alex K Danylo Apostol.svg
Data urodzenia 4 grudnia 1654
Miejsce urodzenia Wielki Soroczyniec
Data śmierci 7 stycznia 1734
Rodzice Paweł Apostoł
Wojny i bitwy III wojna północna,Wojna rosyjsko-perska (1722-1723)
Administracja hetman Ukrainy Lewobrzeżnej-17271734.

Daniel Pawłowicz Apostoł (ukr.: Дани́ло Па́влович Апо́стол, rum..: Dănilă Apostol) urodzony 4 (kalendarz juliański 14) grudnia 1654, w Wielkich Soroczyńcach , zm. 17 (kalendarz juliański 28) stycznia 1734 – kozacki wojskowy i przywódca końca XVII wieku i pierwszej połowy XVIII wieku. Pułkownik mirhorodzki w latach 16831727, hetman Ukrainy Lewobrzeżnej w latach 17271734.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Daniel Apostoł urodził się we wsi Wielki Soroczyniec niedaleko Mirhorodu, w okręgu połtawskim. Pochodził ze znanego kozackiego rodu Apostołów, którzy przez niemal 80 lat (od 1659 do 1736) trzymali w swoich rękach urząd pułkownika w pułku mirhorodzkim. Ojciec Daniela pochodził z mołdawskiego bojarstwa, skąd przybył na Ukrainę. W chwili śmierci ojca Apostoł miał 10 lat.

Wybrany na pułkownika pułku mirhorodzkiego w chwili śmierci ojca, lecz urząd objął dopiero W 1682 roku, w 1687 zwolniony z urzędu przez hetmana Iwana Mazepę jako zwolennik Iwana Samojłowycza, z którym Mazepa był w konflikcie. W 1693 ponownie wybrany pułkownikiem, tym razem urząd sprawował do 1727 roku. Odznaczył się podczas pochodu azowskiego 1695-1696, a w roku 1696 razem z pułkownikiem Borychowiczem rozbił nad rzeką Worsklą wojska chana krymskiego i hetmana Iwanienko Petryk (ukr.: Іваненко Петрик). Następnie zdobył fortece Kyzykermen i Oczaków. Jednak Mazepa, który nie lubił Apostoła nie wysłał go z wieściami o udanej wyprawie do Moskwy, wiedząc, że posłańcy będą szczodrze obdarowani.

Już w 1697 roku Mazepa, który udał się bronić zdobytych wcześniej tatarskich umocnień wybrał Apostoła hetmanem nakaźnym.

W 1700 roku udał się na granicę ze Szwecją.

III Wojna Północna[edytuj | edytuj kod]

W czasie III wojny północnej Rosji (w latach 1700-1721) odznaczył się w walkach w Liwoni (dziś na północ od Rygi na Łotwie), pod rozkazami Borysa Szeremietiewa.

W 1704 wysłany na czele kozackiego oddziału 3000 ludzi na pomoc królowi polskiemu, gdzie brał udział w bitwie pod Warszawą w 1705 roku.

Daniel Apostoł był stronnikiem niezależnej polityki Iwana Mazepy i jednym z negocjatorów zawiązania kozacko-szwedzkiego sojuszu. 25 października 1708 wraz z kozackimi pułkami przyłączył się do armii szwedzkiej. Ale już w listopadzie, przeanalizowawszy porażki szwedzkie na terenie Ukrainy zmienił front i przeszedł na stronę Piotra Wielkiego. Brał udział w Bitwie pod Połtawą po stronie rosyjskiej.

W 1711 roku brał dział w Pochodzie Prutskim (ataku wojsk Piotra Wielkiego na Mołdawię), jako hetman nakaźny wojsk kozackich. W 1722 roku Apostoł na czele 10 tysięcy kozaków brał udział przy boku armii rosyjskiej w ataku na Persję (Wojna rosyjsko-perska (1722-1723)) Stracił oko podczas walk o Perską twierdzę Derbent, co dało mu przydomek Ślepy Hetman.

Był jednym z najbliższych współpracowników hetmana nakaźnego Pawło Połubotok, aktywnie działał przeciwko Kolegium Małorosyjskiemu, które ograniczało autonomię Ukrainy. Polityka ta doprowadziła w roku 1723 do jego aresztowania (na polecenie Katarzyny I) wraz z m.in. Pawło Połubotokiem) i osadzenia ich w Twierdzy Pietropawłowskiej.

Wybór na hetmana[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Piotra Wielkiego, w styczniu 1725 roku Daniel Apostoł został zwolniony na początku roku. Z kolei w 1727, z powodu rosnącego zagrożenia dla Rosji ze strony Turcji, car Piotr II, zlikwidował Kolegium Małorosyjskie ponownie oddał władzę w ręce kozaków, którzy znowu mogli wybierać swojego hetmana.

1 października 1727 roku na radzie w mieście Głuchów oddano buławę hetmańską w ręce Apostoła. w 1728 roku pojechał na koronację Piotra II, gdzie przekazał petycję z prośbą o rozszerzenie autonomii Ukrainy Lewobrzeżnej.

Daniel Apostoł zmarł w roku 1734 i został pochowany we wsi Soroczyniec (dziś Wielki Soroczyniec), w ufundowanej przez siebie cerkwi. Nowego hetmana nie wybrano aż do 1750 roku.

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

18 sierpnia 2006 roku Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko odsłonił pomnik hetmana we wsi Wielkie Soroczyńcy (ukr.: Велики Сорочинці). Popiersie hetmana odsłonięto obok cerkwi w której został on pochowany.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Малий словник історії України. – К.: Либідь, 1997.
  • Марченко М. І. Українська історіографія (з давніх часів до середини XIX ст.). К. 1959:
  • Модзалевский В. Л. Малороссийский родословвик, т. 1, А–Д. К., 1908.
  • Історія Української РСР, т. 1. К., 1955;
  • Шутой В. Народна війна в Україні проти шведських загарбників у 1708–1709 рр. К., 1951;