Daniel Czapliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Daniel Czaplińskipodstarości czehryński, rotmistrz wojsk polskich.

Znany jako wróg Bohdana Chmielnickiego. Wszedł w zatarg z Chmielnickim (o majątek i kobietę), co stało się prawdopodonie jednym z powodów wybuchu powstania na Ukrainie, nazwanego później powstaniem Chmielnickiego. W 1649 wziął udział w obronie Zbaraża (był pierwszym z wysłanników, któremu udało się wydostać z oblężonego Zbaraża[1]), uczestnik bitwy pod Beresteczkiem w 1651. Wybrany deputatem do Trybunału Głównego Koronnego w Lublinie w 1653 roku.

Zatarg z Chmielnickim[edytuj | edytuj kod]

W 1647 r. Chmielnicki, wówczas wdowiec i setnik Subotowa, zamieszkał z Heleną Chmielnicką. Czapliński postanowił mu ją odbić, wykorzystując do tego plan pozbawienia Kozaka ww. Subotowa. Dodatkowym ułatwieniem miał być fakt, że Chmielnicki nie dysponował dokumentami mogącymi w pełni dowieść jego praw do chutoru. W czasie najazdu podstarościego na posiadłość duże szkody na ciele odniósł najstarszy z synów setnika. Rywal Czaplińskiego został natomiast osadzony w więzieniu. "Helena kresowa" (tak nazwał pierwszą z przyczyn zatargu Franciszek Rawita-Gawroński) zamieszkała z polskim szlachciem i w krótkim czasie wyszła za niego. Chmielnicki zdołał jednak wydostać się na wolność, z pomocą samej "Heleny" oraz starszyzny rejestrowej. Chorąży koronny Aleksander Koniecpolski, bezpośredni zwierzchnik Czaplińskiego, a także sam Czapliński, nie mieli pojęcia o fakcie, że Kozak, oprócz byłej już funkcji setnika czechryńskiego, był jedną z niewielkiego grona osób, które wiedziały o tajnych planach Władysława IV dotyczących nowej wojny polsko-tureckiej. Podstarości oskarżył Chmielnickiego o zdradę (na poparcie czego miał dowody), sądząc, że wystarczy to do ostatecznego pogrążenia rywala. W zapomnienie odeszły wszystkie krzywdy doznane przez byłego setnika, ten zaś, (...) nie mając się do kogo uciec, na Niż się udał, do inszych także similiter [podobnie] ukrzywdzonych, których numerus [liczba] niepomała po tamtych Niżowych krajach (...), którzy Chmielnickiego ducem [wodzem] sobie obrali[2].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Jeden z bohaterów Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza. Efektownie wyrzucony przez Skrzetuskiego z karczmy. W ekranizacji Jerzego Hoffmana w postać tę wcielił się Jerzy Bończak.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Kaczmarczyk, Bohdan Chmielnicki, Łódź 1988, s. 39-40.

Przypisy

  1. J. Kaczmarczyk, Bohdan Chmielnicki, s. 109
  2. Michałowski, nr 4, s. 7. W: J. Kaczmarczyk, Bohdan Chmielnicki, s. 40