Daniel Mróz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Daniel Mróz
Daniel Mróz
Data i miejsce urodzenia 1917
Kraków, Polska
Data i miejsce śmierci 1993
Kraków, Polska

Daniel Mróz (ur. 3 lutego 1917 w Krakowie, zm. 21 stycznia 1993 w Krakowie) – polski grafik, scenograf i rysownik, członek Grupy Krakowskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Krakowie, jako drugi syn dziennikarza krakowskiego Stanisława Mroza, pracującego w IKACu - Ilustrowanym Kurierze Codziennym, jedynym wysokonakładowym dzienniku w międzywojennej Polsce. W dzieciństwie zetknął się z pracą dziennikarską, często bywając z ojcem w redakcji wydawanego przez IKC tygodnika "Na Szerokim Świecie", w którym Stanisław Mróz był redaktorem. Barbara Winklowa tak wspomina ten okres: " ...tuż za naszą ścianą, mieszkał pan redaktor Mróz, wysoki i tęgi, ... [oraz jego] dwaj synowie — Daniel i Sokrates — których stawiano mi często jako przykład..."[1]

Młodość i lata nauki[edytuj | edytuj kod]

Maturę zdał jako eksternista nie wytrzymując rygorów gimnazjum. Dwa lata uczył się w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. W czasie wojny stracił oboje rodziców, matka zmarła w 1940 wkrótce po aresztowaniu ojca przez Gestapo, ojciec zginął w lutym 1941 w Auschwitz-Birkenau[2].

W 1946 rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jednym z jego wykładowców był Marian Eile i to on ściągnąl go potem do pracy w tygodniku "Przekrój". Dyplom (z wyróżnieniem) na Studium Scenografii otrzymał w 1952; na Wydziale Grafiki – w 1953.

Praca w "Przekroju" i inne prace artystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ilustracja Daniela Mroza do „Słonia” Sławomira Mrożka, 1957

Od lipca 1951-1978 był stałym ilustratorem tygodnika "Przekrój", w którym zamieszczał swoje rysunki, a także tworzył charakterystyczną szatę graficzną pisma, z którym współpracował do końca życia – projektując jego okładki. Ponadto zajmował się grafiką książki (okładki, ilustracje, projekty typograficzne), scenografią teatralną, plakatem. Współpracował z pismem "Zebra" (początkowo - "Czarno na białym"), "Ty i Ja" i "Młodym Technikiem". Zilustrował między innymi Cyberiadę i Bajki robotów Stanisława Lema. Wykonał też ilustracje do dzieł Franza Kafki, Sławomira Mrożka, Juliusza Verne'a. Tworzył głownie techniką rysunku piórkiem i tuszem oraz collage'u.

Prace Daniela Mroza posiadały własny, oryginalny styl. Cechowały je surrealizm i groteskowość. W początkowym okresie były one inspirowane przez collage Maxa Ernsta. Z czasem dominuje w nich absurdalność związana z pisarstwem Mrożka i Lema. Ilustracje Mroza wywarły wpływ na pokolenie czytelników tych popularnych autorów. Ich styl związał się nierozerwalnie z ilustrowaną prozą i dlatego niejednokrotnie były one powtarzane w zagranicznych wydaniach tych książek. Daniel Mróz był wymieniany we wszystkich ważnych światowych almanachach grafików. Wielu ilustratorów starało się naśladować styl Daniela Mroza.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był żonaty z Aliną Nieniewską, koleżanką ze studiów na Akademii Sztuk Pięknych, absolwentką Wydziału Tkaniny Artystycznej. Córka Łucja Mróz-Raynoch, absolwentka ASP w Krakowie, też jest grafikiem oraz autorką filmów animowanych. Całe życie mieszkał w centrum starego Krakowa, stając się charakterystyczną postacią w pejzażu miasta.

Wybrane publikacje książkowe ilustrowane przez artystę[edytuj | edytuj kod]

  • Tu są bajki, Ludwik Jerzy Kern, 1953; II wyd. 1954
  • Bajki drugie, Ludwik Jerzy Kern, 1954
  • Chryzostoma Bulwiecia podróż do Ciemnogrodu, Konstanty Ildefons Gałczyński, 1954
  • Satyry, Artur Maria Swinarski, 1955
  • Do widzenia zwierzęta, Ludwik Jerzy Kern, 1956
  • Profesor Tutka i inne opowiadania, Jerzy Szaniawski, 1956; II wyd. 1960
  • Słoń, Sławomir Mrożek,1957
  • Wesele w Atomicach, Sławomir Mrożek,1959
  • Myśli nieuczesane, Stanisław Jerzy Lec,1959
  • Łgarze pod Złotą Kotwicą, Jerzy Szaniawski, WL 1960
  • Mit o świętym Jerzym, Jerzy Harasymowicz, 1960
  • Fantastyczne opowieści, 1961 i WL 1975 (seria Groza i Fantastyka)
  • Posłanie z Piątej Planety, Zbiór opowiadań SF, Nasza Księgarnia 1964
  • Cyberiada, Stanisław Lem, WL 1965 i 1972, Verba 1990
  • Wyprawa do wnętrza Ziemi, Jules Verne, Nasza Księgarnia 1959
  • Powrót do Jamy, Jan Paweł Gawlik, 1961
  • Wyłapuję szczęście z powietrza, Jan Stoberski, WL 1966
  • Onager – zbiór opowiadań rosyjskich, WL 1967
  • Miasto mojej matki, W cieniu zapomnianej olszyny, Juliusz Kaden-Bandrowski, Nasza Księgarnia, W-wa 1971
  • Łowcy meteorów, Jules Verne, Instytut Wydawniczy Nasza Księgarnia 1973
  • Zwierzydełka, Robert Stiller, WL 1977
  • Vademecum erotomana, Jerzy Wittlin, WL 1974
  • Okładki – m.in.: Witold Gombrowicz, Bakakaj, 1957; Jerzy Harasymowicz, Wieża melancholii, 1958; Jan Stoberski, Zwierzenia durnia, 1958; Stanisław Lem, Inwazja z Aldebarana, 1959; Antoni Słomimski, Torpeda czasu, 1967; Jan Stoberski, Będę żył dalej!, 1969.

Daniel Mróz jako scenograf[edytuj | edytuj kod]

Jako scenograf współpracował z teatrami: Starym, im. Słowackiego, Bagatela, Ludowym, Groteska w Krakowie, Ateneum, Dramatycznym, Współczesnym w Warszawie, im. Jaracza w Łodzi, Współczesnym i Polskim we Wrocławiu, Lubuskim w Zielonej Górze, Dolnośląskim w Jeleniej Górze,. Śląskim w Katowicach, im. Solskiego w Tarnowie, im. Żeromskiego w Kielcach, im. Bogusławskiego w Kaliszu, Zagłębia w Sosnowcu.Scenografie te powstawały do sztuk m.in.: Sławomira Mrożka, Tadeusza Różewicza, Helmuta Kajzara, Sofoklesa, Bertolda Brechta, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Mirona Białoszewskiego, Jana Drdy, Witolda Wandurskiego – w reżyserii Józefa Szajny, Andrzeja Witkowskiego, Helmuta Kajzara, Piotra Piaskowskiego, Ryszarda Majora, Ryszarda Żuromskiego, Jerzego Zegalskiego, Andrzeja Makowieckiego, Jerzego Sopoćki.

Wystawy[edytuj | edytuj kod]

  • I Ogólnopolska Wystawa Grafiki Artystycznej i Rysunku, Warszawa 1956.
  • Symbolizm i surrealizm", Wystawa „Grupy Krakowskiej", Kraków 1958.
  • Wystawa „Grupy Krakowskiej", Paryż, 1957
  • Wystawa „Grupy Krakowskiej", Bruksela, 1957
  • Wystawa indywidualna, Galeria „Krzysztofory", Kraków, 1959
  • II Wystawa „Grupy Krakowskiej", Kraków 1960
  • Wystawa indywidualna, Galeria Maya, Bruksela, 1964
  • Wystawa indywidualna, Galeria „Krzysztofory", Kraków, 1966
  • Wystawa indywidualna, Szwecja, 1968
  • Wystawa indywidualna, Galeria Kordegarda, Warszawa, 1990
  • Wystawa indywidualna, Muzeum Historyczne m. Krakowa, 1992
  • Wystawa indywidualna, Galeria Teatru 38, Kraków, 2002
  • „Rysownicy Przekroju", wystawa rysowników tygodnika, Królikarnia, Warszawa 2004
  • Wystawa indywidualna, Galeria Starmach, Kraków, 2010
  • Wystawa indywidualna, BWA, Jelenia Góra, 2011
  • Wystawa ilustracji Mroza do utworów S. Lema „Lem ilustrowany", Galeria Książki Biblioteki Pod Atlantami, Wałbrzych, 2011
  • Daniel Mróz”, Dom Kultury w Skale, marzec 2012
  • Rysunki Daniela Mroza”, Galeria Klubu Niezależnych Działań Twórczych „Marchołt” w Katowicach, kwiecień/maj 2012
  • Mróz i Lem”, wystawa ilustracji Mroza do utworów St. Lema, Centrum Designu w Gdyni, sierpień-październik 2012
  • Rączki Daniela Mroza” wystawa w Galerii Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, listopad 2012

Monografie i film o Danielu Mrozie[edytuj | edytuj kod]

  • Daniel Mróz”, Jerzy Kwiatkowski, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1961 r.
  • Mróz, Mrożek, Lem i inni...”, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1988 r.
  • Idzie Mróz - film krótkometrażowy z udziałem artysty i jego prac. Daniel Mróz wykonał też plansze tytułowe do filmu. Reżyseria Piotr Andrejew, 21 min; Producent: WFO Łódź, 1973 r.

Przypisy

  1. Klerk heroiczny: wspomnienia o Karolu Irzykowskim, Barbara Winklowa, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1976 (str. 54)
  2. dane biograficzne na podstawie tekstów zamieszczonych w katalogach wystaw Daniela Mroza: Starmach Gallery w Krakowie, 2010 r.; autorzy: Józef Chrobak, Justyna Michalik, ISBN 978-83-913075-8-8 oraz BWA w Jeleniej Górze, 2011 r.; autorzy: Joanna Mielech, Adam Macedoński, Łucja Mróz-Raynoch, ISBN 978-83-87871-77-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]