Dante Alighieri
| Dante Alighieri | |
 Portret Dantego pędzla Botticellego |
|
| Data i miejsce urodzenia | maj lub czerwiec 1265 Florencja |
| Data i miejsce śmierci | 13 lub 14 września 1321 Rawenna |
| Narodowość | Włoch |
| Dziedzina sztuki | poezja |
| Ważne dzieła | Boska Komedia |
Dante Alighieri (ur. w maju lub czerwcu 1265 we Florencji, zm. 13 lub 14 września 1321 w Rawennie) − włoski poeta, filozof i polityk.
Jego najwybitniejszym dziełem jest poemat Boska Komedia, uważany za arcydzieło literatury światowej i szczytowe osiągnięcie literatury średniowiecznej. Utwór jest w całości napisany po włosku.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Urodził się we Florencji w drobnoszlacheckiej rodzinie. Ród Dantego należał do partii gwelfów, on sam przystał do Białych - jednej z dwóch frakcji na jakie dzieliło się stronnictwo. W 1289 roku wziął udział w bitwie pod Campaldino.
Studiował retorykę, gramatykę, filozofię, literaturę oraz teologię. Był członkiem ruchu poetyckiego Dolce stil nuovo. Znał i przyjaźnił się z wieloma jego członkami, między innymi Guido Cavalcantim, utrzymywał też kontakty z muzykiem Casellą i malarzem Giottem. Około roku 1285 ożenił się z Gemmą di Manetto Donati, która urodziła mu troje lub czworo dzieci. Wcześniej przeżył nieszczęśliwą miłość. Zakochał się w Beatrycze Portinari, po jej przedwczesnej śmierci w 1290 roku napisał swą pierwszą książką, zatytułowaną Vita nuova (Życie nowe), w której w postaci zbioru poezji połączonych z pamiętnikiem opisuje dzieje swego uczucia. Książka została ukończona około 1294 roku. Swą ukochaną umieścił w Boskiej Komedii - przeprowadza go przez Niebo.
W latach 1295–1300 zaangażował się politycznie, co zostało uwieńczone powołaniem go na urząd priora w roku 1300, wstąpił też do cechu lekarzy i aptekarzy, gdyż było to warunkiem rozpoczęcia kariery politycznej. Brał udział w zabiegach o odnowienie ligi miast gwelfickich, między innymi w poselstwie do papieża, który zatrzymał go jako zakładnika. Uchroniło go to od zemsty Czarnych, którzy zdobyli przewagę nad Białymi we Florencji. Został jednak oskarżony, skazany na grzywnę i dwa lata wygnania. Dante nie zapłacił grzywny, przez co ściągnął na siebie karę dożywotniego wygnania, a w przypadku powrotu - spalenie na stosie[1]. Przez resztę życia błąkał się po różnych dworach Włoch i rozwijał talent pisarski. Nigdy jednak nie powrócił do swojej ojczyzny, choć oferowano mu amnestię. Zmarł w Rawennie w nocy z 13 na 14 września, wkrótce po zakończeniu pisania Boskiej Komedii.
Boska Komedia [edytuj]
Najbardziej znanym utworem Dantego jest Boska Komedia – wizjonerski poemat o podróży przez Piekło, Czyściec i Raj, w którym zawarł kwintesencję średniowiecznej myśli kulturalnej i filozoficznej. Dzieło to zostało również nasycone licznymi współczesnymi wątkami z życia społecznego i politycznego. Jako pierwszy pisał w dialekcie toskańskim, co uznano za skandal[potrzebne źródło]. Dante uważał, że łacinę powinno się stosować w rozprawach naukowych. Ten pogląd przyjął się w całej Europie. Dzieło pierwotnie nosiło tytuł "Komedia", którym w średniowieczu określano utwory o szczęśliwym zakończeniu. Dopiero około roku 1500 dodano do tytułu epitet Boska. Stąd obydwa wyrazy zapisujemy wielkimi literami.
Widoczna jest w Boskiej Komedii fascynacja symboliką liczb, przede wszystkim liczbami 3 i 9. Zarówno Piekło, Czyściec oraz Raj mają po 9 poziomów (3x3). Do Piekła, I części Boskiej Komedii, nawiązuje związek frazeologiczny "sceny dantejskie", oznaczający wydarzenia wstrząsające, straszne, budzące grozę; wyrażenie określa zazwyczaj zachowania się tłumu ogarniętego paniką, rozpaczą, w momencie katastrofy, kataklizmu.
Twórczość Dantego [edytuj]
W języku włoskim [edytuj]
- Commedia Divina (Boska Komedia), wyd. 1472
- Convivio (Biesiada)
- Detto d'Amore (Słowa miłosne)
- Il Fiore (Kwiat)
- Vita nuova (Nowe życie)
- Le Rime (Rymy)
Po łacinie [edytuj]
- De monarchia (Monarchia)
- De vulgari eloquentia (O języku ludowym)
- Eclogues
- Epistolae
- Quaestio de aqua et de terra
Dante i muzyka [edytuj]
Dante wielokrotnie wypowiadał się o muzyce z wielkim entuzjazmem. Jego poezja inspirowała wielu kompozytorów. W XVI w. do jego poezji komponowano liczne madrygały. W XIX i XX w. jego liryki, a przede wszystkim Boska komedia, zainspirowały kilkadziesiąt utworów w różnych gatunkach, wśród nich Symfonię Dantejską Franciszka Liszta, fantazję symfoniczną Francesca da Rimini Piotra Czajkowskiego, operę Francesca da Rimini Sergieja Rachmaninowa, operę Gianni Schicchi Giacomo Pucciniego. Także w XXI wieku nie ustała fascynacja językiem staro-włoskim czego przykładem jest francuska piosenkarka Emma Shapplin, której twórczość: płyty Carmine Meo i Etterna, nagrane w języku Dantego, rozeszły się w wielomilionowych nakładach.
Przypisy [edytuj]
- ↑ Średniowieczna myśl polityczna. rogalinski.com.pl Blog Dziennikarski, 7 kwietnia 2010. [dostęp 23 września 2011].
Linki zewnętrzne [edytuj]
Ilustracje i media w Wikimedia Commons
Teksty źródłowe w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach- Boska Komedia online (wł.)
- Liber Liber biblioteca telematica (wł.)
- Dante original texts and translations (wł.)
- Dante Alighieri – utwory (ang.)
Bibliografia [edytuj]
- Dante Alighieri: Boska komedia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975.
