Dar Pomorza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dar Pomorza
Dar Pomorza
Bandera  Polska
Port macierzysty Gdynia
Ex Prinzess Eitel Friedrich, Colbert, Pomorze
Data budowy 1909
Data wycofania 1982
Stocznia Blohm + Voss, Hamburg nr budowy 202
Armator Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku
Materiał stal
Typ ożaglowania fregata
Powierzchnia ożaglowania 2100 m²
Liczba masztów 3
Wysokość maks. masztów (H) 41,4 m
Długość całkowita (L) 81,5 m
Szerokość (B) 12,6 m
Zanurzenie (D) 5,7 m
Pojemność 1561,3 BRT / 524,6 NRT
Wyporność 2500 t
Prędkość maks. 10–14 / 7 w
Napęd pomocniczy spalinowy MAN Diesel
Moc napędu pomocniczego 430 KM
Załoga 190 w tym 150 kadetów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

SV Dar Pomorza (Biała Fregata) – trzymasztowy żaglowiec szkolny (fregata) zakupiony przez społeczeństwo Pomorza w 1929 dla Szkoły Morskiej w Gdyni. Obecnie jest to statek-muzeum, oddział Centralnego Muzeum Morskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fregatę zbudowano w stoczni „Blohm und Voss” w Hamburgu (1909–1910) na zamówienie Deutscher Schulschiff Verein. W następnych latach odbywał – pod nazwą „Prinzess Eitel Friedrich” – szkolne podróże, letnią (kandydacką,po wodach europejskich) i zimową (na Morze Karaibskie). Po I wojnie światowej, został – postanowieniami traktatu wersalskiego – przekazany do Francji w ramach reparacji wojennych. Od roku 1922 należał do Societe Anonyme de Navigation - Les Armateurs Francais (Paryż); nie był eksploatowany. W roku 1926 fregata została przejęta przez Les Navires Ecoles Francais Saint-Nazaire - zamierzano ją eksploatować pod nazwą „Colbert”, jednak tych planów nie zrealizowano. Na początku roku 1927 roku fregatę przejął baron Maurice de Forest, który planował jej przebudowę na jacht z napędem mechanicznym, jednak wkrótce zrezygnował i wystawił fregatę na sprzedaż[1].

Została zakupiona w lipcu 1929 roku przez polski Komitet Floty Narodowej i inne organizacje, poszukujące jednostki, która mogłaby zastąpić szkolny żaglowiec Lwów; zakupu dokonano za kwotę 7 tys. £, co stanowiło ok. 8 % ówczesnej wartości[1].

Polską fregatę, początkowo nazwaną „Pomorze”, z trudnościami (omal nie zatonęła w Zatoce Biskajskiej) przeholowano do duńskiej stoczni w Nakskov, gdzie została odnowiona i przebudowana; m.in. wstawiono silnik spalinowy, wymieniono olinowanie i instalację elektryczną. Pod nazwą „Dar Pomorza”, nadaną dla upamiętnienia znacznego wkładu finansowego społeczeństwa Pomorza, przybyła do Gdyni 19 czerwca 1930 roku[1].

Pod polską banderą „Dar Pomorza”[2]:

  • odbył 102 rejsy szkolne,
  • przepłynął pół miliona mil morskich – jest to odległość równa około 25 rejsom dookoła świata,
  • zasłynął jako pierwszy statek w dziejach polskiej bandery handlowej, który opłynął dookoła świat,
  • wyszkolił 13 384 studentów,

W polskiej historii statku dowodziło nim sześciu Komendantów: jako pierwszy – kpt.ż.w. Konstanty Maciejewicz-Matyjewicz, jako ostatni – kpt.ż.w. Tadeusz Olechnowicz.

Kalendarium 1909–1929[edytuj | edytuj kod]

  • 9 marca 1908 – położenie stępki pod kadłub przyszłego żaglowca; nr stoczniowy 202,
  • 3 kwietnia 1909 – ukończenie budowy i przekazanie armatorowi,
  • 12 października 1909 – wodowanie jako statek szkolny niemieckiej marynarki handlowej „Prinzess Eitel Friedrich”,
  • 6 kwietnia 1910 – statek wyszedł z Hamburga w dziewiczy rejs do Kristiansand i Antwerpii pod dowództwem komendanta Richarda Dresslera,
  • 1919 – przejęcie przez Francuzów i przeprowadzenie do portu Saint-Nazaire,
  • 1926 – zmiana nazwy na „Colbert”,
  • 1927 – zakup przez barona M. de Forest, z zamiarem przekształcenia w jacht oceaniczny[3].

Kalendarium 1929–[edytuj | edytuj kod]

  • 1929 – zakup z datków społecznych przez Pomorski Komitet Floty Narodowej,
  • 26 grudnia 1929 – 10 stycznia 1930[3] – jako „Pomorze” pod dowództwem Konstantego Maciejewicza przepłynął na holu w dwóch etapach z Saint Nazaire do duńskiej stoczni w Nakskov na remont,
  •  ? – zmiana nazwy na „Dar Pomorza” (doświadczenia, zebrane przez stocznię Nakskov Skibsvaerft przy przebudowie żaglowca zaowocowały budową sławnego, pływającego do dziś pełnorejowca "Danmark"),
  • 1930:
  • 22 listopada 1931 – pierwsze przekroczenie równika,
  • 16 września 1934–3 września 1935 – podróż dookoła świata pod dowództwem kpt.ż.w. Konstantego Maciejewicza-Matyjewicza; w dniu powrotu do Gdyni na stermaszcie statku zawisł wimpel o długości 39 metrów – symbol przebytych w czasie podróży 39 tys. Mm,
  • 1 września 1939 – 21 października 1945 – internowanie przez Szwedów w Sztokholmie,
  • 24 października 1945 – powrót do Gdyni,
  • 1972 – pod dowództwem kpt.ż.w. Kazimierza Jurkiewicza wygrał etap Operacji Żagiel (Cutty Sark Tall Ships' Races) na trasie SolentSkaw, pokonując szkolny bark ówczesnej Bundesmarine "Gorch Fock", dowodzony przez kmdr. Ernsta von Witzendorffa,
  • 1974 – udział w Operacji Żagiel w Gdyni. W klasie A statek zajął w regatach czwarte miejsce,
  • 1976 – udział w regatach Operation Sail w USA, zorganizowanych dla uczczenia 200-lecia podpisania amerykańskiej Deklaracji Niepodległości. Wspaniałe przyjęcie statku przez amerykańską Polonię,
  • 1980 – pod dowództwem kpt. ż.w. Tadeusza Olechnowicza wygrał 2-etapowe regaty Operacja Żagiel 80 oraz zdobył Cutty Sark Trophy,
  • 15 września 1981 – ostatni rejs,
  • 4 lipca 1982 – formalne wycofanie ze służby i przeniesienie bandery na Dar Młodzieży,
  • 16 listopada 1982 – przekazanie Centralnemu Muzeum Morskiemu,
  • 27 maja 1983 – otwarcie muzeum,
  • czerwiec 1986 – z pokładu pracowała radiostacja amatorska SP0DM wystawiona przez SP2ZCD – HKŁ Audion przy KH ZHP Gdynia,
  • 18 lipca – 20 lipca 2003 – w czasie zlotu żaglowców z pokładu pracowała radiostacja amatorska SN0OSG wystawiona przez SP2ZIE – Morski Klub Łączności SZKUNER,
  • 10 października 2009 – uroczystość odnowienia chrztu „Daru Pomorza” (Gdynia),
  • październik 2009 – kilkudniowa okolicznościowa aktywność radiowa pod znakiem SN100DP z pokładu statku, zorganizowana z okazji setnych urodzin Daru Pomorza, przez pomorskich krótkofalowców, we współpracy z Centralnym Muzeum Morskim w Gdańsku.

Komendanci (kapitanowie)[edytuj | edytuj kod]

Tradycja tytułowania kapitana żaglowca komendantem pochodziła z jego poprzednika – żaglowca STS „Lwów” i przeszła na następcę – „Dar Młodzieży”. Funkcję komendanta pełnili[4]:

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Plany i modele fregaty opublikowano w czasopiśmie Mały Modelarz[5].

Muzeum „Dar Pomorza”[edytuj | edytuj kod]

Dar Pomorza - Oddział Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku[6]
Gdynia, Aleja Jana Pawła II.
Godziny otwarcia:

  • w sezonie (od 19 czerwca do 3 września): codziennie 9–18,
  • poza sezonem:
    • od wtorku do piątku 9:30–16,
    • w soboty i niedziele 10–16.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Inne jednostki w sztafecie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 HISTORIA BiAŁEJ FREGATY (pol.). W: Strona internetowa Towarzystwa Przyjaciół Daru Pomorza [on-line]. www.darpomorza.am.gdynia.pl. [dostęp 2013-09-14].
  2. 2,0 2,1 Dar Pomorza > Historia statku (pol.). W: Strona internetowa Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku [on-line]. [dostęp 2013-09-14].
  3. 3,0 3,1 3,2 Twardowski M.: Fregata Dar Pomorza. 2009. ISBN 978-83-621-2900-3.
  4. 4,0 4,1 Mira Urbaniak: Dar Pomorza (pol.). W: Magazym Rejs (archiwum) [on-line]. www.kormoran.aplus.pl. [dostęp 2013-09-14].
  5. 5,0 5,1 Mały Modelarz”. 
  6. 6,0 6,1 Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku (pol.). W: Strona internetowa CMM [on-line]. [dostęp 2013-09-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]