Dashiell Hammett

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dashiell Hammett
Dashiell Hammett
Imiona i nazwisko Samuel Dashiell Hammett
Data i miejsce urodzenia 27 maja 1894
Saint Mary's County (Maryland)
Data i miejsce śmierci 10 stycznia 1961
Nowy Jork
Narodowość amerykańska
Język angielski
Obywatelstwo amerykańskie
Gatunki powieść kryminalna, opowiadanie, scenariusz
Ważne dzieła Sokół maltański,
Papierowy człowiek
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Dashiell Hammett w Wikicytatach
Grób Dashiella Hammetta na Narodowym Cmentarzu w Arlington

Samuel Dashiell Hammett (ur. 27 maja 1894 w hrabstwie Saint Mary's w stanie Maryland, zm. 10 stycznia 1961 w Nowym Jorku)[1]amerykański autor powieści kryminalnych i opowiadań detektywistycznych, scenarzysta filmowy. Uchodzi za twórcę gatunku literackiego zwanego czarnym kryminałem.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzicami byli Richard Thomas Hammett i Annie Bond Dashiell (forma Dashiell to zanglicyzowana postać francuskiego: De Chiel). Dorastał w Filadelfii i Baltimore. Sam (tak był nazywany zanim zaczął pisać) porzucił szkołę w wieku 13 lat i wykonywał różne prace, zanim zatrudnił się w Narodowej Agencji Detektywistycznej Pinkertona w San Francisco. Pracował w niej jako detektyw od 1915 do 1921, z przerwą na służbę wojskową podczas I wojny światowej. Służył w Zmotoryzowanym Korpusie Medycznym US Army. Zachorował na „hiszpankę”, a później zapadł na gruźlicę i w rezultacie okres wojenny spędził jako pacjent w szpitalu w Ameryce. W 1921 ożenił się z pielęgniarką, Josephine Dolan. Miał z nią dwie córki: Mary Jane (ur. w 1921) i Josephine (ur. w 1926). Następnie podjął pracę w reklamie, ale po pewnym czasie zajął się pisarstwem. Inspirację dała mu praca prywatnego detektywa, którym także jest bohater jego powieści – Sam Spade.

W 1930 zaangażował się uczuciowo w związek z Nell Martin, autorką opowiadań i powieści. Zadedykował jej Szklany klucz, a ona jemu w rewanżu – powieść Kochankowie powinni się pobierać (Lovers Should Marry). W 1931 poznał dramatopisarkę Lillian Hellman i miał z nią trwający trzydzieści lat romans.

Najbardziej znaną książką Hammetta jest Sokół maltański, bestsellerowa powieść, którą trzykrotnie filmowano (1931, 1936, 1941). Najlepszą i zarazem najpopularniejszą ekranizacją, będącą klasyczną pozycją filmu noir jest obraz Johna Hustona (Sokół maltański) z 1941, z Humphreyem Bogartem w roli głównej.

Ostatnią powieść napisał w 1934. Resztę życia poświęcił działalności lewicowej. Stał się skrajnym antyfaszystą, a w 1937 wstąpił do Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych i w okresie współpracy niemiecko-radzieckiej działał w Keep America Out of War Committee, przeciwko włączeniu się Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej. W 1942, po Pearl Harbor, wstąpił do wojska. Pomimo iż był inwalidą wojennym z I wojny – ofiarą gruźlicy – użył swoich wpływów, aby ponownie przystąpić do służby. Większość wojny spędził jako sierżant na Aleutach, gdzie redagował gazetę wojskową. Skończył wojnę z rozedmą płuc.

W 1951 przez 5 miesięcy przebywał w więzieniu za lekceważenie sądu (odmowę zeznań)[1]. W latach 50. był przesłuchiwany przez komisję Kongresu Stanów Zjednoczonych (maccartyzm). Złożył oświadczenie na temat swojej działalności politycznej, po czym odmówił dalszej współpracy z komisją, która w konsekwencji umieściła go na tzw. czarnej liście Hollywoodu.

Przez wiele lat borykał się z chorobą alkoholową[1]. Zmarł 10 stycznia 1961 w nowojorskim szpitalu Lenox Hill na raka płuca, zdiagnozowanego dwa miesiące przed śmiercią.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

Klątwa Dainów (The Dain Curse, wyd. pol. 1993)

Opowiadania[edytuj | edytuj kod]

  • 1923 The Gatewood Caper
  • 1924 Złota podkowa (The Golden Horeseshoe, wyd. pol. 1988)
The House in Turk Street
The Girl with the Silver Eyes
The Gutting of Couffignal
The Scorched Face
The Whosis Kid
Corkscrew
The Main Death
$106,000 Blood Money
  • 1928 This King Business
  • 1929 Fly Paper
  • 1930 The Farewell Murder

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 American Masters - Dashiell Hammett (ang.) [dostęp 2011-05-07]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]