David Lack

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
David Lambert Lack
Data i miejsce urodzenia 16 lipca 1910
Londyn
Data i miejsce śmierci 12 marca 1973
Oksford
Zawód biolog ewolucyjny, zoolog, ornitolog, ekolog, nauczyciel
Narodowość brytyjska
Edukacja Gresham's School, Holt (Norfolk),
Alma Mater Magdalene College w University of Cambridge
Stanowisko dyrektor EGI
Pracodawca Dartington Hall School, Devonshire,
Edward Grey Institute of Field Ornithology, Oxford
Rodzice Harry Lambert Lack
Kathleen Lack z domu Rind
Krewni i powinowaci rodzeństwo: Kathleen (ur. 1912), Christofer (ur. 1914), Oliver (ur. 1918)
Odznaczenia
Medal Darwina

David Lambert Lack (ur. 16 lipca 1910 w Londynie, zm. 12 marca 1973 w Oksfordzie) – brytyjski biolog ewolucyjny, ornitolog, ekolog, etolog, Honorowy Członek Royal Society odznaczony m.in. Medalem Darwina.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

David Lack był najstarszym z czworga dzieci znanego i zamożnego londyńskiego otolaryngologa Harry'ego Lamberta Lacka i Kathleen z domu Rind. Matka była aktywną sufrażystką; oboje rodzice byli zainteresowani poezją – organizowali w domu spotkania Poetry Society. David uczył się w domu do 7 roku życia, a następnie uczęszczał do Open Air School w Regenst's Park i – od 1920 roku – do Foster's School w dzisiejszym Fareham. Przeżywał głęboko pierwsze rozstanie z rodziną, co doprowadziło go do postanowienia, że w przyszłości zostanie przyjaznym nauczycielem[1]. W latach 1924–1929 chodził do Gresham's School, Holt w Norfolk[a]. Wspominał później nauczycieli biologii i chemii (W.H. Foy i H.H. Lockett); ubolewał, że zbyt mało nauczył się matematyki. Był aktywnym członkiem różnych szkolnych klubach dyskusyjnych i sportowych, m.in. Natural History Society, Debating Society, Camera Club. Brał udział w prawie wszystkich szkolnych przyrodniczych ekspedycjach terenowych (sponsorowanych przez Natural History Society), interesując się przede wszystkim ptakami. Prowadził kronikę zoologicznej sekcji szkolnego Natural History Society, publikowaną w The Annual Report of the Gresham's School Natural History Society. W roku 1926 otrzymał Holland-Martin Natural History Prize za esej pt. Three Birds of Kelling Heath[1].

W następnych latach skończył studia przyrodnicze w Magdalene College (University of Cambridge), otrzymując stopień M.A. w roku 1933[1][2][3].

Praca zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Po studiach był nauczycielem w szkole średniej (Dartington Hall School w Devonshire, 1933–1940). W tych latach wzbogacał też wiedzę ornitologiczną wykonując badania terenowe w Tanganice wspólnie z R.E. Moreau (1934) i odwiedzając Ernsta Mayra w Stanach Zjednoczonych (1935)[2]. W latach 1938–1939 prowadził badania zachowań (ang. behavior) ptaków na wyspach Galapagos[2][3]. Podczas II wojny światowej (1940–1945) współpracował z Army Operational Research Group, zajmującą się techniką radarową. Doświadczenia nabyte w tym okresie wykorzystał po wojnie w czasie badań migracji ptaków[2][4].

Po zakończeniu wojny i po opublikowaniu książki The Life of the Robin (1943), która zyskała dużą popularność, D. Lack otrzymał stanowisko dyrektora Edward Grey Institute of Field Ornithology w Oksfordzie. W roku 1947 wydał przełomową książkę dotyczącą zagadnień ewolucji, opartą na wynikach badań na Galapagos (Darwin's Finches[5]) i obronił pracę doktorską (Sc.D.) w Magdalene College[2]. Funkcję dyrektora EGI pełnił do roku śmierci (1973), przyczyniając się do przekształcenia tej jednostki w międzynarodowe centrum ekologii populacyjnej ptaków[6]. W roku 1951 otrzymał tytuł Fellow Royal Society, w 1963 – fellow Trinity College. Był przewodniczącym International Ornithological Congress at Oxford w latach 1962–1966 i British Ecological Society w latach 1964–1965[7][2].

Tematyka badań[edytuj | edytuj kod]

David Lack był jednym z pierwszych ekologów, którzy rozpoczęli systematyczne badania gatunkowego zróżnicowania zwierząt, które wspólnie zajmują jedno siedlisko. Jest to uznawane za początek ekologii ewolucyjnej – nauki, która rozwinęła się na pograniczu ekologii i biologii ewolucyjnej[b][8].

Stwierdził, że w przypadku współistniejących populacji blisko spokrewnionych ptaków, zawsze można zaobserwować różne preferencje pokarmowe, ściśle związane z cechami morfologicznymi. Najbardziej spektakularnym dowodem stały się zięby Darwina z Galapagos – gatunki ptaków zaobserwowanych 100 lat wcześniej przez Karola Darwina, a sklasyfikowanych przez Johna Goulda, któremu Darwin przekazał zbiory z podróży HMS Beagle. D. Lack wybrał się na Galapagos w poszukiwaniu przyczyn specjacji tych zięb. Stwierdził, że budowa ich dziobów jest przystosowana do spożywania nasion o różnej wielkości oraz różnej twardości łupin. Za przyczynę powstania kilkunastu gatunków w czasie zaledwie ok. miliona lat uznał konkurencję o żywnościowe zasoby siedliska (zob. przykład Galapagos w Biogeografia wysp). Ten ekologiczny proces sprawia, że nisze ekologiczne nowych gatunków nie pokrywają się (zob. zasada Gausego), a wykorzystanie zasobów jest optymalne. Od czasu opublikowania kluczowej książki D. Lacka (1947) wykonano setki podobnych obserwacji (np. praca doktorska Roberta MacArthura), które dotyczyły – poza ptakami – wielu innych gatunków zwierząt oraz roślin. Uzyskano potwierdzenie hipotez Lacka, dotyczących roli czynników ekologicznych w ewolucji[8][3]. Interpretacja obserwowanych zmian ekologiczno-ewolucyjnych doprowadziła Lacka do wniosków zgodnych z ideą doboru grupowego, kontrowersyjną w stosunku do teorii „samolubnego genuRicharda Dawkinsa[3].

D. Lack prowadził również wieloletnie obserwacje zmierzające do wyjaśnienia problemu „naturalnej regulacji liczebności zwierząt” (tytuł książki wydanej w roku 1954). Zgromadzone dane doświadczalne i próby ich interpretacji opisał m.in. w książkach Natural Regulation of Animal Numbers (1954) i Population Studies of Birds (1966)[3]. Podobnych zagadnień dotyczyły wykonywane w w tym samym okresie prace australijskich ekologów-entomologów, H. Andrewarthy i Ch. Bircha. Stwierdzili oni, że czynniki ograniczające szybkość wzrostu liczebności populacji mają przede wszystkim charakter abiotyczny. Problem nie został dotychczas rozstrzygnięty[8].

Publikacje (wybór)[edytuj | edytuj kod]

W serwisie books.google.pl znajdują się następujące pozycje z dorobku naukowego D. Lacka[9]:

  • 1928 – The Redshank, Etc,
  • 1930 – Some Diurnal Observations on the Nightjar, etc,
  • 1933 – Bear Island (wsp. G.C.L. Bertram),
  • 1933 – Notes on the birds of Bear Island (wsp. G.C.L. Bertram),
  • 1933 – Trichoptera, Lepidoptera, and Coleoptera from Bear Island,
  • 1933–1934 – Habitat Distribution in Certain Icelandic Birds,wyd. Cambridge Bird Club,
  • 1934 – The Birds of Cambridgeshire: With an Account of the Birds of the Undrained Fen (wsp. Henry Clifford Darby),
  • 1934 – Notes on East Greenland Birds, with a Discussion of the Periodic Non-breeding Among Arctic Birds (wsp. G.C.L. Bertram, B. B. Roberts),
  • 1934 – Some Insects from the Scoresby Sound Region, East Greenland, with an Account of the Fauna of a Nunatak,
  • 1943 – The Life of the Robin (kolejne wydania w latach 1953, 1965, 1970, 1985),
  • 1944 – Parasitic Hymenoptera from Bear Island (wsp. A. Roman),
  • 1945 – The Galapagos Finches Geospizinae, wyd. California Acad. of Sciences,
  • 1947 – Darwin's Finches: An Essay on the General Biological Theory of Evolution, wyd. CUP Archive[5] (kolejne wydania w latach 1974, 1988),
  • 1954 – The Natural Regulation of Animal Numbers, wyd. University Press (kolejne wydania w latach 1967, 1979),
  • 1957 – Evolutionary Theory and Christian Belief: The Unresolved Conflict (kolejne wydania w latach 2008, 2013),
  • 1966 – Passerine night migrants on Skokholm,
  • 1966 – Are Birds Population regulated?,
  • 1966 – Population studies of birds, wyd. Clarendon Press (kolejne wydania w latach 1968, 1973),
  • 1967 – The Significance of Clutch-size in Waterfowl,
  • 1968 – Darwin's Finches. An Essay on the Gen. Biolog. Theory of Evolution, wyd. Smith,
  • 1968 – Ecological Adoptions for Breeding in Birds, wyd. Methuen i Chapman and Hall,
  • 1971 – Ecological Isolation in Birds, Main Ill. by Robert Gillmor,
  • 1974 – Swifts in a Tower, wyd. Chapman and Hall (kolejne wydanie 1979),
  • 1976 – Island Biology: Illustr. by the Land Birds of Jamaica, wyd. University of California Press.

Wyróżnienia, upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

David Lack otrzymał w roku:

Jego życie i prace są tematem opracowań biograficznych[1][11], w których jest nazywany ojcem ekologii ewolucyjnej (np. T. Anderson, Father of Evolutionary Ecology lub hero of modern ornithology[1], a w licznych naukowych publikacjach z tej dziedziny przytaczane są popularne cytaty z jego prac[12].

Uwagi

  1. W tym samym czasie uczniami Graham's School byli m.in. Alan Lloyd Hodgkin, Christopher Cockerell, Benjamin Britten, J.E.S. Simon, synowie Donalda Macleana.
  2. We wstępie do książki Życie i ewolucja biosfery prof. January Weiner napisał (s. 25):
    Quote-alpha.png
    Teoria ewolucji stanowi szkielet całej biologii. Zbliżenie ekologii do biologii ewolucyjnej nie tylko pozwala ekologii wyjaśnić takie zjawiska jak kształtowanie różnorodności zespołów czy powstawanie adaptacji, ale również przyczynia się do zwiększenia dyscypliny metodologicznej. Biologia ewolucyjna wyprzedza bowiem ekologię pod tym względem.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Ted Anderson: books.google.pl The Life of David Lack: Father of Evolutionary Ecology (ang.). W: Biography [on-line]. 2013. [dostęp 2013-07-18].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Lack, David Lambert (England 1910–1973) ornithology, ecology, population biology (ang.). W: Some Biogeographers, Evolutionists and Ecologists: Chrono-Biographical Sketches [on-line]. people.wku.edu. [dostęp 2013-07-16].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 David Lambert Lack (ang.). W: Oxford Dictionary of Scientists [on-line]. [dostęp 2013-07-16].
  4. 4,0 4,1 Obituary. David Lambert Lack (ang.). W: sora.unm.edu >Notes and News, Auk, Vol. 91 [on-line]. [dostęp 2013-07-16]. s. 239.
  5. 5,0 5,1 5,2 David Lack: Darwin's Finches (ang.). W: Infirmacje bibliograficzne, cytaty, odwołania [on-line]. [dostęp 2013-07-17].
  6. 6,0 6,1 History of the EGI (ang.). W: Strona internetowa The Edward Grey Institute (Department of Zoology at the University of Oxford) [on-line]. [dostęp 2013-07-17].
  7. 7,0 7,1 7,2 Lack; David Lambert (1910–1973) (ang.). W: The Royal Society > Library collection > Fellow details [on-line]. royalsociety.org. [dostęp 2013-07-16].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 January Weiner: Życie i ewolucja biosfery. Podręcznik ekologii ogólnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 347, 350, 405, 426, 429, 462. ISBN 83-01-12668-X.
  9. 9,0 9,1 inauthor:"David Lack" (ang.). W: Publikacje książkowe w books.google.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-17].
  10. 10,0 10,1 Darwin Medal
  11. 11,0 11,1 Joe Cain (University College London): David Lack and the Development of Field Ornithology (ang.). W: Biographies; DOI: 10.1038/npg.els.0002854 [on-line]. John Wiley & Sons, Ltd., Published online: April 2001. [dostęp 2013-07-18].
  12. 12,0 12,1 Science Quotes by David Lambert Lack (ang.). W: Dictionary of Science Quotations > Scientist Names Index L > David Lambert Lack Quotes [on-line]. todayinsci.com. [dostęp 2013-07-18].
  13. Godman-Salvin Medallists (ang.). W: Strona internetowa British Ornithologists' Union [on-line]. [dostęp 2013-07-18].