Dawid Marcus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dawid Marcus
דוד מרכוס

"Mickey"
Dawid Marcus
Dawid Marcus
generał major (Aluf) generał major (Aluf)
Data i miejsce urodzenia 22 lutego 1901
Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 11 czerwca 1948
Abu Gosz
Przebieg służby
Lata służby 1924-1948
Siły zbrojne United States Army
Hagana
Siły Obronne Izraela
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Wojna o niepodległość
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Dawid Marcus (ur. 22 lutego 1901, zm. 11 czerwca 1948) - był pułkownikiem United States Army, który w 1948 pomógł Izraelowi w Wojnie o niepodległość. Został pierwszym izraelskim generałem majorem (Aluf). Zginął od przyjacielskiego ognia, gdy w nocy wracał na swoje pozycje w rejonie Abu Gosz.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Marcus urodził się w 1901 na Lower East Side na Manhattanie w Nowym Jorku. Był piątym dzieckiem Mordechaja Marcusa i Lei, z domu Goldstein. Jego rodzice byli żydowskimi imigrantami z miasta Jassy w Rumunii. Ojciec był właścicielem straganu z warzywami, jednak w 1910 nagle zmarł[1].

Ukończył szkołę średnią na Brooklynie, i w 1920 rozpoczął studia na akademii wojskowej West Point, którą ukończył w 1924 ze stopniem podporucznika piechoty. Po odbyciu służby wojskowej, rozpoczął studia prawnicze na Brooklyn Law School. W 1927 ożenił się z Emmą Hertzenberg. Większość lat 30. spędził pracując jako asystent prokuratora, zwalczając korupcję w policji i systemie penitencjarnym. W 1936 został wyznaczony na sędziego pomocniczego, aby pomóc w zmniejszeniu nagromadzonych rozpraw sądowych. W tym samym roku uczestniczył w śledztwie przeciwko znanemu amerykańskiemu gangsterowi Lucky Luciano. W kwietniu 1940 objął stanowisko komisarza Nowego Jorku[1].

Kariera wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Po odejściu ze służby czynnej, Marcus był członkiem korpusu sędziów w Korpusie Rezerwowym. W 1940 otrzymał przydział jako oficer rezerwy do 27 Dywizji Piechoty Gwardii Narodowej. Był prawnikiem dywizji. Podczas manewrów wojskowych przeprowadzonych w 1941 w stanie Luizjana, Marcus dowodził jednostką sił specjalnych. Po japońskim ataku na Pearl Harbor w grudniu 1941 został powołany do służby czynnej. 27 Dywizja Piechoty została rozmieszczona na Hawajach. Marcus zorganizował tam szkołę wojskową, w której w ciągu roku wyszkolono ponad osiem tysięcy rekrutów[1].

Na wiosnę 1943 Marcus został przeniesiony do Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych, gdzie objął kierownictwo nad wydziałem planowania cywilnego. Do jego zadań należało między innymi opracowywanie metod sprawowania władzy i struktur administracji wojskowej na terytoriach wyzwolonych spod okupacji państw Osi. Jako doradca wojskowy wziął udział we wszystkich najważniejszych konferencjach - konferencji w Kairze (1943), konferencji w Teheranie (1943), konferencji w Jałcie (1945) i konferencji w Poczdamie (1945). Marcus pomógł sporządzić warunki kapitulacji Włoch i III Rzeszy.

Przez cały ten czas Marcus starał się przeniesienie do jednostek liniowych. W maju 1944 uzyskał zgodę dowództwa na wyjazd do Wielkiej Brytanii z zadaniem obserwowania realizacji polityki władz wojskowych na terenach wyzwolonych we Francji. Następnie przekonał dowództwo i uzyskał przydział do 101 Dywizji Powietrznodesantowej. Podczas Operacji Overlord w dniu 6 czerwca 1944 skakał z pierwszą falą spadochroniarzy w Normandii. Po wylądowaniu na ziemi zbierał rozproszonych spadochroniarzy i organizował w patrole, angażując się w walkę z Niemcami. Krótko potem Marcus został odwołany z pola walki i odesłany samolotem do Waszyngtonu[1].

Natychmiast po zakończeniu działań wojennych Marcus został przeniesiony do alianckiej strefy okupacyjnej w Niemczech. W okresie tym zajmował się planowaniem utrzymania milionów chorych i zagłodzonych więźniów uwolnionych z nazistowskich obozów koncentracyjnych. Następnie został szefem wydziału planowania procedur prawnych ścigania zbrodni nazistowskich, które stały się podstawą do prowadzenia procesów norymberskich.

Izraelska armia[edytuj | edytuj kod]

Pułkownik Marcus w Izraelu, 1948

W grudniu 1947 z Marcus'em skontaktował się w Nowym Jorku Szlomo Szamir, który stał na czele żydowskiej delegacji w Stanach Zjednoczonych. Szamir starał się pozyskać doradców wojskowych w celu organizacji i szkolenia armii żydowskiej organizacji paramilitarnej Hagana. Początkowo Marcus zgodził się pomóc Szamirowi w odnajdywaniu takich osób, jednak bardzo szybko okazało się, że sam jest najlepszym kandydatem. W 1948 Departament Wojny Stanów Zjednoczonych wyraził na to nieformalną zgodę, pod warunkiem, że Marcus ukryje swoje prawdziwe nazwisko i rangę w amerykańskiej armii, aby nie drażnić brytyjskich władz mandatowych.

W styczniu 1948 Marcus przyjechał do Palestyny jako "Michael Stone". Natychmiast po przyjeździe Marcus zrobił objazd kraju, odwiedzając bazy Hagany, zapoznając się ze strukturami wojskowymi i poziomem szkolenia żołnierzy. Po analizie zastanej sytuacji, Marcus przedstawił raport w którym przedstawił liczne zalecenia. Według jego oceny, wdrożenie tych zaleceń umożliwiłoby przekształcenie podziemnej organizacji paramilitarnej w nowoczesną regularną armię. Między innymi zalecił on utworzenie samodzielnych brygad, jako podstawowej formacji zbrojnej. Precyzyjnie wskazał Dawidowi Ben Gurion, że pierwszym teatrem działań wojennych w obronie Izraela będzie pustynia Negew. Aby zorganizować system szkoleń wojskowych zażyczył sobie, aby przemycić do kraju amerykańskie podręczniki szkoleniowe. Gdy nie uzyskał na to zgody, odtworzył z pamięci większość procedur szkoleniowych, dostosowując je do potrzeb nowo tworzonej izraelskiej armii. W szkoleniu oficerów podkreślał znaczenie solidnej pracy dowództwa i logistyki. Bardzo szybko Marcus stał się najbardziej znanym żołnierzem Mahal.

W kwietniu, Marcus na krótko wrócił do Stanów Zjednoczonych. Przyczyną wyjazdu była choroba żony. W międzyczasie, 15 maja rozpoczęła się Wojna o niepodległość. Tak jak Marcus przewidział, egipskie wojska zaatakowały dwoma kolumnami od południa. Marcus przekonał Dawida Ben Gurion do wysłania na pustynię Negew sił Palmach, które poruszały się po pustyni przy użyciu jeepów i prowadziły wojnę podjazdową nękając Egipcjan. W szczególnie ciężkiej sytuacji znalazła się oblężona Jerozolima. Kluczem do przełamania oblężenia i odblkowania komunikacji z miastem były arabskie pozycje w rejonie Latrun. W dniu 28 maja Marcus został awansowany na generała i jednocześnie powierzono mu dowództwo nad obroną Jerozolimy. Pod jego rozkazami znalazły się siły Brygady Etzioni, Brygady Harel i 7 Brygady Pancernej. Wziął udział w planowaniu Operacji Bin Nun Bet i Operacji Joram przeciwko siłom arabskim w Latrun. Kiedy ataki nie powiodły się, Marcus zaplanował budowę alternatywnej drogi zaopatrzeniowej dla oblężonej Jerozolimy - Droga Birmańska. Pozwoliło to na dostarczenie dodatkowych ludzi i sprzętu wojskowego do Jerozolimy przed ogłoszeniem zawieszenia broni.

Na kilka godzin przed ogłoszeniem zawieszenia broni, na krótko przed godziną 4 rano w dniu 11 czerwca 1948, Marcus zginął od przyjacielskiego ognia, gdy w nocy wracał na swoje pozycje w rejonie Abu Gosz. Jego ciało zostało przewiezione do Stanów Zjednoczonych w asyście Mosze Dajana i Josefa Harel. Został pochowany na cmentarzu wojskowym w West Point[1].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W oparciu o jego historię, w 1966 nakręcono w Hollywood film pt. "Cast a Giant Shadow", w którym Kirk Douglas wystąpił w roli Marcus[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 David 'Mickey' Marcus (ang.). W: Weider History Network [on-line]. 2006-06-12. [dostęp 2011-05-24].
  2. Cast a Giant Shadow (ang.). W: Internet Movie Database [on-line]. [dostęp 2011-05-24].