De rerum natura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
De Rerum Natura, Księga Pierwsza, strona 1 w wydaniu z roku 1675
De rerum natura, kopia z roku 1483 zrobiona przez augustyńskiego mnicha (Girolamo di Matteo de Tauris) dla papieża Sykstusa IV.

De Rerum Natura ("O Naturze Rzeczy", "O Naturze Wszechrzeczy", "O Rzeczywistości") – poemat z I wieku przed Chrystusem, napisany heksametrem przez rzymskiego filozofa i poetę Lukrecjusza. Zawiera wykład filozofii epikurejskiej (atomizm, psychologia, fizyka).

Manuskrypt i recepcja[edytuj | edytuj kod]

De Rerum Natura to jedyne znane dzieło Lukrecjusza. Obejmuje ok. 7400 wersów w sześciu niezatytułowanych księgach. Poemat dedykowany jest Gajuszowi Memmiuszowi.

De Rerum Natura pozostawało w zapomnieniu przez szereg stuleci. Manuskrypt odnalazł przypadkowo sekretarz papieski Gianfrancesco Poggio Bracciolini w styczniu 1417 roku. Znalezisko Bracioliniego nie zachowało się, ale istnieje kopia Niccolo Niccoli, przyjaciela Bracioliniego (obecnie w Biblioteca Medicea Laurenziana, Florencja).

Molière dokonał tłumaczenia poematu wierszem, które nie zachowało się. Jefferson był właścicielem przynajmniej pięciu łacińskich edycji, jak również autorem tłumaczeń na angielski, włoski i francuski. Essais Montaigne'a zawierają prawie 100 cytatów z tego poematu. W Dziadach Mickiewicza, diabeł nosi imię Lukrecy.

Obecnie dzieło to odbierane jest[1] jako zawierające "uderzająco współczesne rozumienie świata" i postulowane jako będące jednym z impulsów nadających kierunek rozwoju od Renesansu do czasów obecnych.[1]

Główne tezy [1][edytuj | edytuj kod]

  • chaotycznie poruszające się atomy, kolizje, powstawanie połączeń i złożonych struktur
  • ciągła zmiana: tworzenie i niszczenie
  • natura ciągle eksperymentuje, my jesteśmy tylko jednym z nieprzeliczalnych rezultatów
  • nie ma ucieczki od tego procesu
  • nieskończony Wszechświat, nieskończona liczba atomów w przestrzeni
  • jesteśmy zbudowani z tej samej materii co gwiazdy, oceany i wszystkie inne rzeczy
  • nie ma życia po śmierci
  • nie ma żadnego boskiego czy inteligentnego architekta, stworzyciela, czy wielkiego planu
  • nie należy żyć w strachu przed bogami, tylko szukać przyjemności i piękna, a unikać przykrości
  • wszystko co widzimy, włączając nas, wyewoluowało z tego ruchu odbywającego się w ogromnej skali czasowej
  • ewolucją rządzi przypadek
  • ewolucja odbywa się poprzez selekcję naturalną, tzn. te gatunki trwają, które są lepiej przystosowane do przeżycia i rozmnażania
  • istniały inne gatunki, ale wyginęły; człowiek jako gatunek również wymrze
  • nic nie będzie trwać wiecznie (z wyjątkiem atomów), Słońce też kiedyś zgaśnie
  • tylko atomy są nieśmiertelne
  • absurdem jest myśleć, że ziemia lub jej mieszkańcy zajmują jakieś uprzywilejowane miejsce we Wszechświecie
  • nie ma żadnych powodów do wyróżnienia ludzi spośród innych zwierząt
  • śmierć jest dla nas niczym

Wydania polskie[edytuj | edytuj kod]

  • O rzeczywistości – przekład prozą Adama Krokiewicza, 1923. Wznowiony w 1958 roku i następnie w 2003 roku w serii "Arcydzieła Wielkich Myślicieli" wydawnictwa DeAgostini-Altaya.
  • O naturze wszechrzeczy – przekład wierszem Edwarda Szymańskiego (oparty na przekładzie Krokiewicza) w serii PWN "Biblioteka Klasyków Filozofii", 1957.
  • O naturze rzeczy – wybór w przekładzie wierszem Grzegorza Żurka. Ukazał się w 1994 roku w serii "Bibliotheca Mundi" Państwowego Instytutu Wydawniczego, ISBN 83-06-02280-7 (300 stron). Wybór (ok. 25% całości oryginału[2]) został wydany przez Ludową Spółdzielnię Wydawniczą, Warszawa 1995, ISBN 83-205-4472-6 (200 stron).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Rupert Sheldrake - nieortodoksyjna współczesna krytyka materialistycznego i mechanistycznego dogmatyzmu w nauce

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
De Rerum Natura

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Stephen Greenblatt, "The Answer Man. An ancient poem was rediscovered—and the world swerved." Annals of Culture, The New Yorker August 8, 2011 (dostęp 2013-05-15)
  2. Opis wydania na stronie Racjonalista, "Ośrodek Racjonalistyczno-Sceptyczny", dostęp 2013-05-18