De rerum natura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
De Rerum Natura, Księga Pierwsza, strona 1 w wydaniu z roku 1675
De rerum natura, kopia z roku 1483 zrobiona przez augustyńskiego mnicha (Girolamo di Matteo de Tauris) dla papieża Sykstusa IV.

De Rerum Natura ("O Naturze Rzeczy", "O Naturze Wszechrzeczy", "O Rzeczywistości") – poemat z I wieku przed Chrystusem, napisany heksametrem przez rzymskiego filozofa i poetę Lukrecjusza. Zawiera wykład filozofii epikurejskiej (atomizm, psychologia, fizyka).

Manuskrypt i recepcja[edytuj | edytuj kod]

De Rerum Natura to jedyne znane dzieło Lukrecjusza. Obejmuje ok. 7400 wersów w sześciu niezatytułowanych księgach. Poemat dedykowany jest Gajuszowi Memmiuszowi.

De Rerum Natura pozostawało w zapomnieniu przez szereg stuleci. Manuskrypt odnalazł przypadkowo sekretarz papieski Gianfrancesco Poggio Bracciolini w styczniu 1417 roku. Znalezisko Bracioliniego nie zachowało się, ale istnieje kopia Niccolo Niccoli, przyjaciela Bracioliniego (obecnie w Biblioteca Medicea Laurenziana, Florencja).

Molière dokonał tłumaczenia poematu wierszem, które nie zachowało się. Jefferson był właścicielem przynajmniej pięciu łacińskich edycji, jak również autorem tłumaczeń na angielski, włoski i francuski. Essais Montaigne'a zawierają prawie 100 cytatów z tego poematu. W Dziadach Mickiewicza, diabeł nosi imię Lukrecy.

Obecnie dzieło to odbierane jest[1] jako zawierające "uderzająco współczesne rozumienie świata" i postulowane jako będące jednym z impulsów nadających kierunek rozwoju od Renesansu do czasów obecnych.[1]

Główne tezy [1][edytuj | edytuj kod]

  • chaotycznie poruszające się atomy, kolizje, powstawanie połączeń i złożonych struktur
  • ciągła zmiana: tworzenie i niszczenie
  • natura ciągle eksperymentuje, my jesteśmy tylko jednym z nieprzeliczalnych rezultatów
  • nie ma ucieczki od tego procesu
  • nieskończony Wszechświat, nieskończona liczba atomów w przestrzeni
  • jesteśmy zbudowani z tej samej materii co gwiazdy, oceany i wszystkie inne rzeczy
  • nie ma życia po śmierci
  • nie ma żadnego boskiego czy inteligentnego architekta, stworzyciela, czy wielkiego planu
  • nie należy żyć w strachu przed bogami, tylko szukać przyjemności i piękna, a unikać przykrości
  • wszystko co widzimy, włączając nas, wyewoluowało z tego ruchu odbywającego się w ogromnej skali czasowej
  • ewolucją rządzi przypadek
  • ewolucja odbywa się poprzez selekcję naturalną, tzn. te gatunki trwają, które są lepiej przystosowane do przeżycia i rozmnażania
  • istniały inne gatunki, ale wyginęły; człowiek jako gatunek również wymrze
  • nic nie będzie trwać wiecznie (z wyjątkiem atomów), Słońce też kiedyś zgaśnie
  • tylko atomy są nieśmiertelne
  • absurdem jest myśleć, że ziemia lub jej mieszkańcy zajmują jakieś uprzywilejowane miejsce we Wszechświecie
  • nie ma żadnych powodów do wyróżnienia ludzi spośród innych zwierząt
  • śmierć jest dla nas niczym

Wydania polskie[edytuj | edytuj kod]

  • O rzeczywistości – przekład prozą Adama Krokiewicza, 1923. Wznowiony w 1958 roku i następnie w 2003 roku w serii "Arcydzieła Wielkich Myślicieli" wydawnictwa DeAgostini-Altaya.
  • O naturze wszechrzeczy – przekład wierszem Edwarda Szymańskiego (oparty na przekładzie Krokiewicza) w serii PWN "Biblioteka Klasyków Filozofii", 1957.
  • O naturze rzeczy – wybór w przekładzie wierszem Grzegorza Żurka. Ukazał się w 1994 roku w serii "Bibliotheca Mundi" Państwowego Instytutu Wydawniczego, ISBN 83-06-02280-7 (300 stron). Wybór (ok. 25% całości oryginału[2]) został wydany przez Ludową Spółdzielnię Wydawniczą, Warszawa 1995, ISBN 83-205-4472-6 (200 stron).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Rupert Sheldrake - nieortodoksyjna współczesna krytyka materialistycznego i mechanistycznego dogmatyzmu w nauce

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Stephen Greenblatt, "The Answer Man. An ancient poem was rediscovered—and the world swerved." Annals of Culture, The New Yorker August 8, 2011 (dostęp 2013-05-15)
  2. Opis wydania na stronie Racjonalista, "Ośrodek Racjonalistyczno-Sceptyczny", dostęp 2013-05-18