Decjusz (cesarz rzymski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Decjusz Trajan
Emperor Traianus Decius (Mary Harrsch).jpg
Imiona Gaius Messius Quintus Decius
Panował jako Imperator Caesar Gaius Messius Quintus Traianus Decius Augustus
niezaliczony w poczet bogów
Czas panowania 249 r.1 lipca 251 r.
Data urodzin 201 r.Sirmium
Data śmierci 1 lipca 251 r.Abrittus
Moneta
Trajan Decius RIC 0115c.jpg
Lista cesarzy rzymskich

Decjusz Trajan, Gaius Messius Quintus Decius (ur. 201[potrzebne źródło], zm. 251) – cesarz rzymski od 249 do 251 roku. Mąż Herenii Etruscylli, ojciec Herenniusza Decjusza i Hostyliana.

Był ostatnim cesarzem rzymskim, który używał tytułu króla Dolnego i Górnego Egiptu[potrzebne źródło].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Budalii, niedaleko Sirmium w Pannonii. Karierę rozwijał sprawując namiestnictwo Mezji Dolnej i Hiszpanii Tarrakońskiej, zasiadał w senacie[1].

Przejęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

W 248 r. został wysłany przez cesarza Filipa Araba nad Dunaj, gdzie miał ustabilizować sytuację po rewolcie Pacatianusa i uwolnić tamtejsze prowincje od pustoszących je Karpów i Gotów[2]. Być może otrzymał wtedy nadzór nad wszystkimi prowincjami Mezji i Panonii[2]. Sukcesy jakie odniósł w walkach z barbarzyńcami spowodowały, że żołnierze obwołali go, rzekomo wbrew jego woli, cesarzem w maju lub czerwcu 249 r.[3] Decjusz ruszył na Italię i w sierpniu lub wrześniu 249 r. pokonał armię Filipa w bitwie pod Weroną[4]. Filip zginął a jego syn i formalny współwładca, Filip II, został zamordowany w Rzymie na wieść o upadku ojca[4]. Senat zatwierdził Decjusza na stanowisku cesarza.

Decjusz oprócz zwyczajowych tytułów Cezara i Augusta przybrał przydomek Trajana – na cześć cesarza z okresu świetności Imperium, także zwycięzcy znad Dunaju[4]. Formalnie współrządził razem ze swoimi synami, którzy otrzymali tytuły cezarów w 250 r, a w maju 251 r. promowano ich na augustów[5].

Kampanie przeciw barbarzyńcom[edytuj | edytuj kod]

Późną wiosną 250 r., wykorzystując niedawną wojnę domową w imperium rzymskim, plemiona Karpów zaatakowały Dację i pogranicze Mezji Dolnej i Górnej, natomiast Goci pod dowództwem Kniwy wkroczyli do Mezji Dolnej[4]. Kniwa został odparty spod Novae przez Treboniana Gallusa, przyszłego cesarza, i ruszył na południe, gdzie najpierw oblegał miasto Nikopolis, a potem jeszcze dalej na południe dołączył do innej grupy Gotów oblegających trackie Filipopolis (obecnie Płowdiw w Bułgarii)[4]. Decjusz, który powrócił z armią nad Dunaj i wyparł Karpów, podążał za Gotami, ale został zaatakowany przez oddziały Kniwy pod Beroeą[6]. Rzymianie ponieśli klęskę i Decjusz tymczasowo wycofał się do Oescus, zostawiając Gotom swobodę działania[6]. Wkrótce potem Filipolis poddało się oblegającym je barbarzyńcom[6].

Działania wojenne przeciwko Gotom Kniwy wznowiono w 251 r., kiedy to armia rzymska z Decjuszem i jego synem, Herenniuszem, na czele ruszyła za barbarzyńcami wracającymi nad Dunaj, gdzie cesarz nakazał wzmocnienie pozycji obronnych[6]. Rzymianie pokonali kilka mniejszych oddziałów gockich, by potem dogonić główne siły pod Abrittus[6]. Doszło do bitwy na niedogodnym dla Rzymian terenie, w której zwyciężyli Goci - cesarz i jego syn zginęli na polu walki[6]. Decjusz był pierwszym cesarzem w historii Imperium, który z całą pewnością zginął w walce z najeźdźcami[7].

Legiony na nowego cesarza wybrały Treboniana Gallusa, mimo że w Rzymie przebywał młodszy syn Decjusza, Hostylian, noszący tytuł augusta[8].

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Porażka z Gotami z roku 250 zainicjowała kłopoty wewnętrzne. Na początku 251 r. w Rzymie wybuchła rewolta Licinianusa i a nad Renem zbutnowała się armia[6]. Obie sytuacje zostały wprawdzie opanowane przez dowódców Decjusza, ale osłabiły pozycję cesarza[6]. Prawdopodobnie reakcją na tę sytuację była emisja monet, które miały przedstawić Decjusza jako depozytariusza dawnych cnót rzymskich[6].

Cesarz prowadził politykę niechętną wobec chrześcijan, a pod koniec roku 249 wydał edykt, nakazujący wszystkim obywatelom Imperium złożenie ofiar rzymskim bogom[9]. Edykt ten nie był wymierzony specjalnie przeciw chrześcijanom, nawet nie zostali w jego tekście wspomniani. Ale jego postanowienia uderzały głównie w nich, gdyż tylko chrześcijanie i żydzi uznawali w cesarstwie bezwzględny monoteizm. W miastach powstały specjalne komisje, przed którymi obywatele musieli składać ofiary i oficjalnie deklarować swoje przywiązanie do religii rzymskiej[10]. Działania te osłabły w 251, kiedy to Decjusz ruszył ponownie przeciwko barbarzyńcom nad Dunajem[6].

Przypisy

  1. Aleksander Krawczuk, Poczet cesarzy rzymskich, Wydawnictwo ISKRY, 2001, ss. 396, ISBN 83-207-1489-3
  2. 2,0 2,1 Drinkwater 2005 ↓, s. 37.
  3. Drinkwater 2005 ↓, s. 37,38.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Drinkwater 2005 ↓, s. 38.
  5. Chronology. W: The Cambridge Ancient History: The Crisis of Empire, A.D. 193-337. Alan K. Bowman (red.), Peter Garnsey (red.), Averil Cameron (red.). T. XII. Cambridge University Press, 2005, s. 776. ISBN 978-0-521-30199-2. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 Drinkwater 2005 ↓, s. 39.
  7. Aleksander Krawczuk, Poczet cesarzy rzymskich, Wydawnictwo ISKRY, 2001, s. 401-02, ISBN 83-207-1489-3
  8. Drinkwater 2005 ↓, s. 39,40.
  9. Praca zbiorowa, 2006, Wielka Historia Świata, t.11, Polskie Media Amer.Com, s. 79, ISBN 83-7425-366-5
  10. Aleksander Krawczuk, Poczet cesarzy rzymskich, Wydawnictwo ISKRY, 2001, s. 398, ISBN 83-207-1489-3

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]