Deklaracja praw człowieka i obywatela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Deklaracja praw człowieka i obywatela przedstawiona w formie zbliżonej do Dekalogu

Deklaracja praw człowieka i obywatela − dokument programowy rewolucji francuskiej, uchwalony 26 sierpnia 1789 r. przez Konstytuantę. Wywodziła się z filozoficznych i politycznych nurtów oświecenia (Jean-Jacques Rousseau, Monteskiusz, Denis Diderot, John Locke). W roku 2003 została wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata[1].

Zredagowana według projektu La Fayette'a, była wyrazem zmian zachodzących we Francji. Z 4 na 5 sierpnia Konstytuanta znosząc ustrój feudalny, dała początek nowej erze w państwowości tego kraju. Wydanie samej Deklaracji było tylko początkiem szerokiego zakresu prac, jakie zostały podjęte.

Rozwiązania szczególne[edytuj | edytuj kod]

W jej treści można było wyodrębnić dwie podstawowe grupy zagadnień:

  • wolności i prawa obywatelskie (fundamentalne i nienaruszalne):
    • wolność fizyczna i duchowa (wolność słowa i wyznania),
    • prawo własności,
    • bezpieczeństwo,
    • opór przeciwko wszelkim formom ucisku,
    • równość wobec prawa i sądu,
    • nietykalność osobistą,
    • równy dostęp do urzędów i stanowisk.

Cel[edytuj | edytuj kod]

Deklaracja praw człowieka i obywatela miała na celu zapobieganie nadużyciom władzy (jakie występowało w monarchii absolutnej) umacniając podstawy nowego, republikańskiego porządku. Dokonywała tego, odwracając dotychczasowy porządek prawny: monarcha tracił pozycję suwerena, a stawał się nim naród i to wyłącznie od niego mogła pochodzić wszelka władza.

Deklaracja Stanowiła tryumf filozofii oświecenia i jej przedstawicieli, których to poglądy znalazły w niej odzwierciedlenie. Była również daleko posuniętym osiągnięciem z dziedziny praw człowieka, dającym im konstytucyjną gwarancję.

Deklaracja wywarła trwały wpływ na francuskie, a w dalszej kolejności również światowe ustawodawstwo oraz praktyki ustrojowe. Pojawiła się w preambule Konstytucji francuskiej z 1791 r. i stanowiła inspirację dla powstających konstytucji w niektórych państwach. Powołuje się na nią także wstęp do obowiązującej Konstytucji Republiki Francuskiej z 1958 r.

Prawa mężczyzn i prawa kobiet[edytuj | edytuj kod]

Postanowienia Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela obejmowały równouprawnieniem jedynie mężczyzn. Wbrew apelom Nicolas'a de Condorceta Konstytuanta odrzuciła objęcie kobiet prawami człowieka, co skłoniło Olimpię de Gouges do opublikowania Deklaracja praw kobiety i obywatelki we wrześniu 1791 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sójka-Zielińska K., Historia prawa, wyd. 4, Warszawa 1993.
  • Krystyna Kamińska, Andrzej Gaca, Historie powszechna ustrojów państwowych, TNOiK 2002.
  • Deklaracja praw człowieka i obywatela w austriackim języku migowym transmitowane przez niesłyszących aktor i tłumacz Horst Dittrich, opublikowanym przez Arbos - Społeczeństwo dla Muzyki i Teatru, ISBN 978-3-9503173-2-9, ARBOS Edition © & ® 2012.[1]