Derby Manchesteru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Derby Manchesteru
Obydwie drużyny przed meczem o Tarczę w 2011 roku.
Obydwie drużyny przed meczem o Tarczę w 2011 roku.
Miasto lub region Greater Manchester
Zespoły Manchester City
Manchester United
Pierwszy mecz 12 listopada 1881
Newton Heath – West Gorton 3:0
Liczba meczów 168
Najwięcej zwycięstw Manchester United (69)
Najwięcej występów Ryan Giggs (36)
Najwięcej bramek Wayne Rooney (11)
Ostatni mecz 2 listopada 2014
City – United 1:0
(Premier League)
Następny mecz 11 kwietnia 2015
United – City
(Premier League)
Największe zwycięstwo United – City 1:6 (1926)
(Division One)
United – City 1:6 (2011)
(Premier League)
Statystyki wygranych Manchester City: 49
remisów: 50
Manchester United: 69
Mapa Manchesteru i okolic przedstawiająca obecne i nieistniejące stadiony obydwu zespołów.
City: Hyde Road (1887–1923), Maine Road (1923–2003), City of Manchester (od 2003).
United: North Road (1878–1893), Bank Street (1893–1910), Old Trafford (od 1910).

Derby Manchesteru – mecze pomiędzy dwoma klubami piłkarskimi – Manchesterem City i Manchesterem United. Początkowo rozgrywane były w ramach lokalnych turniejów oraz spotkań towarzyskich.

Pierwsze nieoficjalne spotkanie obydwu drużyn miało miejsce 12 listopada 1881 roku, kiedy to klub Newton Heath (zał. w 1878 – późniejsze United) gościł drużynę West Gorton (zał. w 1880 – późniejsze City); mecz zakończył się zwycięstwem The Heathens 3:0. Osiem lat później rozegrano po raz pierwszy mecz przy sztucznym świetle; 26 lutego 1889 roku na stadionie Belle Vue Athletic Ground zwycięstwo Newton Heath nad Ardwick oglądało 10 tys. kibiców, a sam mecz został rozegrany w cieniu tragedii w pobliskiej kopalni węgla. Dwa lata później Ardwick pokonał Newton Heath w finale Manchester Cup i zdobył pierwsze w historii klubu trofeum. Przed rozpoczęciem sezonu 1894/1895 Ardwick zbankrutował, a jego zarząd utworzył nowy klub o nazwie Manchester City Football Club[1]. Pierwsze spotkanie ligowe pomiędzy obydwoma zespołami miało miejsce 3 listopada 1894 na stadionie Hyde Road, zakończone zwycięstwem Newton Heath 2:5. W rewanżu rozegranym na Bank Street Stadium ponownie wygrali The Heathens. Manchester City pierwszy mecz derbowy wygrał 7 grudnia 1895. Kluby występowały wówczas w Division Two.

Ze względu na trudną sytuację finansową Newton Heath, w kwietniu 1902 klub zmienił nazwę Manchester United Football Club. Pierwszy mecz derbowy na najwyższym poziomie rozgrywkowym odbył się 1 grudnia 1906, kiedy na Hyde Road w obecności 40 tysięcy widzów City pokonało United 3:0, zaś najwyższą frekwencję na derbach Manchesteru zanotowano 20 września 1947; spotkanie obejrzało 78 tysięcy kibiców. Pierwszą transmisję telewizyjną na żywo z derbów przeprowadzono w październiku 1986.

Ostatnie spotkanie derbowe rozegrano 2 listopada 2014 roku; na Etihad Stadium City pokonało United 1:0. W sumie do tej pory, biorąc pod uwagę wszystkie oficjalne rozgrywki, rozegrano 168 meczów derbowych: Czerwone Diabły wygrały 69 spotkań, Obywatele 49, a w 50 zanotowano remis.

Mecze w Football Alliance[edytuj | edytuj kod]

Football Alliance powstała w 1889 jako liga konkurująca z utworzoną rok wcześniej The Football League. W jej szeregi wstąpił zespół Newton Heath (Manchester United), zaś w 1891 Ardwick (Manchester City). W sezonie 1891/1892 obydwa zespoły zagrały ze sobą dwa razy. 10 października na North Road wygrali The Heathens, w rewanżu rozegranym 19 grudnia na Hyde Road padł remis 2:2[2][3]. Po zakończeniu rozgrywek Football Alliance została wchłonięta przez Football League i przemianowana na Football League Second Division. Zespoły, które ukończyły rozgrywki Football Alliance na czołowych dwóch miejscach (Nottingham Forest i Newton Heath) otrzymały zaproszenie na występy w Football League First Division, zaś kolejne (między innymi Ardwick) zostały zespołami założycielskimi nowo powstałej Division Two[2][4]. Mecze derbowe w Football Alliance pomiędzy zespołami z Manchesteru są uznawane za nieoficjalne[5].

Mecze w Football League[edytuj | edytuj kod]

1894–1899[edytuj | edytuj kod]

Richard Smith - strzelec pierwszej w historii bramki w oficjalnym meczu derbowym w lidze.

W 1892 Newton Heath przystąpił do rozgrywek rozszerzonej Division One, jednak po dwóch sezonach spadł do drugiej ligi. W tym samym roku Ardwick wciąż występował w Division Two[4]. 3 listopada 1894 roku po raz pierwszy doszło do spotkania obydwu zespołów w meczu Football League. Na obiekcie City – Hyde Road – w obecności 14 tys. kibiców The Heathens zwyciężyli 5:2. W meczu tym po raz drugi w składzie gospodarzy wystąpił młody walijski snajper Billy Meredith. Cztery bramki w tym spotkaniu zdobył Dick Smith - nikt później nie powtórzył tego osiągnięcia[6]. W rewanżu, w styczniu 1895 roku, na stadionie Bank Street spotkanie zakończyło się ponownym zwycięstwem Newton Heath[7].

W grudniu 1895 pierwsze zwycięstwo w meczu derbowym odnieśli piłkarze Manchesteru City pokonując Newton Heath 2:1[8]. Tuż przed przerwą po raz pierwszy w derbach wykonywano rzut karny, który nie wykorzystany został przez The Heathens[9].

W Boże Narodzenie 1896 roku na stadionie przy Bank Street zjawiło się 18 tys. kibiców. Jeden z redaktorów lokalnej gazety Athletic Sports napisał wówczas, że nigdy jeszcze nie widział takiego tłumu i był zachwycony prowadzeniem dopingu przez młodszą część publiczności w I połowie[10]. W drugiej kibice wielokrotnie wtargiwali na boisko, a mecz był bliski przerwania. Spotkanie jednak dokończono i zakończyło się zwycięstwem The Heathens 2:1. Dochód z tego meczu wyniósł 546 funtów[10].

Sezon 1898/99 Manchester City zakończył na 1. miejscu i awansował po raz pierwszy w historii do Division One[11]. Kolejne spotkanie derbowe rozegrano 25 grudnia 1902[12].

1902–1903[edytuj | edytuj kod]

Przed rozpoczęciem sezonu zespół z dzielnicy Clayton przyjął nową nazwę - Manchester United F.C. W Boże Narodzenie 1902 roku, na Bank Street doszło do jedenastych ligowych derbów. Na spotkanie przybyło około 40 tysięcy kibiców; był to wówczas rekord frekwencji w meczu derbowym. Billy Meredith dwukrotnie uderzył w poprzeczkę, United kończyło mecz w dziesiątkę po tym jak kontuzji doznał bramkarz Herbert Birchenough. Ostatecznie padł wynik remisowy 1:1[19].

W rewanżu, rozegranym 10 kwietnia 1903 roku, na Hyde Road, United zwyciężyli 2:0. Przed tym spotkaniem Manchester City był liderem z pięciopunktową przewagą i nie przegrał w lidze od ponad trzech miesięcy. Mimo tej porażki City awansowało do Division One[20].

1906–1909[edytuj | edytuj kod]

Stadion Bank Street znajdował się w odległości ok. 600 metrów od miejsca, w którym położony dziś jest obecny obiekt Manchesteru City – City of Manchester Stadium.
Drużyna Manchesteru City z 1904 roku ze zdobytym Pucharem. W Manchesterze United zagrali w późniejszym okresie:Herbert Burgess (w dolnym rzędzie, pierwszy od lewej), George Livingstone (w dolnym rzędzie, drugi od lewej), Sandy Turnbull (w dolnym rzędzie, drugi od prawej) oraz Billy Meredith (w dolnym rzędzie, w środku)
Ernest Mangnall – menadżer United (1903–1912) i City (1912–1924).

Na wiosnę 1906 roku Manchester United po raz pierwszy pod nowym szyldem, awansował do pierwszej ligi angielskiej. Wtedy też ówczesny menadżer United Ernest Mangnall ściągnął do zespołu czterech z siedemnastu piłkarzy Manchesteru City (m.in. Billy`ego Mereditha, zamieszanych w próbę przekupstwa jednego z zawodników Aston Villi)[23][24].

Przed sezonem 1906/07 w składzie Manchesteru City zostało zaledwie czterech zawodników z podstawowego składu[25]. Mimo to, do zespołu, dołączyło kilkunastu nowych piłkarzy i klub przystąpił do rozgrywek[26]. Dzięki temu na początku grudnia 1906 roku na obiekcie City Hyde Road, w obecności 40 tys. widzów, doszło do pierwszego meczu derbowego w najwyższej klasie rozgrywkowej. Spotkanie to zakończyło się zwycięstwem gospodarzy 3:0[23]. W rewanżu na Bank Street padł remis 1:1, a w składzie United po raz pierwszy wystąpili trzej z czterech sprowadzonych do klubu byłych piłkarzy City: Meredith, Turnbull i Burgess[27]. 21 grudnia 1907 w meczu na Bank Street, Sandy Turnbull został usunięty z boiska; był to pierwszy tego typu przypadek w meczu derbowym[28].

W 1908 Manchester United zdobył pierwsze w historii mistrzostwo kraju, a rok później po raz pierwszy sięgnął po Puchar Anglii[29][30]. Sezon 1908/09 Manchester City zakończył na 19. miejscu (przedostatnim) i spadł do Division Two[31].

1910–1915[edytuj | edytuj kod]

Drużyna Manchesteru United tuż przed rozpoczęciem sezonu 1913-1914. Billy Meredith w górnym rzędzie, drugi od lewej.

Po roku Manchester City uzyskał awans do Division One, kończąc rozgrywki na 1. miejscu z jednopunktową przewagą nad kolejnymi trzema zespołami[37][38]. Pierwszy mecz derbowy po powrocie The Citizens do najwyższej klasy rozgrywkowej po raz pierwszy rozegrano na nowym obiekcie Manchesteru United – Old Trafford[39]. Padł wówczas rekord frekwencji na meczu derbowym pomiędzy tymi zespołami; spotkanie obejrzało 60 tys. kibiców[40].

W 1912 roku menadżer United Ernest Mangnall odszedł do lokalnego rywala. Po raz ostatni poprowadził Czerwonych Diabłów w meczu derbowym rozegranym na Old Trafford 7 września, w którym goście zwyciężyli 1:0. Według lokalnych mediów Mangnall, nie krył radości z faktu, iż zwycięstwo odniosła drużyna, której menadżerem miał wkrótce zostać[41][42]. Ostatni mecz derbowy przed zawieszeniem rozgrywek spowodowanym I wojną światową odbył się 2 stycznia 1915 na Hyde Road w obecności 30 tysięcy widzów; spotkanie zakończyło się remisem 1:1. City zakończyło sezon na piątym miejscu ze stratą 3 punktów do mistrza kraju Evertonu, zaś United uplasowało się na 18. miejscu z przewagą jednego punktu nad strefą spadkową[43].

1919–1939[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu I wojny światowej rozgrywki Football League wznowiono 30 sierpnia 1919. Manchester City rozpoczął sezon podobnym składem jak przed pięciu laty, menadżerem zespołu wciąż był Ernest Mangnall, United z kolei sprowadził nowych zawodników na każdą pozycję, w tym Joego Spence'a, który w barwach United zagrał 510 meczów[52][53]. Pierwszy mecz derbowy po wznowieniu rozgrywek miał miejsce 11 października 1919 na Hyde Road; spotkanie zakończyło się remisem 3:3, a wyrównującą bramkę zdobył Tommy Browell tuż przed ostatnim gwizdkiem sędziego[54]. Rewanż odbył się tydzień później na Old Trafford, a United pokonało City 1:0[55]. W następnym sezonie w meczu na obiekcie Manchesteru United padł kolejny rekord frekwencji. 20 listopada 1920 na stadionie zasiadło 63 tysiące widzów[56].

Na początku tego samego miesiąca spłonęła główna trybuna stadionu Hyde Road. Zarząd Manchesteru United zaproponował wynajęcie stadionu Old Trafford, jednak zarząd City odmówił i podjął decyzję o budowie nowego obiektu. 27 listopada 1920 na Hyde Road zjawiło się 40 tysięcy widzów, a mecz zakończył się zwycięstwem gospodarzy 3:0[57]. W sezonie 1921/1922 Manchester United zajął ostatnie, 22. miejsce i spadł do Division Two[57]. W 1923 Manchester City rozegrał inauguracyjny mecz na nowym stadionie Maine Road[58]. 10 września 1924 roku na tym samym obiekcie, rozegrano mecz pożegnalny menadżera Ernesta Mangnalla, w którym udział wzięły mieszane drużyny Evertonu i Liverpoolu oraz City i United[59].

Po trzech sezonach występów w Division Two Manchester United uzyskał awans do Division One zajmując 2. miejsce za Leicester City F.C.[60]. 12 września 1925 miał miejsce pierwszy mecz derbowy na nowym stadionie City. Spotkanie zakończyło się remisem 1:1, a na trybunach zjawiło się 66 tysięcy widzów, co było rekordem frekwencji na meczu ligowym na Maine Road[60]. 23 stycznia 1926 odbył się rewanż na Old Trafford, gdzie City pokonało United 6:1 i było to najwyższe zwycięstwo nad lokalnym rywalem[61]. Manchester City zakończył sezon na 21. miejscu i spadł do Divsion Two, w której spędził następne dwa lata[62].

W marcu 1928 Manchester City sprowadził napastnika Erica Brooka, który ustanowił rekord klubowy, zdobywając w całej karierze 158 bramek w lidze[63]. Sezon zespół zakończył na pierwszym miejscu i powrócił do Division One. W sześciu kolejnych meczach derbowych na najwyższym poziomie rozgrywkowym City zanotowało 4 wygrane, United jedno, a jedno spotkanie zakończyło się remisem. 7 lutego 1931 w wygranym przez City 3:1 meczu rozegranym na Old Trafford, w barwach The Citizens zagrał Matt Busby, dla którego był to jedyny występ w derbach Manchesteru[64]. W 1931 Manchester United zajął ostatnie 22. miejsce w lidze i spadł do Division Two[65].

Po spadku do II ligi Manchester United był bliski bankructwa, jednak klub z długów wyprowadził James Gibson, który w 1931 został jego prezesem[66]. W sezonie 1934/1935 United zostało mistrzem Division Two[65]. Po ponad pięciu latach, 12 września 1936, doszło do meczu derbowego na Old Trafford, gdzie United wygrało 3:2; spotkanie obejrzało 68 796, co było wówczas rekordem frekwencji na stadionie United[66]. W rewanżu rozegranym 9 stycznia 1937 na Maine Road zwyciężyło City 1:0, a w pomocy United zagrał Walter Winterbottom, późniejszy selekcjoner reprezentacji Anglii, dla którego był to pierwszy i jedynym występ w meczu derbowym[67]. W sezonie 1936/1937 Manchester City zdobył pierwszy w historii klubu tytuł mistrzowski, zaś Manchester United zajął 21. miejsce i spadł z ligi[67]. Rok później broniące tytułu City spadło z ligi, mając najwięcej zdobytych bramek ze wszystkich zespołów z dodatnim bilansem. Był to jedyny tego typu przypadek w historii angielskich rozgrywek piłkarskich[68].

1947–1950[edytuj | edytuj kod]

Matt Busby – w latach 1928-1936 piłkarz City; 1945-1969 menadżer United.

W 1945 roku menadżerem Manchesteru United został były piłkarz City Matt Busby, podpisując wówczas pięcioletni kontrakt[82]. Po II wojnie światowej Manchester United zmuszony był wciąż rozgrywać swoje mecze w roli gospodarza na stadionie lokalnego rywala – Maine Road, płacąc przy tym czynsz za wynajęcie w wysokości 5000 funtów rocznie plus ustalony procent ze sprzedaży biletów[83]. Zniszczony w 1941 roku przez Luftwaffe stadion Old Trafford, został oddany ponownie do użytku w lecie 1949 roku[84].

W sezonie 1946/1947 Manchester City zajął 1. miejsce w Division Two i powrócił do ekstraklasy[84]. 20 września 1947 miały miejsce pierwsze od momentu wznowienia rozgrywek ligowym derby Manchesteru. Na Maine Road padł wynik remisowy 0:0. Spotkanie obejrzało 78 tysięcy widzów, co do dziś jest rekordem frekwencji na spotkaniu derbowym[84][85]. Kolejne trzy mecze również zakończyły się wynikiem nierozstrzygniętym[86]. 3 września 1949 Manchester United w roli gospodarza wystąpił na wyremontowanym stadionie Old Trafford i pokonał lokalnego rywala 2:1; był to przedostatni mecz w karierze bramkarza City Franka Swifta, który rozegrał dla klubu 376 meczów[87][88]. Na tej pozycji zastąpił go Niemiec Bert Trautmann, co początkowo wyraziło niezadowolenie wśród kibiców, którzy grozili bojkotem meczów[89]. 31 grudnia 1949 odbyły się 50. derby Manchesteru; na Maine Road United zwyciężyło 1:2[89].

W sezonie 1949/1950 Manchester City zajął 21. miejsce w lidze i spadł do Division Two[90].

1951–1963[edytuj | edytuj kod]

Bobby Charlton zagrał w 27 meczach derbowych i strzelił 9 bramek.
Pomnik Denisa Lawa przed stadionem Old Trafford.

W sezonie 1950/1951 Manchester City zajął drugie miejsce w Division Two i powrócił do najwyższej klasy rozgrywkowej[97]. 51. derby miały miejsce 15 września 1951 na Maine Road i zakończyły się zwycięstwem United 1:2[98]. W rewanżu rozegranym w styczniu 1952 na Old Trafford padł remis 1:1[99]. W kolejnych czterech meczach derbowych City wygrywało dwukrotnie, dwa razy padł remis[100]. 25 września 1954 na Maine Road w dziewiątej kolejce City pokonało United 3:2 i była to pierwsza porażka Czerwonych Diabłów w sezonie[101]. Rewanż na Old Trafford miał miejsce 12 lutego 1955. City wygrało 5:0 i było to najwyższe zwycięstwo The Citizens w meczu derbowym od 1926 roku[102]. W następnych czterech meczach raz wygrało City, trzykrotnie United[103].

28 grudnia 1957 roku rozegrany został drugi mecz derbowy sezonu. Dla kilku piłkarzy United, zwanymi "dziećmi Busby`ego", był to ostatni derbowy mecz. Strzelcy bramek – Duncan Edwards i Tommy Taylor oraz Roger Byrne, Eddie Colman, David Pegg, Liam Whelan zginęli w katastrofie lotniczej pod Monachium 6 lutego 1958 roku (Edwards w wyniku odniesionych obrażeń zmarł 15 dni później w szpitalu), wracając z rozegranego dzień wcześniej, ćwierćfinałowego meczu Pucharu Europy z Crveną Zvezdą[104]. Po raz pierwszy w derbach Manchesteru w barwach United wystąpił wówczas pomocnik Bobby Charlton[105]. W marcu 1960 Manchester City pobił rekord transferowy na Wyspach Brytyjskich sprowadzając z Huddersfield Town za 55 tysięcy funtów Denisa Lawa, który po raz pierwszy w meczu derbowym zagrał 31 grudnia 1960 na Old Trafford; spotkanie zakończyło wygraną United 5:1, co był najwyższym zwycięstwem tego zespołu w derbach Manchesteru[106]. 27 sierpnia 1960 po raz pierwszy mecz derbowy został przerwany z powodu obfitych opadów deszczu przy stanie 2:2. Spotkanie powtórzone 4 marca 1961 zakończyło się zwycięstwem United 3:1[107].

W czerwcu 1962 roku Law, piłkarz The Citizens w latach 1959–1961, po rocznym pobycie we włoskim Torino, przeszedł za rekordową wówczas sumę 115 000 funtów do Manchesteru United. W barwach United w spotkaniu derbowym zadebiutował 15 września 1962 na Old Trafford, strzelając dwa gole wyrównując stan meczu, jednak gospodarze ulegli 2:3 po bramce Alexa Harleya w ostatniej minucie meczu[108].

15 maja 1963 w przedostatniej kolejce spotkań doszło do derbów, a obydwa zespoły walczyły o utrzymanie. Manchester United zajmował przed meczem 19. pozycję z dorobkiem 31 punktów, mając jeden mecz zaległy, Manchester City był 21. z 30 punktami[109]. Spotkanie zakończyło się remisem, który praktycznie przesądził o spadku City do Division Two. 4 minuty przed końcem meczu The Citizens prowadzili 1:0, jednak bramkarz gospodarzy Harry Dowd faulował w polu karnym Denisa Lawa, a sędzia podyktował rzut karny, którego wykorzystał Albert Quixall. W ostatniej kolejce sezonu 1962/1963 Manchester City przegrał na Upton Park z West Hamem 1:6 i spadł do 2. ligi[110]. Manchester United z kolei pokonał na Old Trafford Leyton Orient 3:1 i zapewnił sobie utrzymanie w ekstraklasie, mimo że zaległy mecz z Nottingham Forest przegrał[111].

1966–1974[edytuj | edytuj kod]

George Best zagrał w piętnastu meczach derbowych, w których strzelił 3 gole.

W sezonie 1965/1966 Manchester City zajął pierwsze miejsce w Division Two[132]. 17 września 1966 w wygranym przez United po bramce Denisa Lawa meczu na Old Trafford, po raz pierwszy w derbach Manchesteru zagrał George Best. Po raz pierwszy również w tej rywalizacji doszło do zmiany zawodnika; w 46. minucie rezerwowy Mike Doyle zastąpił Bobby'ego Kennedy'ego[133]. Przed rewanżem na Maine Road, United zajmowało 2. miejsce, City 19., a Denis Law prowadził w klasyfikacji pod względem liczby strzelonych bramek. Mecz zakończył się wynikiem 1:1[133]. Ostatecznie Manchester United zdobył siódmy tytuł mistrzowski, a Manchester City zajął 15. miejsce[134].

30 września 1967 w meczu na Maine Road zadebiutował w lidze Brian Kidd (w późniejszym okresie piłkarz City, asystent Aleksa Fegusona, Roberto Manciniego i Manuela Pellegriniego)[135]. W 32. kolejce, w meczu rewanżowym rozegranym 27 marca 1968 na Old Trafford, prowadzenie objęło United po bramce George'a Besta w 38. sekundzie meczu. W 10. minucie wyrównał Colin Bell, a bramki George'a Heslopa i Francisa Lee z rzutu karnego dały City wygraną 3:1. Po tym spotkaniu City zrównało się liczbą punktów z liderem Leeds United oraz Manchesterem United i przesunęło się na 2. pozycję w tabeli. Ostatecznie City zdobyło drugi w historii klubu tytuł mistrzowski, a United zdobyło Puchar Europy, pokonując w finale na Wembley Benfikę 4:1 [136]. Po zakończeniu sezonu z funkcji menadżera zespołu zrezygnował Matt Busby.

Mistrz Anglii i zdobywca Pucharu Europy spotkali się po raz pierwszy w nowym sezonie w trzeciej kolejce 17 sierpnia 1968; mecz zakończył się bezbramkowym remisem[137]. Kolejne cztery spotkania ligowe kończyły się zwycięstwem City[138]. Pod koniec 1970 roku tymczasowym menadżerem United został Matt Busby. 5 maja 1971 na Maine Road, w 42. kolejce sezonu poprowadził zespół po raz ostatni, a United pokonało City 4:3[139]. W kolejnych sześciu meczach City zwyciężało trzykrotnie, trzykrotnie mecz kończył się remisem[140].

27 kwietnia 1974, w ostatniej kolejce spotkań (United miało jeden mecz zaległy ze Stoke City na wyjeździe), doszło do meczu derbowego na Old Trafford. "Czerwone Diabły", zagrożone wówczas degradacją, musiały ten mecz wygrać, by mieć jeszcze szansę na utrzymanie się. Po 80 minutach spotkania na tablicy widniał wynik 0:0. Wtedy Francis Lee podał do Denisa Lawa, a ten tyłem (piętą) skierował piłkę do bramki. Piłkarze City gratulowali mu zdobytej bramki, jednak ten zdawał sobie sprawę, że pogrążył swój były klub. Po zdobytej bramce natychmiast został zmieniony, a boisko opuszczał ze spuszczoną głową. Tuż przed końcem meczu na boisko wtargnęli kibice United, a mecz został przerwany; wynik nie został jednak unieważniony. Mimo zaległego meczu ze Stoke City, Manchester United po raz pierwszy od 1937 roku spadł z ligi, mając czteropunktową stratę do bezpiecznego miejsca. Denis Law po meczu przyznał, że nigdy nie czuł się tak przygnębiony i że strzelił bramkę, której nie powinien. Przyznał również, że nie chciał wystąpić w tym spotkaniu, ale jako profesjonalista powinien był zagrać[141].

1975–1983[edytuj | edytuj kod]

Steve Coppell – piłkarz United (1975-1983), menadżer City (1996).

W sezonie 1974/1975 Manchester United zajął 1. miejsce w Division Two. 27 września 1975 mecz derbowy rozegrany na Maine Road zakończył się remisem 2:2, a wyrównującą bramkę dla City zdobył Joe Royle, w późniejszym okresie menadżer tego zespołu[153][154]. Rewanż odbył się 4 maja 1976 w ostatniej kolejce sezonu i zakończył się wygraną United 2:0[155]. W następnym sezonie do spotkania obydwu zespołów doszło 25 września 1976. W siódmej kolejce spotkań United zwyciężyło 3:1, mimo prowadzenia gospodarzy i była to pierwsza porażka City w tamtych rozgrywkach[156].

W sezonie 1977/1978 po rozegraniu czterech meczów obydwa zespoły zanotowały po trzy zwycięstwa i jednym remisie, jednak City zajmowało pierwszą pozycję dzięki lepszej różnicy bramek. 10 września w piątej kolejce na Maine Road Manchester City wygrał 3:1 i pozostał liderem[157]. W rewanżu City jako wicelider z sześciopunktową stratą do Nottingham Forest zremisował na Old Trafford 2:2 i spadł na trzecie miejsce[158]. W kolejnych trzech meczach United wygrało dwa razy, City raz[159].

22 marca 1980 miały miejsce 100. ligowe derby Manchesteru. Na Old Trafford zjawiło się 56 387 kibiców, a United wygrało 1:0 po bramce Mickeya Thomasa w 47. minucie meczu[160]. 27 września 1980 United zremisowało z City 2:2, a wyrównującą bramkę dla gości zdobył Roger Palmer w ostatniej minucie meczu[161]. W następnych pięciu meczach derbowych City i United zwyciężyło po razie, a trzykrotnie padał wynik remisowy[162].

Przed ostatnią kolejką spotkań sezonu 1982/1983 Manchester City potrzebował przynajmniej remisu w meczu na Maine Road z Luton Town, by pozostać Division One. Luton z kolei do utrzymania potrzebował wygranej by uniknąć spadku[163]. Spotkanie to wygrali goście po bramce Radomira Antica i utrzymało się, zaś City spadło z ligi[164].

1985–1987[edytuj | edytuj kod]

Bryan Robson zawodnik United w latach 1981–1994.
Mark Hughes strzelił w sumie 119 bramek dla United; w latach 2008–2009 menadżer City.

W sezonie 1984/1985 Manchester City zajął trzecie miejsce w Division Two dzięki lepszej różnicy bramek i uzyskał awans do Division One[164]. Do derbów Manchesteru mających miejsce 14 września 1985 zespół United przystępował jako niepokonany odnosząc siedem zwycięstw w siedmiu meczach. Na Maine Road goście odnieśli ósmą kolejną wygraną, pokonując lokalnego rywala 3:0. W meczu w barwach United zagrali między innymi Bryan Robson, który zaliczył dla klubu 461 występów i zdobył 99 bramek, Peter Barnes, zawodnik City w latach (1974–1979 i 1987–1988) oraz Mark Hughes, w późniejszym okresie menadżer City[174]. W rewanżu rozegranym 22 marca 1986 na Old Trafford padł wynik remisowy 2:2, pomimo prowadzenia gospodarzy 2:0[175].

26 października 1986 po raz pierwszy przeprowadzono telewizyjną transmisję na żywo z meczu derbowego; spotkanie rozegrane na Maine Road zakończyło się remisem 1:1[176]. 7 marca 1987 po raz pierwszy w ligowych derbach Manchester United poprowadził Alex Ferguson, zatrudniony przez klub w listopadzie 1986 po zwolnieniu Rona Atkinsona; gospodarze wygrali 2:0[177].

Pod koniec sezonu 1986/1987 Manchester City do ostatniej kolejki walczył o utrzymanie z Leicester City i Charlton Athletic, jednak ostatecznie zajął 21. miejsce i spadł z Division One[164][178].

1989–1992[edytuj | edytuj kod]

Andrei Kanchelskis – jeden z pięciu piłkarzy, którzy zdobyli 3 bramki w jednym meczu derbowym.

23 września 1989 Manchester City, jako beniaminek, pokonał na Maine Road lokalnego rywala 5:1. Po 3 minutach po rozpoczęciu spotkania na murawę wtargnęli kibice, a sędzia zmuszony był przerwać mecz i nakazał piłkarzom obydwu drużyn zejść do szatni. Dopiero po 10 minutach, po interwencji policji, gra została wznowiona[179]. Rewanż, który odbył się 3 lutego 1990, był 100. meczem derbowym na najwyższym poziomie rozgrywkowym. Spotkanie zakończyło się remisem 1:1[180]. W pierwszym meczu derbowym sezonu 1990/1991. rozegranym 27 października na Maine Road padł wynik 3:3[181]. 4 maja 1991 na Old Trafford United wygrało 1:0 po bramce siedemnastoletniego wówczas Ryana Giggsa, dla którego był to pierwszy gol w karierze i pierwszy mecz w wyjściowym składzie[182].

W kolejnym sezonie 1991/92 w listopadzie na Maine Road było 0:0. Przed meczem rewanżowym na Old Trafford na początku kwietnia United liderował w tabeli z przewagą jednego punktu nad Leeds United, City zajmowało szóstą pozycję[183]. Prowadzenie gospodarzom dał Ryan Giggs, jednak grający od 55. minuty w dziesiątkę piłkarze City doprowadzili do wyrównania. Steve Bruce faulował w polu karnym Davida White'a, a jedenastkę wykorzystał Keith Curle. Ostatecznie Manchester United zdobył tytuł mistrzowski po 25 latach.

Mecze w Premier League[edytuj | edytuj kod]

Peter Schmeichel – 8 lat w United, 1 w City – The Great Dane nigdy nie przegrał meczu derbowego.

1992–1996[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze derby Manchesteru w Premier League miały miejsce 6 grudnia 1992 na Old Trafford, a Manchester United pokonał City 2:1. W barwach gospodarzy zadebiutował jako rezerwowy Éric Cantona. W rewanżu 20 marca 1993 padł wynik remisowy 1:1.

7 listopada 1993 roku, na Maine Road United pokonało City 3:2, mimo iż do przerwy było 2:0 dla The Citizens[184]. Po dwie bramki w tym spotkaniu zdobyli Niall Quinn dla City i Éric Cantona dla United. W rewanżu City uległo 0:2. W listopadzie 1994 na Old Trafford United wygrało 5:0, a hat-trick ustrzelił Andriej Kanczelskis, który parę sezonów później zaliczył kilka występów w barwach Manchesteru City[185]. W meczu rewanżowym rozegranym 11 lutego 1995 na Maine Road Manchester United wygrał 3:0.

W sezonie 1995/96 miały miejsce ostatnie mecze derbowe w tej dekadzie. Spowodowane było to spadkiem City do niższej ligi. W połowie października 1995 roku bramka dwudziestoletniego wówczas Paula Scholesa zdecydowała o zwycięstwie United[186]. 6 kwietnia na Maine Road "Czerwone Diabły" wygrały ponownie; mecz zakończył się wynikiem 3:2.

2000–2001[edytuj | edytuj kod]

10 lutego 2008 roku – ówczesny menadżer City Sven Goran Eriksson tuż przed spotkaniem derbowym na Old Trafford; obchodzono wówczas 50 rocznicę katastrofy lotniczej pod Monachium, w której zginęły 23 osoby, w tym ośmiu piłkarzy Manchesteru United oraz bramkarz Manchesteru City Frank Swift.
Ryan Giggs – rekordzista pod względem występów w meczach derbowych; zaliczył w sumie 36 takich spotkań.

W latach 1996-2000 Manchester City przez 3 sezony występował w Nationwide Division One[b] oraz przez jeden w Nationwide Division Two[c]. W tym czasie "Czerwone Diabły" zdobyły 3 tytuły mistrza kraju, 1 Puchar Anglii i raz zwyciężyli w Lidze Mistrzów[187]. W ostatniej kolejce sezonu 1999/2000 2. ligi, Manchester City po zwycięstwie na Blackburn Rovers, na Ewood Park świętował powrót do Premier League. Po roku pobytu w najwyższej klasie rozgrywkowej zespół ponownie spadł do Division One[b].

Pierwsze derby, po powrocie City do Premier League, miały miejsce w listopadzie 2000 roku. Na Maine Road Manchester United po bramce Davida Beckhama zwyciężył 1:0. W rewanżu w kwietniu 2001 roku padł wynik remisowy 1:1. W meczu tym Roy Keane brutalnie sfaulował Alf-Inge Hålanda, po czym otrzymał czerwoną kartkę. Keane w swojej książce wydanej rok później przyznał, że zrobił to celowo[188]. Piłkarz Manchesteru United w 1997 roku walcząc o piłkę z Hålandem (grającym wtedy dla Leeds) doznał groźnej kontuzji, zaś Norweg oskarżał go o symulowanie i wymuszenie rzutu karnego. Po tym zajściu Keane musiał pauzować przez siedem miesięcy. Håland również odczuwał starcie z meczu derbowego i niebawem zakończył karierę[189].

2002–2008[edytuj | edytuj kod]

9 listopada 2002 miał miejsce ostatni mecz derbowy na stadionie Maine Road, który wkrótce został zburzony, a w jego miejscu zbudowano nowe osiedle mieszkaniowe. The Citizens wygrali 3:1, a rewanżu w lutym 2003 padł remis 1:1. W sezonie 2002/03 w barwach City występował Peter Schmeichel[190]. Broniąc barw United i City, nie przegrał żadnego derbowego spotkania[191].

W następnym sezonie 13 grudnia 2003 na Old Trafford gospodarze wygrali 3:1, zaś 14 marca 2004 po raz pierwszy rozegrano mecz derbowy na nowym obiekcie City of Manchester Stadium. Manchester City wygrał 4:1 i było to pierwsze zwycięstwo zespołu na własnym stadionie od października[192]. W następnych pięciu meczach derbowych dwukrotnie zwyciężało United, raz City, a dwukrotnie padał wynik remisowy.

5 maja 2007 na City of Manchester Stadium Manchester United wygrał 1:0 po bramce Cristiano Ronaldo, a remis w rozegranym dzień później meczu ArsenalChelsea spowodował, iż United zdobyło tytuł mistrzowski[193].

W sezonie 2007/08 obydwa mecze wygrała drużyna City. W sierpniu na Eastlands padł rezultat 1:0. 6 lutego 2008 przypadała 50. rocznica katastrofy lotniczej pod Monachium, a cztery dni później na Old Trafford przed meczem uczczono minutą ciszy osoby (w większości piłkarzy United), które straciły życie w tej tragedii. Piłkarze zagrali z koszulkami bez nazwy sponsórów, ponadto piłkarze United założyli koszulki z numerami od 1 do 11. Mecz zakończył się zwycięstwem City 2:1 i było to pierwsze zwycięstwo na terenie lokalnego rywala od 1974. Ostatni dublet, jaki zaliczyła drużyna City, miał miejsce w sezonie 1969/1970[194].

2009– do dziś[edytuj | edytuj kod]

Sergio Agüero – strzelec pięciu bramek w derbach Manchesteru.

1 września 2008 Manchester City został przejęty przez Abu Dhabi United Group, a prezesem klubu został Khaldoon Al Mubarak. 20 września 2009 roku odbyło się spotkanie, które Alex Ferguson określił mianem "najlepszych derbów w historii"[195]. Manchester United wygrał mecz 4:3, a zwycięskiego gola zdobył Michael Owen w szóstej minucie doliczonego czasu gry.

W sezonie 2011/2012 United i City walczyło o tytuł mistrzowski. 23 października 2011 po raz pierwszy w historii doszło do meczu derbowego, gdy obydwie drużyny zajmowały 1. i 2. miejsce w tabeli. City wygrało spotkanie 6:1 i było to najwyższe zwycięstwo The Citizens w wyjazdowym meczu derbowym od 56 lat. Czerwone Diabły z kolei po raz ostatni stracili na Old Trafford sześć bramek w 1930 roku; ulegli wówczas Huddersfield Town 0:6. Było to również pierwsze zwycięstwo Manchesteru City w derbach, odkąd został przejęty przez Abu Dhabi United Group[196]. Przed meczem rewanżowym, po 35 kolejkach United prowadziło w tabeli z trzypunktową przewagą na City[197]. Spotkanie rozegrane 28 kwietnia 2012 na City of Manchester Stadium zakończyło się zwycięstwem gospodarzy 1:0 po bramce Vincenta Kompany'ego i wyprzedziło lokalnego rywala dzięki lepszej różnicy bramek[198]. Ostatnie dwa mecze City wygrało i po 44 latach zdobyło mistrzowski tytuł[199].

9 grudnia 2012 na City of Manchester Stadium Manchester United pokonał City 3:2 po bramce Robina van Persie w trzeciej minucie doliczonego czasu gry. Po 31 kolejkach United było liderem z ośmiopunktową przewagą nad City, jednak uległ w derbach rozegranych 8 kwietnia 2013 na Old Trafford 1:2; było to ostatnie spotkanie derbowe Alexa Fergusona. Sezon 2012/2013 Manchester United zakończył na pierwszym miejscu, Manchester City na drugim[200].

25 marca 2014 miały miejsce 150. derby Manchesteru. Na Old Trafford goście wygrali 3:0.

Nieoficjalne mecze z okresu I i II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wraz z wybuchem I wojny światowej zawieszono rozgrywki ligowe i pucharowe. Mimo, że pierwsze starcia zbrojne zaczęły się w 1914, sezon 1914/1915 ukończono w całości[201]. Nie kontynuowano ogólnokrajowych rozgrywek, w zamian utworzono sekcje lokalne. Obydwa kluby z Manchesteru podczas czterech sezonów wzięły udział Lidze hrabstwa Lancashire (ang. Lancashire Section of the Football League) oraz dodatkowych turniejach towarzyskich (w sezonie 1915/16 z zespołami z hrabstwa Lancashire – Stockportem, Oldham, Evertonem i Liverpoolem; w latach 1916–1919 z drużynami ze Stoke-on-TrentPort Vale i Stoke[202]. Wprowadzono odrębne przepisy głównie ze względów bezpieczeństwa; m.in. mecze trwały po 80 minut bez przeprowadzenia przerwy, kluby zmuszone były ograniczać liczbę widzów, a także zmniejszono górny limit płac[203]

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Rozgrywki w sezonie 1939/40 zawieszono po rozegraniu trzech kolejek[202]. Wybuch wojny spowodował przerwanie wszystkich rozgrywek piłkarskich; wielu piłkarzy służyło w brytyjskiej armii. Podobnie jak podczas I wojny światowej zorganizowano rozgrywki dla poszczególnych regionów[202]. Angielskie zespoły mogły korzystać z pomocy piłkarzy innych klubów[208]. W pierwszym sezonie podczas wojny obydwa zespoły z Manchesteru przydzielone zostały do Western Regional League, a w latach 1940-1946 do North Regional League[209]. Kluby mogły zdobyć dwa mistrzostwa w sezonie – jeden podczas świąt Bożego Narodzenia i jeden pod koniec rozgrywek. Mecze z drugiej połowy sezonu zaliczane były także do kwalifikacyjnych bądź zasadniczych faz Pucharu Ligi[202].

Mecze pucharowe[edytuj | edytuj kod]

Drużyny City i United przed półfinałem Pucharu Anglii na Wembley w 2011 roku

Puchar Anglii[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy w Pucharze Anglii obydwa zespoły spotkały się 3 października 1891 roku. Był to zarazem pierwszy oficjalny mecz pomiędzy Newton Heath a Ardwick. Kluby występowały wówczas w lidze Football Alliance, która rywalizowała z Football League. Spotkanie 1. rundy kwalifikacyjnej rozegrane na North Road w obecności 10 tysięcy widzów zakończyło się zwycięstwem Newton Heath 5:1[217]

27 marca 1926 doszło do derbów w półfinale Pucharu Anglii na stadionie Bramall Lane w Sheffield. Podczas gry Sam Cowan uderzony został pięścią w twarz przez Franka Barsona i stracił przytomność. Za to zagranie Barson zawieszony został na osiem tygodni[218]. Manchester City wygrał mecz 3:0, jednak w finale na Wembley uległ Bolton Wanderers 0:1[219].

Następne spotkanie derbowe w Pucharze Anglii miało miejsce 29 stycznia 1955. W ramach czwartej rundy na Maine Road City wyrało po bramkach Joego Hayesa i Dona Reviego. Na trybunach zasiadło niespełna 75 tysięcy widzów. Manchester City przeszedł kolejne trzy rundy, pokonując Luton Town, Birmingham City i Sunderland w półfinale na Villa Park, jednak w finale na Wembley przegrał z Newcastle United 1:3[220].

Niespełna 15 lat później ponownie w 4. rundzie 24 stycznia 1970 obydwa zespoły rozegrały spotkanie pucharowe na Old Trafford, w którym United zwyciężyło 3:0. Dwie bramki zdobył Brian Kidd oraz Willie Morgan z karnego. United w tamtej edycji dotarło do półfinału i po rozegraniu dwóch powtórek uległ Leeds United. W meczu o trzecie miejsce, które wówczas rozgrywano United pokonało na Highbury Watford 2:0[221].

10 stycznia 1987 roku na Old Trafford, po raz pierwszy w meczu derbowym drużynę Czerwonych Diabłów poprowadził Alex Ferguson. Manchester United wygrał to spotkanie 1:0, po bramce Normana Whiteside`a w 54. minucie meczu. W czwartej rundzie Manchester United przegrał jednak u siebie z Coventry City, późniejszym triumfatorem tamtej edycji[222][223].

W sezonie 1995/1996 obydwa zespoły spotkały się w piątej rundzie na Old Trafford 18 lutego Manchester United wygrał 2:1. Po pokonaniu Southamptonu w ćwierćfinale i Chelsea w półfinale Villa Park, Manchester United wygrał w finale na Wembley z Liverpoolem 1:0 po bramce Erica Cantony[224].

14 lutego 2004 doszło do derbów Manchesteru w 5. rundzie Pucharu Anglii. Na Old Trafford wygrało United 4:2, choć od 34. minuty grało w osłabieniu po czerwonej kartce dla Gary'ego Neville'a[225]. W ćwierćfinale Manchester United pokonał Fulham, a w półfinale na Villa Park Arsenal po bramce Paula Scholesa w 32. minucie meczu[226]. W finale zespół z Manchesteru wygrał z występującym wówczas w Nationwide Division One[b] Millwall 3:0 po dwóch bramkach Ruuda van Nistelrooya i Cristiano Ronaldo[227]

W 2011 roku po raz drugi w historii obydwa zespoły zagrały ze sobą w półfinale Pucharu Anglii. 16 kwietnia na Wembley w obecności blisko 87 tys. widzów, Manchester City wygrał z lokalnym rywalem 1:0 po bramce Yayi Touré[228]. W finale Manchester City pokonał Stoke City i zdobył pierwsze trofeum od 35 lat[229].

8 stycznia 2012 City zagrało z United w 3. rundzie Pucharu Anglii na Etihad Stadium. Manchester United zwyciężył 3:2, prowadząc do przerwy 3:0. Od 12. minuty gospodarze grali w osłabieniu po czerwonej kartce dla Vincenta Kompany'ego[230]. W 4. rundzie United przegrało na Anfield z Liverpoolem 1:2[231].

Puchar Ligi[edytuj | edytuj kod]

W rozgrywkach o Puchar Ligi derby Manchesteru odbyły się sześc razy. Po raz pierwszy 3 grudnia 1969 na Maine Road w ramach półfinału na Maine Road Manchester City wygrał 2:1, a zwycięską bramkę zdobył Francis Lee z rzutu karnego w 88. minucie meczu[232]. W spotkaniu rewanżowym United wyrównało stan dwumeczu, jednak bramkę dającą awans do finału zdobył Mike Summerbee. Na Wembley City pokonało West Bromwich Albion 2:1[233].

9 października 1974 w 4. rundzie na Old Trafford Manchester United zwyciężył 1:0 po bramce Gerry'ego Daly'ego z rzutu karnego w 75. minucie. United dotarło do półfinału tamtej edycji, w którym uległo w dwumeczu Norwich City 2:3[234].

Rok później obydwa zespoły ponownie spotkały się w 4. rundzie. Na Maine Road City pokonało United 4:0, a pierwszego gola zdobył Dennis Tueart w 35. sekundzie. W 5. rundzie Manchester City wygrał z Mansfield Town, a w półfinale w dwumeczu z Middlesbrough. W finale City pokonało Newcastle United 2:1 i po raz drugi zdobyło Puchar Ligi[235].

W sezonie 2010/2011 po raz drugi w historii los skojarzył Manchester United i Manchester City w półfinale tych rozgrywek. W pierwszym meczu na City of Manchester Stadium 19 stycznia 2010 gospodarze wygrali 2:1, mimo że goście prowadzili 1:0[236]. W meczu rewanżowym na Old Trafford rozegranym sześć dni później United wyrównało stan dwumeczu, a decydującą o awansie bramkę dla gospodarzy zdobył Wayne Rooney w drugiej minucie doliczonego czasu gry[237]. W finale, który odbył się na nowym Wembley Manchester United pokonał Aston Villę 2:1 i zdobył Puchar Ligi po raz czwarty w historii klubu[238].

Tarcza Dobroczynności/Wspólnoty[edytuj | edytuj kod]

W meczu o Tarczę Dobroczynności po raz pierwszy obydwa zespoły zagrały w 1956 roku, Manchester United jako mistrz, Manchester City jako zdobywca Pucharu Anglii. O trofeum to rywalizowano wówczas na stadionie mistrza Anglii, ale spotkanie miało zostać rozegrane w środku tygodnia późnym wieczorem i dlatego odstąpiono od tradycji; odbyło się ono na obiekcie Manchesteru City, gdyż stadion Old Trafford nie posiadał jeszcze oświetlenia, jednocześnie był to pierwszy mecz derbowy przy sztucznym oświetleniu od 1889 roku. United wygrało 1:0, a zwycięską bramkę zdobył Dennis Viollet w 75. minucie. Na trybunach zasiadło 30 495 widzów[107][239].

Po raz drugi o to trofeum City z United zagrało 7 sierpnia 2011 na Wembley, United jako obrońca tytułu, City jako zdobywca Pucharu. Do przerwy Manchester City prowadził 2:0 po golach Joleona Lescotta i Edina Džeko, jednak w 52. bramkę kontaktową zdobył Chris Smalling, a sześć minut później wyrównał Nani, który strzelił zwycięskiego gola w czwartej minucie doliczonego czasu gry[240].

Mecze towarzyskie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze mecze towarzyskie pomiędzy obydwoma zespołami miały miejsce w latach osiemdziesiątych XIX wieku. W 1938 i 1939 rozegrano dwa mecze derbowe z okazji pięćdziesięciolecia powstania Football League, a spotkania miały charakter charytatywny. 15 kwietnia 1964 odbył mecz benefisowy Berta Trautamanna; mieszany skład piłkarzy City i United zmierzył się z drużyną All International XI. W 1960 po odpadnięciu United i City z rozgrywek o Puchar Anglii, mając wolny termin 12 marca zaaranżowano mecz towarzyski na Maine Road, w którym zwyciężyli goście 1:3[241].

Od 1970 derbowe mecze towarzyskie rozgrywano głównie, podkreślając zasługi piłkarzy. Pierwszy mecz benefisowy pomiędzy City a United odbył się 10 listopada 1970[241]. 4 sierpnia 1987 derby Manchesteru rozegrano w ramach Manchester International Football Tournament na Maine Road. United zwyciężyło 3:1 i w takim samym stosunku pokonało Atlético Mineiro w finale turnieju[241]. Ostatnie spotkanie towarzyskie, w którym udział wzięły obydwa zespoły, odbył się 16 sierpnia 2000 na Old Trafford i był to mecz benefisowy Denisa Irwina[242][243].

Data Stadion Wynik Widzów Uwagi
12 listopada 1881 North Road Newton Heath – West Gorton 3:0 3 tys.
4 marca 1882 Redgate Lane West Gorton – Newton Heath 2:1 5 tys.
17 stycznia 1885 Pink Bank Lane Gorton AFC – Newton Heath 1:3 7 tys.
26 lutego 1889 North Road Newton Heath – Ardwick 3:2 12 tys.
20 maja 1889 Hyde Road Ardwick – Newton Heath 2:1 3 tys.
1 lutego 1890 Hyde Road Ardwick – Newton Heath 0:3 18 tys.
15 listopada 1890 North Road Newton Heath – Ardwick 4:1 7 tys.
2 stycznia 1891 Hyde Road Ardwick – Newton Heath 1:1 9 tys. [f]
28 lutego 1891 Hyde Road Ardwick – Newton Heath 1:3 11 tys.
2 stycznia 1893 Hyde Road Ardwick – Newton Heath 3:5 10 tys.
27 marca 1893 North Road Newton Heath – Ardwick 3:2 2 tys.
10 kwietnia 1893 North Road Newton Heath – Ardwick 2:1 3 tys.
29 kwietnia 1893 Hyde Road Ardwick – Newton Heath 3:0 2 tys.
25 grudnia 1893 Bank Street Newton Heath – Ardwick 2:1 6 tys.
9 kwietnia 1894 Hyde Road Ardwick – Newton Heath 1:2 600
25 grudnia 1894 Hyde Road Man. City – Newton Heath 3:1 10 tys.
30 kwietnia 1897 Hyde Road Man. City – Newton Heath 2:5 6 tys. [g]
27 kwietnia 1898 Bank Street Newton Heath – Man. City 2:4 3 tys. [h]
29 października 1898 Hyde Road Man. City – Newton Heath 2:1 6 tys.
7 stycznia 1899 Bank Street Newton Heath – Man. City 2:0 4 tys.
24 kwietnia 1899 Bank Street Newton Heath – Man. City 1:2 NO [h]
29 listopada 1899 Bank Street Newton Heath – Man. City 0:1 2800
1 stycznia 1900 Hyde Road Man. City – Newton Heath 2:1 7 tys.
27 lutego 1900 Bank Street Newton Heath – Man. City 1:0 2 tys.
26 września 1900 Bank Street Newton Heath – Man. City 0:0 600
6 maja 1915 Hyde Road Man. City – Man. Utd 2:2 15 tys.
26 grudnia 1916 Old Trafford Man. Utd – Man. City 1:0 NO
1 stycznia 1917 Hyde Road Man. City – Man. Utd 0:0 NO
Data Stadion Wynik Widzów Uwagi
25 grudnia 1917 Hyde Road Man. City – Man. Utd 0:2 NO
1 stycznia 1918 Old Trafford Man. Utd – Man. City 2:0 NO
25 grudnia 1918 Hyde Road Man. City – Man. Utd 2:1 NO
1 stycznia 1919 Old Trafford Man. Utd – Man. City 2:0 NO
10 marca 1923 Hyde Road Man. City – Man. Utd 5:0 18 tys.
20 sierpnia 1938 Maine Road Man. City – Man. Utd 2:1 27 788 [i]
19 sierpnia 1939 Old Trafford Man. Utd – Man. City 1:1 20 tys. [i]
30 września 1939 Old Trafford Man. Utd – Man. City 2:3 5 tys.
25 grudnia 1939 Maine Road Man. City – Man. Utd 1:1 12 tys.
26 grudnia 1939 Old Trafford Man. Utd – Man. City 3:1 8 tys.
22 sierpnia 1942 Maine Road Man. City – Man. Utd 1:5 5 tys.
21 sierpnia 1943 Maine Road Man. City – Man. Utd 2:2 12 tys.
19 sierpnia 1944 Maine Road Man. City – Man. Utd 2:2 12 tys.
23 lutego 1952 Old Trafford Man. Utd – Man. City 4:2 25 002
28 kwietnia 1954 Maine Road Man. City – Man. Utd 3:2 10 261
12 marca 1960 Maine Road Man. City – Man. Utd 1:3 29 476
10 listopada 1970 Old Trafford Man. Utd – Man. City 0:3 26 161 [j]
3 maja 1972 Maine Road Man. City – Man. Utd 1:3 30 429 [k]
24 października 1973 Old Trafford Man. Utd – Man. City 1:2 17 859 [l]
2 września 1975 Maine Road Man. City – Man. Utd 3:4 20 309 [m]
3 maja 1972 Maine Road Man. City – Man. Utd 4:2 7654 [n]
4 sierpnia 1987 Maine Road Man. City – Man. Utd 1:3 20 tys. [o]
8 maja 1988 Old Trafford Man. Utd – Man. City 0:2 14 898 [p]
21 sierpnia 1988 Old Trafford Man. Utd – Man. City 5:2 25 436 [q]
13 sierpnia 1989 Old Trafford Man. Utd – Man. City 0:2 19 958 [r]
5 października 1997 Maine Road Man. City – Man. Utd 2:2 21 262 [s]
16 sierpnia 2000 Old Trafford Man. Utd – Man. City 2:0 45 158 [t]

Piłkarze mający za sobą występy w obydwu klubach[edytuj | edytuj kod]

Billy Meredith w koszulce Manchesteru United.
Owen Hargreaves w koszulce Manchesteru United podczas meczu derbowego rozegranego 10 lutego 2008.
Carlos Tevez po przejściu do Manchesteru City.

Do pierwszych transakcji między zespołami doszło pod koniec XIX wieku. W 1906 roku, w wyniku skandalu, który spowodował zawieszenie siedemnastu piłkarzy Manchesteru City, mających udział w wywalczeniu Pucharu Anglii w 1904 roku do Manchesteru United przeszło czterech z nich: Billy Meredith, Sandy Turnbull, Herbert Burgess oraz Jimmy Bannister[244].

Ostatnim piłkarzem, który przeszedł bezpośrednio do lokalnego rywala jest Carlos Tévez, kiedy w lipcu 2009 przeszedł z United do City za 25,5 miliona funtów[245].

Piłkarz w City w United
okres Liga
występy
Liga
gole
okres Liga
występy
Liga
gole
Anglia Jimmy Bannister 1902–1906 45 21 1906–1909 57 7
Anglia Peter Barnes 1974–1979
1987–1988
115
8
15
0
1985–1987 20 2
Szkocja Frank Barrett 1901–1902 5 0 1896–1900 118 0
Anglia Peter Beardsley 1998 6 0 1982–1983 0 0
Walia Horace Blew 1906 1 0 1906 1 0
Anglia Herbert Broomfield 1908–1909 4 0 1907–1908 9 0
Anglia Franklin Buckley 1907–1909 11 0 1906–1907 3 0
Anglia Herbert Burgess 1903–1906 85 2 1906–1910 49 0
Szkocja Adam Carson 1893–1894 9 3 1892–1893 13 3
Szkocja Joe Cassidy 1900–1901 31 14 1892–1900 159 91
Anglia John Christie 1904–1907 10 0 1902–1904 1 0
Anglia Andy Cole 2005–2006 22 9 1995–2001 195 93
Anglia Terry Cooke 1999–2002 20 2 1994–1999 4 0
Anglia Bill Dale 1931–1938 237 0 1925–1931 64 0
Walia Wyn Davies 1971–1972 45 8 1972–1973 16 4
Anglia John Gidman 1986–1988 53 1 1981–1986 95 4
Anglia Michael Hammill 1920–1924 118 1 1911–1914 57 2
Anglia Owen Hargreaves 2011–2012 1 0 2007–2011 27 2
Anglia Daniel Hurst 1901–1902 15 0 1902–1903 16 4
Rosja Andrei Kanchelskis 2001 10 0 1991–1995 123 28
Anglia Brian Kidd 1976–1979 98 44 1963–1974 203 52
Anglia Frank Knowles 1919–1920 2 0 1911–1915 46 1
Anglia Len Langford 1930–1934 112 0 1934–1936 15 0
Szkocja Denis Law 1960–1961
1973–1974
44
24
21
9
1962–1973 309 171
Szkocja George Livingstone 1903–1906 81 19 1909–1915 43 4
Irlandia Północna Sammy McIlroy 1985–1986 13 1 1971–1982 342 57
Walia Billy Meredith 1894–1906
1921–1924
339
28
129
0
1906–1921 303 35
Szkocja Bob Milarvie 1891–1896 69 12 1890–1891 4 0
Szkocja Hugh Morgan 1901–1902 12 1 1900–1901 20 4
Anglia Frank Knowles 1919–1920 2 0 1911–1915 46 1
Anglia Thomas Read 1895–1902 115 2 1902–1904 35 0
Anglia William Ridding 1930–1931 9 4 1931–1934 42 14
Anglia Harry Rowley 1932–1933 18 4 1928–1932
1934–1937
95
78
24
27
Dania Peter Schmeichel 2002–2003 29 0 1991–1999 292 0
Argentyna Carlos Tévez 2009–2013 113 58 2007–2009 63 19
Anglia Fred Williams 1896–1902 125 38 1902–1903 8 0
Anglia Wilf Woodcock 1920–1922 15 2 1913–1920 58 20

Statystyki i rekordy meczów derbowych[edytuj | edytuj kod]

Pozycje ligowe Manchesteru United i Manchesteru City.
  • Menadżer obydwu klubów[85]
    • Jedynym menadżerem, który poprowadził obydwa zespoły był Ernest Mangnall. W latach 1903-1912 trener United; odegrał kluczową rolę w przeniesieniu zespołu na nowy stadion Old Trafford w 1910 roku. Za jego kadencji Czerwone Diabły zdobyły dwa tytuły mistrza Anglii oraz wywalczyły jeden Puchar tego kraju. W 1912 po nieporozumieniach z zarządem Manchesteru United, przeniósł się do lokalnego rywala – City.
  • Najwyższe zwycięstwo[85][246]
    • Manchester United – Manchester City 1:6, 23 stycznia 1926 i 23 października 2011 – Old Trafford
    • Manchester United – Manchester City 5:0, 10 listopada 1994 – Old Trafford
  • Piłkarze City/United, którzy zostali menadżerami City/United[85]
    • Sam Cowan – piłkarz (1924-1935) i menadżer City (1946-1947)
    • Johnny Hart – piłkarz (1946-1962) i menadżer City (1973)
    • Joe Royle – piłkarz (1974-1977) i menadżer City (1998-2001)
    • Steve Coppell – piłkarz United (1975-1983) i menadżer City (1996)
    • Mark Hughes – piłkarz United (1980-1986, 1988-1995) i menadżer City (2008-2009)
    • Clarrie Hilditch – piłkarz (1916-1932) i menadżer United (1926-1927)
    • Matt Busby – piłkarz City (1928-1934) i menadżer United (1945-1969)
    • Les McDowall – piłkarz (1938-1948) i menadżer City (1950-1963)
    • Wilf McGuinness – piłkarz (1954-1959) i menadżer United (1969-1970)
    • Tony Book – piłkarz (1966-1974) i menadżer City (1973, 1974-1979, 1980, 1989, 1993)
    • Peter Reid – piłkarz (1990-1993) i menadżer City (1990-1993)
  • Pierwszy mecz nieoficjalny[85]
    • 12 listopada 1881, Newton Heath – West Gorton 3:0, North Road
  • Pierwszy mecz oficjalny[85]
    • 3 października 1891, Newton Heath – Ardwick 5:1, North Road, Puchar Anglii 1. runda kw.
  • Pierwszy mecz przy sztucznym oświetleniu[85]
    • 26 listopada 1889, Newton Heath – Ardwick 3:2, Belle Vue Athletic Ground
  • Pierwszy gol[85]
  • Pierwszy piłkarz usunięty z boiska
  • Pierwsza zmiana rezerwowego[85]
  • Bramka nr 100 w derbach[85]
    • 1. gol nr 100 ogółem – Tommy Johnson, 5 stycznia 1929 roku
    • 1. gol nr 100 dla UnitedDenis Law, 23 września 1961 roku
    • 1. gol nr 100 dla CityAlex Harley, 15 maja 1963 roku
  • Najwięcej meczów[247]
  • Najlepszy strzelec[248]
  • Pierwsza telewizyjna transmisja na żywo[85]
    • Manchester City – Manchester United 1:1 – Maine Road, 26 października 1986 roku
  • Najdłuższy okres bez meczu derbowego[85]
    • 8 lutego 1931 – 12 września 1936
  • Rekordowe frekwencje dla poszczególnych stadionów[85]

Uwagi

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 W wyniku zniszczeń jakich wywołało zbombardowanie Manchesteru i okolic 20 grudnia 1940 roku, w którym ucierpiał także stadion Old Trafford, Manchester United F.C. zmuszony był wynajmować obiekt City – Maine Road do końca sezonu 1948-1949.
  2. 2,0 2,1 2,2 2. klasa rozgrywkowa w Anglii w latach 1993-2004 nosiła nazwę First Division.
  3. 3. klasa rozgrywkowa w Anglii w latach 1993-2004 nosiła nazwę Second Division.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Mecze zaliczane również do rundy kwalifikacyjnej Pucharu Ligi.
  5. 5,0 5,1 Mecze zaliczane również do fazy zasadniczej Pucharu Ligi.
  6. Mecz został przerwany z powodu gęstej mgły.
  7. Manchester and Salford Cup Final.
  8. 8,0 8,1 Healey Cup Final.
  9. 9,0 9,1 Mecz z okazji 50. rocznicy powstania Football League.
  10. Mecz benefisowy Billa Foulkesa.
  11. Mecz benefisowy Alana Oakesa.
  12. Mecz benefisowy Tonny'ego Dunna.
  13. Mecz benefisowy Mike'a Summerbee'ego.
  14. Mecz benefisowy Glyna Pardoe.
  15. Mecz rozegrany w ramach przedsezonowego turnieju towarzyskiego z udziałem Manchesteru City, Manchesteru United, PSV Eindhoven i Atlético Mineiro.
  16. Mecz benefisowy Arthura Albistona.
  17. Mecz benefisowy Kevina Morana.
  18. Mecz benefisowy Mike'a Duxbury'ego.
  19. Mecz benefisowy Paula Lake'a.
  20. Mecz benefisowy Dennisa Irwina.

Przypisy

  1. James 2006 ↓, s. 113.
  2. 2,0 2,1 2,2 Tyler i Meek 1988 ↓, s. 94.
  3. 3,0 3,1 3,2 Goble 1987 ↓, s. 26.
  4. 4,0 4,1 James 2006 ↓, s. 13.
  5. Mike Bradbury: Lost Teams of the Midlands. Xlibris LLC, 2013, s. 301. ISBN 978-1-48369-529-7.
  6. 6,0 6,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 10-11.
  7. 7,0 7,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 12-13.
  8. 8,0 8,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 16-17.
  9. James 2006 ↓, s. 17.
  10. 10,0 10,1 10,2 Cawley i James 1992 ↓, s. 20-21.
  11. James ↓, s. 113.
  12. Cawley i James 1992 ↓, s. 30.
  13. Cawley i James 1992 ↓, s. 14-15.
  14. Cawley i James 1992 ↓, s. 18-19.
  15. Cawley i James 1992 ↓, s. 22-23.
  16. Cawley i James 1992 ↓, s. 24-25.
  17. Cawley i James 1992 ↓, s. 26-27.
  18. Cawley i James 1992 ↓, s. 28-29.
  19. Cawley i James 1992 ↓, s. 31.
  20. Cawley i James 1992 ↓, s. 33.
  21. Cawley i James 1992 ↓, s. 30-31.
  22. Cawley i James 1992 ↓, s. 32-33.
  23. 23,0 23,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 36.
  24. Goble 1987 ↓, s. 11.
  25. Goble 1987 ↓, s. 55.
  26. Goble 1987 ↓, s. 57.
  27. 27,0 27,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 38-39.
  28. Cawley i James 1992 ↓, s. 40.
  29. Lloyd i Holt 2005 ↓, s. 80.
  30. Cawley i James 1992 ↓, s. 51.
  31. Goble 1987 ↓, s. 60.
  32. Cawley i James 1992 ↓, s. 36-37.
  33. Cawley i James 1992 ↓, s. 40-41.
  34. Cawley i James 1992 ↓, s. 42-43.
  35. Cawley i James 1992 ↓, s. 44-45.
  36. Cawley i James 1992 ↓, s. 46-47.
  37. Goble 1987 ↓, s. 62.
  38. Cawley i James 1992 ↓, s. 48.
  39. 39,0 39,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 48-49.
  40. Cawley i James 1992 ↓, s. 49.
  41. Cawley i James 1992 ↓, s. 56.
  42. James 2008 ↓, s. 453-455.
  43. 43,0 43,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 66-67.
  44. Cawley i James 1992 ↓, s. 50-51.
  45. Cawley i James 1992 ↓, s. 52-53.
  46. Cawley i James 1992 ↓, s. 54-55.
  47. Cawley i James 1992 ↓, s. 56-57.
  48. Cawley i James 1992 ↓, s. 58-59.
  49. Cawley i James 1992 ↓, s. 60-61.
  50. Cawley i James 1992 ↓, s. 62-63.
  51. Cawley i James 1992 ↓, s. 64-65.
  52. Cawley i James 1992 ↓, s. 70.
  53. Joe Spence (ang.). manutd.com. [dostęp 13 grudnia 2014].
  54. Cawley i James 1992 ↓, s. 71.
  55. 55,0 55,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 72-73.
  56. 56,0 56,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 74-75.
  57. 57,0 57,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 76-75.
  58. James 2006 ↓, s. 14.
  59. Tyler i Meek 1995 ↓, s. 114.
  60. 60,0 60,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 82.
  61. Cawley i James 1992 ↓, s. 84.
  62. Goble 1987 ↓, s. 88-91.
  63. Goble 1987 ↓, s. 311.
  64. Cawley i James 1992 ↓, s. 97.
  65. 65,0 65,1 History by decade 1930-1939 (ang.). manutd.com. [dostęp 13 grudnia 2014].
  66. 66,0 66,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 98.
  67. 67,0 67,1 67,2 Cawley i James 1992 ↓, s. 100-101.
  68. Goble 1987 ↓, s. 13.
  69. Cawley i James 1992 ↓, s. 70-71.
  70. Cawley i James 1992 ↓, s. 76-77.
  71. Cawley i James 1992 ↓, s. 78-79.
  72. Cawley i James 1992 ↓, s. 80-81.
  73. Cawley i James 1992 ↓, s. 82-83.
  74. Cawley i James 1992 ↓, s. 84-85.
  75. Cawley i James 1992 ↓, s. 86-87.
  76. Cawley i James 1992 ↓, s. 88-89.
  77. Cawley i James 1992 ↓, s. 90-91.
  78. Cawley i James 1992 ↓, s. 92-93.
  79. Cawley i James 1992 ↓, s. 94-95.
  80. Cawley i James 1992 ↓, s. 96-97.
  81. Cawley i James 1992 ↓, s. 98-99.
  82. History by Decade 1940-1949 (ang.). manutd.com. [dostęp 13 grudnia 2014].
  83. Murphy 2006 ↓, s. 45.
  84. 84,0 84,1 84,2 Cawley i James 1992 ↓, s. 104.
  85. 85,00 85,01 85,02 85,03 85,04 85,05 85,06 85,07 85,08 85,09 85,10 85,11 85,12 Manchester City v Manchester United, 30 November 2008, MCFC Official Programme. 2008. (ang.)
  86. Cawley i James 1992 ↓, s. 106-111.
  87. Cawley i James 1992 ↓, s. 112.
  88. Goble 1987 ↓, s. 104.
  89. 89,0 89,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 114.
  90. Cawley i James 1992 ↓, s. 115.
  91. Cawley i James 1992 ↓, s. 104-105.
  92. Cawley i James 1992 ↓, s. 106-107.
  93. Cawley i James 1992 ↓, s. 108-109.
  94. Cawley i James 1992 ↓, s. 110-111.
  95. Cawley i James 1992 ↓, s. 112-113.
  96. Cawley i James 1992 ↓, s. 114-115.
  97. Goble 1987 ↓, s. 122.
  98. 98,0 98,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 116-117.
  99. 99,0 99,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 118-119.
  100. Cawley i James 1992 ↓, s. 120-126.
  101. Cawley i James 1992 ↓, s. 128.
  102. Cawley i James 1992 ↓, s. 130.
  103. Cawley i James 1992 ↓, s. 132-138.
  104. Cawley i James 1992 ↓, s. 146.
  105. Cawley i James 1992 ↓, s. 144.
  106. Cawley i James 1992 ↓, s. 154.
  107. 107,0 107,1 107,2 Cawley i James 1992 ↓, s. 320.
  108. 108,0 108,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 180-181.
  109. Historical league standings at 11th May 1963 (ang.). manchesterunited-mad.co.uk. [dostęp 17 grudnia 2014].
  110. Historical league standings at 18th May 1963 (ang.). Manchester City Mad. [dostęp 3 czerwca 2011].
  111. 111,0 111,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 182-183.
  112. Cawley i James 1992 ↓, s. 120-121.
  113. Cawley i James 1992 ↓, s. 122-123.
  114. Cawley i James 1992 ↓, s. 124-125.
  115. Cawley i James 1992 ↓, s. 126-127.
  116. Cawley i James 1992 ↓, s. 128-129.
  117. Cawley i James 1992 ↓, s. 130-131.
  118. Cawley i James 1992 ↓, s. 131-132.
  119. Cawley i James 1992 ↓, s. 133-134.
  120. Cawley i James 1992 ↓, s. 136-137.
  121. Cawley i James 1992 ↓, s. 138-139.
  122. Cawley i James 1992 ↓, s. 142-143.
  123. Cawley i James 1992 ↓, s. 144-145.
  124. Cawley i James 1992 ↓, s. 146-147.
  125. Cawley i James 1992 ↓, s. 148-149.
  126. Cawley i James 1992 ↓, s. 150-151.
  127. Cawley i James 1992 ↓, s. 152-153.
  128. Cawley i James 1992 ↓, s. 153-154.
  129. Cawley i James 1992 ↓, s. 155-156.
  130. Cawley i James 1992 ↓, s. 158-159.
  131. Cawley i James 1992 ↓, s. 178-179.
  132. Goble 1987 ↓, s. 152.
  133. 133,0 133,1 133,2 Cawley i James 1992 ↓, s. 186-187.
  134. Cawley i James 1992 ↓, s. 189-190.
  135. Cawley i James 1992 ↓, s. 190.
  136. 136,0 136,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 192-193.
  137. 137,0 137,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 194-195.
  138. Cawley i James 1992 ↓, s. 196-202.
  139. 139,0 139,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 204-205.
  140. Cawley i James 1992 ↓, s. 226-236.
  141. 141,0 141,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 236-237.
  142. Cawley i James 1992 ↓, s. 188-189.
  143. Cawley i James 1992 ↓, s. 190-191.
  144. Cawley i James 1992 ↓, s. 196-197.
  145. Cawley i James 1992 ↓, s. 198-199.
  146. Cawley i James 1992 ↓, s. 200-201.
  147. Cawley i James 1992 ↓, s. 202-203.
  148. Cawley i James 1992 ↓, s. 226-227.
  149. Cawley i James 1992 ↓, s. 228-229.
  150. Cawley i James 1992 ↓, s. 230-231.
  151. Cawley i James 1992 ↓, s. 232-233.
  152. Cawley i James 1992 ↓, s. 234-235.
  153. 153,0 153,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 238-239.
  154. James 2006 ↓, s. 139.
  155. 155,0 155,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 240-241.
  156. 156,0 156,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 242-243.
  157. 157,0 157,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 246-247.
  158. 158,0 158,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 248-249.
  159. Cawley i James 1992 ↓, s. 250-254.
  160. 160,0 160,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 256-257.
  161. 161,0 161,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 258-259.
  162. Cawley i James 1992 ↓, s. 260-268.
  163. Historical league standings at 9th May 1983 (ang.). Luton Town Mad.
  164. 164,0 164,1 164,2 James 2006 ↓, s. 134.
  165. Cawley i James 1992 ↓, s. 244-245.
  166. Cawley i James 1992 ↓, s. 250-251.
  167. Cawley i James 1992 ↓, s. 252-253.
  168. Cawley i James 1992 ↓, s. 254-255.
  169. Cawley i James 1992 ↓, s. 260-261.
  170. Cawley i James 1992 ↓, s. 262-263.
  171. Cawley i James 1992 ↓, s. 264-265.
  172. Cawley i James 1992 ↓, s. 266-267.
  173. Cawley i James 1992 ↓, s. 268-269.
  174. 174,0 174,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 272-273.
  175. 175,0 175,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 274-275.
  176. 176,0 176,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 276-277.
  177. 177,0 177,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 278-279.
  178. Goble 1987 ↓, s. 194.
  179. 179,0 179,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 280-281.
  180. 180,0 180,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 282-283.
  181. 181,0 181,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 284-285.
  182. 182,0 182,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 286-287.
  183. Historical league standings at 4th April 1992 (ang.). manchestercity-mad.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  184. Classic Manchester Derbies (ang.). United Rant. [dostęp 4 czerwca 2011].
  185. Top 10 Players To Represent Both Manchester City And United (ang.). Off The Post, 15 kwietnia 2011.
  186. Complete Breakdown of Premier League Goals Scored by Paul Scholes (ang.). Stretford End Arising. [dostęp 4 czerwca 2011].
  187. Manchester United vs Manchester City: Blues Look To Take A Step Forward By Overcoming Recent Manchester Derby History (ang.). SB Nation Soccer. [dostęp 3 czerwca 2011].
  188. Keane tackles Haaland – Manchester United, 2001 (ang.). guardian.co.uk, 18 maja 2009. [dostęp 14 maja 2011].
  189. That Keane tackle still haunts Haaland after horror injury in 2001 (ang.). Mail Online, 29 sierpnia 2008. [dostęp 4 czerwca 2011].
  190. Peter Schmeichel (ang.). sporting-heroes.net. [dostęp 4 czerwca 2011].
  191. Manchester derby bigger then ever (ang.). 19 września 2009. [dostęp 4 czerwca 2011].
  192. Manchester City's results from season 2003/2004 (ang.). guardian.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  193. Arsenal 1-1 Chelsea (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  194. Man Utd 1-2 Man City (ang.). BBC Sport, 10 lutego 2008. [dostęp 4 czerwca 2011].
  195. Boss Ferguson hails 'best derby' (ang.). BBC Sport, 2009-09-20. [dostęp 2010-02-05].
  196. Man Utd 1 - 6 Man City (ang.). BBC Sport, 23 października 2011. [dostęp 23 października 2011].
  197. Historical league standings at 22nd April 2012 (ang.). manchestercity-mad.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  198. Historical league standings at 30th April 2012 (ang.). manchestercity-mad.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  199. Man City 3-2 QPR (ang.). bbc.com. [dostęp 14 grudnia 2014].
  200. Historical league standings at 19th May 2013 (ang.). manchesterunited-mad.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  201. Jefferey i Gonnella 2001 ↓, s. 68.
  202. 202,0 202,1 202,2 202,3 Goble 1987 ↓, s. 237.
  203. Jefferey i Gonnella 2001 ↓, s. 70.
  204. 204,0 204,1 204,2 204,3 Goble 1987 ↓, s. 238.
  205. 205,0 205,1 205,2 205,3 Goble 1987 ↓, s. 240.
  206. 206,0 206,1 206,2 206,3 Goble 1987 ↓, s. 242.
  207. 207,0 207,1 207,2 207,3 Goble 1987 ↓, s. 244.
  208. Jeffery i Gonnella 2001 ↓, s. 101.
  209. Goble 1987 ↓, s. 246-258.
  210. 210,0 210,1 210,2 210,3 Goble 1987 ↓, s. 246.
  211. 211,0 211,1 211,2 Goble 1987 ↓, s. 248.
  212. 212,0 212,1 212,2 Goble 1987 ↓, s. 250.
  213. 213,0 213,1 213,2 213,3 213,4 213,5 Goble 1987 ↓, s. 252.
  214. 214,0 214,1 214,2 214,3 214,4 Goble 1987 ↓, s. 254.
  215. 215,0 215,1 215,2 215,3 Goble 1987 ↓, s. 256.
  216. 216,0 216,1 Goble 1987 ↓, s. 258.
  217. 217,0 217,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 290.
  218. The Encylopedia of British Football – Manchester United : 1878-1926 (ang.). Spartacus Educational. [dostęp 3 czerwca 2011].
  219. 219,0 219,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 292-293.
  220. 220,0 220,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 294-295.
  221. 221,0 221,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 296-297.
  222. 222,0 222,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 298-299.
  223. Lloyd i Holt 2005 ↓, s. 324.
  224. 224,0 224,1 Lloyd i Holt 2005 ↓, s. 370.
  225. 225,0 225,1 Man Utd 4-2 Man City (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  226. Arsenal 0-1 Man Utd (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  227. Lloyd i Holt 2005 ↓, s. 409.
  228. 228,0 228,1 Man City 1-0 Man Utd (ang.). bbc.co.uk, 14 grudnia 2014. [dostęp 1 maja 2011].
  229. Man City 1-0 Stoke (ang.). bbc.com. [dostęp 14 grudnia 2014].
  230. 230,0 230,1 Man City 2-3 Man Utd (ang.). BBC Sport. [dostęp 14 grudnia 2014].
  231. Liverpool 1-0 Man Utd (ang.). bbc.com. [dostęp 14 grudnia 2014].
  232. 232,0 232,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 300-301.
  233. 233,0 233,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 302-303.
  234. 234,0 234,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 304-305.
  235. 235,0 235,1 Cawley i James 1992 ↓, s. 306-307.
  236. 236,0 236,1 Man City 2-1 Man Utd (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  237. 237,0 237,1 Man Utd 1-3 Man City (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  238. Aston Villa 1-2 Man Utd (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  239. Maine Road derby memories (ang.). BBC Sport, 8 lutego 2002. [dostęp 14 grudnia 2014].
  240. 240,0 240,1 Manchester City 2-3 Manchester United (ang.). bbc.com. [dostęp 14 grudnia 2014].
  241. 241,0 241,1 241,2 Cawley i James 1992 ↓, s. 337.
  242. City v Utd: Derby clashes in pictures (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 17 grudnia 2014].
  243. Irwin makes Royle tribute (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 17 grudnia 2014].
  244. James 2006 ↓, s. 116.
  245. Tevez completes move to Man City (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 16 grudnia 2014].
  246. Manchester United v Manchester City head-to-head record (ang.). Manchester United Mad. [dostęp 5 czerwca 2011].
  247. Manchester derby in numbers: All-time record, top goalscorers, most appearances (ang.). mirror.co.uk. [dostęp 14 grudnia 2014].
  248. Manchester City defeat down to 'sloppy goals', says Wayne Rooney (ang.). theguardian.com. [dostęp 19 grudnia 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Steve Cawley, Gary James: Pride of Manchester - A history of Manchester derby matches. Leicester: Polar Publishing, 1992. ISBN 0-9514862-1-7. (ang.)
  • Ray Goble: Manchester City - A Complete Record. Derby: Breedon Books, 1987. ISBN 0-907969-24-0. (ang.)
  • Gary James: Manchester – A Football History. Halifax: James Ward, 2008. ISBN 978-0-9558127-0-5. (ang.)
  • Gary James: Manchester City Football Club - 125 years of football, a pictorial history. Altrincham: Heart Limited, 2006. ISBN 1-84547-103-2. (ang.)
  • Robert Jefferey, Mark Gonnella: Pictorial History of English Football. Bath: Parragon Book, 2001. ISBN 0-75256-778-0. (ang.)
  • Guy Lloyd, Nick Holt: The F.A. Cup - The Complete Story. Londyn: Aurum Press, 2005. ISBN 1-84513-054-5. (ang.)
  • Alex Murphy: The Official Illustrated History of Manchester United. Londyn: Orion Books, 2006. ISBN 0-7528-7603-1. (ang.)
  • Tom Tyler, David Meek: The Hamlyn Illustrated History of Manchester United 1878-1995. Hamlyn, 1995. ISBN 0-600-58927-7. (ang.)