Deus otiosus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Deus otiosus (łac. "bóg pasywny") – używane w religioznawstwie określenie boga oddalonego, nie ingerującego w sprawy świata. Deus otiosus jest najczęściej bogiem uranicznym stworzycielem świata i prawodawcą, który dokonawszy aktów stworzenia oddalił się od spraw ludzkich[1]. Mimo przekonania wiernych o jego istnieniu nie oddaje mu się czci, czasem jedynie w sytuacji wyjątkowych katastrof jest przywoływane jego imię[2]. Występuje w wielu religiach pierwotnych. Często był wypierany przez zastępy nowej generacji bogów, o dużo bardziej dynamicznej i aktywnej charakterystyce[3]. Koncepcja bóstwa biernego pokrewna jest ideom deizmu. Tomasz z Akwinu stworzył, używane później przez Lutra, pojęcie deus absconditus dla opisania tajemnicy i oddalenia Boga[4].

Koncepcję boga pasywnego opracował i spropagował w swoich pracach Mircea Eliade, podał szereg bóstw odpowiadających temu archetypowi:

M.in. hinduistyczny bóg Djaus[8], Iho – bóstwo czczone w Nowej Zelandii i na Tahiti, Nzambi czczonego u Bantu, Chuku u ludu Ibo, Mbongo (nazywany tez Mbombo, Bumba) u ludu Buszongo, Olorun (Olodumare)[9] u Jorubów, Alouroua z plemienia Baule z Wybrzeża Kości Słoniowej[10], być może Brahman, Swaróg w religii Słowian, Mon Dieu w Voodoo są takimi bóstwami. W Sumerze Enlil i Enki byli młodszymi bogami, którzy zastąpili deus otiosus Ana (Eliade: 57). W mitologii greckiej starsi bogowie, tacy jak Uranos i Gaja, zostali zastąpieni przez olimpijczyków Zeusa i Herę. W hinduizmie w wielu średniowiecznych puranach Indra ukazuje się jako deus otiosus, podczas gdy Śiwa i Wisznu są młodszymi, bardziej aktywnymi bogami, których łatwiej poznać i dosięgnąć. W mitologii bałtyjskiej Deivas najprawdopodobniej był deus otiosus[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mircea Eliade: Historia wierzeń i idei religijnych. T. 1, Od epoki kamiennej do misteriów eleuzyńskich. Warszawa: "Pax", 1997. ISBN 8321109187.* Mircea Eliade: Traktat o historii religii. Warszawa: KR, 2000, s. 556. ISBN 83-86989-81-5.
  • Jerzy Suchocki: Mitologia bałtyjska. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1991. ISBN 83-221-0545-2.

Przypisy