Deuterozaur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Deuterozaur
Deuterosaurus
Eichwald, 1860
Deuterosaurus biarmicus
Deuterosaurus biarmicus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada synapsydy
Rząd terapsydy
Podrząd dinocefale
Nadrodzina Anteosauroidea
Rodzina  ?Brithopodidae
Podrodzina Deuterosaurinae
Rodzaj deuterozaur

Deuterozaur (Deuterosaurus) – rodzaj terapsyda z podrzędu dinocefali, należący prawdopodobnie do rodziny Brithopodidae. Jedyny przedstawiciel podrodziny Deuterosaurinae, czasami klasyfikowany w osobnej rodzinie Deuterosauridae. Żył w późnym permie (kapitan) na terenie dzisiejszej Rosji.

Anatomia[edytuj | edytuj kod]

Czaszki deuterozaurów są dobrze poznane na podstawie licznych znalezisk. Jak na przedstawiciela anteozaurów deuterozaur miał dość krótką czaszkę – była ona niemal równie wysoka co długa (około 23 cm)[1] i zapewniała silny zgryz. Miała długi dziób i stożkowate zęby. Dolne kły były wydłużone, zaś zęby znajdujące się za nimi mniejsze i bocznie spłaszczone[1]. Oczy były skierowane ku przodowi i zapewniały widzenie stereoskopowe.

Deuterozaur był jednym z większych terapsydów – osiągał wraz z ogonem długość 5–6 m i ważył ponad pół tony. Prawdopodobnie nogi deuterozaura były ugięte w kolanach i rozstawione na boki – podobnie jak u dzisiejszych krokodyli.

Brytyjski zoolog i paleontolog Thomas Henry Huxley błędnie uznał go za dinozaura[2].

Paleobiologia[edytuj | edytuj kod]

Skamieniałości deuterozaura odnaleziono na terenach dzisiejszej Syberii (obwód orenburski[1]), w której pod koniec permu dominowały tereny nizinne. Deuterozaur był prawdopodobnie największym zwierzęciem żyjących w tamtejszych ekosystemach. Nie jest jasne czy był roślinożercą[1] – na co wskazywałyby masywne ciało i krótkie nogi, uniemożliwiające szybki bieg – czy też drapieżcą, co sugerują duże kły i położenie oczu, umożliwiające widzenie stereoskopowe. Najprawdopodobniej deuterozaur był wszystkożercą, żywiącym się głównie roślinami i uzupełniającym swoją dietę mięsem.

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Kladogram synapsydów z zaznaczeniem pozycji deuterozaura[3]

SYNAPSIDA
|
Therapsida
|--Biarmosuchia
`--+--Dinocephalia
   |  |--Anteosauria
   |  |  |--Archaeosyodon
   |  |  `--+--Brithopodidae
   |  |     |  |--Chthomaloporus
   |  |     |  `--Brithopus 
   |  |     `--+--Deuterosaurus
   |  |        `--Anteosauridae
   |  `--Tapinocephalia
   `--+--Anomodontia
      |  |--Venyukovioidea
      |  `--Dicynodontia   
      `--Theriodontia
         |--Gorgonopsia
         `--+--Therocephalia
            `--CYNODONTIA

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

  • Deuterosaurus biarmicus (typowy) Eichwald, 1860
  • Deuterosaurus jubilae (Nopcsa, 1928) Ivakhnenko et al, 1997

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 M. Alan Kazlev: Brithopodidae / Anteosauridae (ang.). [dostęp 28 października 2008].
  2. T. H Huxley. Triassic Dinosauria. „Nature”, 1869 (ang.). 
  3. Therapsida: Anteosauria (ang.). Palaeos. [dostęp 28 października 2008].