Diagram QAPF

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Diagram QAPF jest graficznym przedstawieniem klasyfikacji skał magmowych (głębinowych, wulkanicznych, żyłowych).

W drugiej połowie lat 60. Międzynarodowa Unia Nauk Geologicznych (IUGS), a dokładniej Podkomisja do Spraw Systematyki Skał Magmowych rozpoczęła prace nad ujednoliceniem klasyfikacji i nomenklatury tych skał. Stronę polską reprezentował prof. Kazimierz Smulikowski.

W pierwszej kolejności ustalono klasyfikację skał plutonicznych. Klasyfikację skał wylewnych, lamprofirów, karbonatytów i skał melilitowych opublikował w 1978 roku przewodniczący komisji Albert Streckeisen.

Ostatecznie klasyfikacja skał wylewnych powstała w 1984 roku na podstawie składu chemicznego – klasyfikacja TAS (Total Alcali Silica).

Information icon.svg Osobny artykuł: klasyfikacja TAS.

Diagram QAPF jest kombinacją dwóch trójkątów o narożach QAP i APF. Każde naroże jest sumą procentową równą 100% odpowiadając poszczególnym składnikom gdzie:

Dla przykładu skała zbudowana z kwarcu (Q) w proporcjach od 90 do 100% będzie klasyfikowana jako kwarcolit.

Klasyfikacja skał z M < 90% opiera się na proporcji minerałów jasnych, natomiast M > 90% (od 90 do 100%) uwzględnia stosunek ilościowy minerałów ciemnych. Skały z M < 90% są klasyfikowane na podstawie swojego położenia w podwójnym trójkącie QAPF, gdzie w górnym trójkącie Q + A + P = 100, a w dolnym A + P + F = 100.

Skały głębinowe[edytuj | edytuj kod]

Schemat klasyfikacyjny IUGS skał głębinowych w podwójnym trójkącie QAPF

Opis ponumerowanych pól (cyfry w środku pola oznaczają numer skały, natomiast liczby umieszczone w narożach i na krawędziach pól oznaczają skład procentowy poszczególnych składników QAPF):

Skały wulkaniczne (wylewne)[edytuj | edytuj kod]

Schemat klasyfikacyjny IUGS skał wulkanicznych na podwójnym trójkącie QAPF

Diagram QAPF dla skał wylewnych jest skonstruowany analogicznie jak dla głębinowych. Klasyfikacja opiera się na proporcjach poszczególnych składników odpowiadającym danym skałom głębinowym. Odpowiedniki wylewne skał głębinowych są ustalane na podstawie składu mineralnego. Diagram QAPF dla skał wylewnych bywa też nazywany diagramem Streckeisena.

Lamprofiryskały żyłowe[edytuj | edytuj kod]

QAPF dla lamprofirów
Information icon.svg Osobny artykuł: lamprofiry.

Strefa zaciemniona oznacza pole wzajemnego przechodzenia skał wymienionych powyżej i poniżej → minetta i wogezyt z sannaitem oraz kersantyt i spesartyt z kamptonitem.

Lamprofiry zostały podzielone na 3 grupy:

Inne klasyfikacje[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: skały ultramaficzne.
Information icon.svg Osobny artykuł: skały gabrowe.
Trójkąt klasyfikacyjny QAP dla czarnokitów
Information icon.svg Osobny artykuł: charnockity.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]