Język korsykański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dialekt korsykański)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Corsa
Obszar Korsyka (Francja)
Liczba mówiących ok. 340 000
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki romańskie
  Południoworomańskie
   Język korsykański
Pismo łacińskie
Kody języka
ISO 639-1 co
ISO 639-2 cos
SIL COI
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku korsykańskim
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka korsykańskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-korsykański online
Języki i dialekty Francji

Język korsykański (lingua corsa) – dialekt z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ok. 260 tys. mieszkańców Korsyki (francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym), a także ok. 80 tys. Korsykan mieszkających w Boliwii, Kanadzie, Kubie, Portoryko, Urugwaju, USA, Wenezueli i we Włoszech.

W rzeczywistości na Korsyce mamy do czynienia z dwoma odmiennymi dialektami. Większość mieszkańców wyspy mówi dialektem północnym (głównym ośrodkiem jest Bastia). Uznawany jest on często za dialekt języka włoskiego, a konkretnie za odmianę dialektu toskańskiego[1]. Na południu (okolice Sartène) używa się języka, który jest bardzo zbliżony do dialektów sardyńskich i z tego tytułu bywa zaliczany do języków południoworomańskich[2]. W centrum wyspy (Ajaccio) używa się formy przejściowej pomiędzy nimi.

Większość użytkowników tego języka zna język francuski, ale na co dzień posługuje się korsykańskim, także w piśmie. Fragmenty Biblii przetłumaczono na korsykański w latach 1861-1994. Język ten miał duży wpływ na dialekt gallurski języka sardyńskiego.

Język korsykański (południowy) a język włoski[edytuj | edytuj kod]

Różnice w gramatyce[edytuj | edytuj kod]

Rodzajniki[edytuj | edytuj kod]

Język włoski Język korsykański
un, uno un, unu
una una
il u
la a
i, gli i
le e/i

Przed wyrazem zaczynającym się samogłoską, korsykańskie rodzajniki określone skracają się do l'.

Przyimki[edytuj | edytuj kod]

  • Przyimki bez rodzajników:
Język włoski Język korsykański
a, ad à
con incù
da da
di di
in in
su annantu à
tra, fra frà
  • Przyimki włoskie z rodzajnikami:
  il l' lo la i gli le
a al all' allo alla ai agli alle
da dal dall' dallo dalla dai dagli dalle
di del dell' dello della dei degli delle
in nel nell' nello nella nei negli nelle
su sul sull' sullo sulla sui sugli sulle
  • W odróżnieniu od włoskich, korsykańskie przyimki nie łączą się z rodzajnikami określonymi.

Odmiana czasowników[edytuj | edytuj kod]

  • Odmiana czasownika posiłkowego:
Czasownik "być"
włoski korsykański forma gramatyczna
essere esse bezokolicznik
è tryb oznajmujący, czas teraźniejszy, 3. osoba, l. pojedyncza
sono tryb oznajmujący, czas teraźniejszy, 3. osoba, l. mnoga
era era czas przeszły niedokonany, 3. osoba, l. pojedyncza
fu czas przeszły dokonany prosty, 3. osoba, l. pojedyncza
  • Bezokoliczniki, które we włoskim mają końcówkę -are, w korsykańskim mają końcówkę : wł. parlare - kors. parlà

Spójniki[edytuj | edytuj kod]

  • Włoskiemu spójnikowi e/ed odpowiada korsykański è.

Różnice w ortografii[edytuj | edytuj kod]

Włoskiemu -ge-, odpowiada korsykańskie -ghje-, włoskiemu -gi- - korsykańskie -ghj- przed samogłoską i -gjhi- przed spółgłoską, na końcu lub gdy i jest akcentowane. Wł. giovani, legge - kors. ghjovani, leghje. Rzecz dotyczy też podwójnego włoskiego g, któremu w tym przypadku odpowiada korsykańskie pojedyncze.

  • Nieakcentowane włoskie o przechodzi w korsykańskie u. W szczególności rzeczowniki i przymiotniki, które we włoskim kończą się na -o, w korsykańskim kończą się na -u: wł. romanzo, italiano - kors. rumanzu, talianu.

Przypisy

  1. Ethnologue report for language code: cos
  2. Giulio Bertoni, Italia dialettale, Ulrico Hoepli, Milano 1916, §98

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Korsykańska Wikipedia