Diarchia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tron dwóch kapitanów-regentów San Marino

Diarchia[1] – system rządów, w którym funkcję głowy państwa sprawują dwie osoby. Jest to rzadka forma ustroju, która jednak występowała w przeszłości i jest spotykana również obecnie.

Starożytność[edytuj | edytuj kod]

  • Na czele Sparty stało dwóch dziedzicznych królów (archagetai) z dynastii Agiadów i Eurypontydów, którzy pełnili funkcję dowódców armii, lecz mimo to nie mieli znaczącej władzy.
  • W Rzymie system taki nosił nazwę duumwiratu[2]. Władzę sprawowało dwóch wybieranych co roku konsulów (duumwirów), z których każdy miał prawo weta wobec postanowień drugiego.

Średniowiecze i nowożytność[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: iure uxoris.

Królestwo Jerozolimskie[edytuj | edytuj kod]

W Królestwie Jerozolimskim wielu monarchów uzyskiwało tron na skutek poślubienia królowej (iure uxoris):

Półwysep Iberyjski[edytuj | edytuj kod]

Anglia[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

W historii Polski trzykrotnie zaszło zjawisko diarchii:

Diarchia współcześnie[edytuj | edytuj kod]

François Hollande, współksiążę francuski Andory


Obecnie dwie osoby pełnią funkcje głowy państwa w następujących państwach:

W czasie wakatu na urzędzie następuje podział kompetencji prezydenta między dwie osoby w następujących państwach:

Dwuwładza: głowa państwa i faktyczny przywódca[edytuj | edytuj kod]

Sytuacja o cechach diarchii występowała i występuje tam gdzie pozycja głowy państwa jest czysto teoretyczna zaś realną władzę sprawuje przywódca rządzącej partii (w systemie monopartyjnym z reguły partii komunistycznej) lub junty wojskowej.

Współcześnie, państwem gdzie występuje taka sytuacja, jest np.:

Józef Piłsudski (Naczelnik Państwa) i Gabriel Narutowicz (Prezydent) w dniach 11–14 grudnia 1922 równocześnie pełnili funkcje głowy państwa

Historycznie tego typu sytuację to np.:

W państwach realnego socjalizmu przywódca rządzącej partii komunistycznej był de facto ważniejszy od nominalnej głowy państwa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Konrad nie doczekał koronacji – został skrytobójczo zamordowany w Tyrze przez członków islamskiej sekty asasynów 28 kwietnia 1192
  2. Jadwiga została koronowana na króla, jako że polskie prawo nie dawało królowej dziedzicznego tronu
  3. Kadafi został obalony i zabity w wyniku rewolucji w Libii w 2011

Przypisy

  1. Diarchia Encyklopedia PWN
  2. Władysław Kopaliński: Duumwirat. Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. [dostęp 2011-03-29].
  3. Aktualnie w Korei Północnej protokolarne i reprezentacyjne funkcje głowy państwa pełni Przewodniczący Prezydium Najwyższego Zgromadzenia Ludowego (parlamentu)Kim Yong Nam, zaś na czele państwa de facto stoi Kim Dzong Un jako Najwyższy PrzywódcaPo śmierci Kim Dzong Ila 29 grudnia 2011 Kim Dzong Un został ogłoszony przez Kim Yong Nama Przywódcą Partii, Armii i Narodu (inne określenie: Przywódca Partii, Państwa i Armii) czyli de facto przywódcą państwa http://www.msnbc.msn.com/id/45813667/ns/world_news-asia_pacific/t/north-korea-declares-kim-jong-un-countrys-new-supreme-leader/ W KRLD po śmierci Kim Ir Sena, od 1998 kompetencje prezydenta jako głowy państwa zostały podzielone między Najwyższe Zgromadzenie Ludowe i Przewodniczącego Narodowej Komisji Obrony którym do śmierci w 2011 był Kim Dzong Il. (Waldemar J. Dziak: Korea pokój czy wojna? Wyd:: Świat Książki, 2003, s. 252-253)
  4. Historia najnowsza (wiek XIX i XX) pod red. H.Mościckiego i J.Cynarskiego, Warszawa: Kultura i wiedza, 1934, s. 374-375, s. 496
  5. Mohamed Abdul Quasim al-Zwai 8 września 2011 został osadzony w areszcie domowym w zdobytym przez siły Narodowej Rady Tymczasowej Trypolisie, co de facto uniemożliwiło mu pełnienie funkcji głowy państwa http://blogs.aljazeera.net/liveblog/libya-sep-8-2011-1714
  6. Fidel Castro rezygnuje z przywództwa w partii onet.pl