Diboran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Diboran
Diboran Diboran
Diboran
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny B2H6
Inne wzory (BH3)2
Masa molowa 27,67 g/mol
Wygląd bezbarwny gaz
Identyfikacja
Numer CAS 19287-45-7
Podobne związki
Podobne związki borowodory
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Diboran, B2H6nieorganiczny związek chemiczny, dimer borowodoru. Jest wysoce reaktywny, z powietrzem tworzy mieszaninę wybuchową, łatwo ulega samozapłonowi pod wpływem wilgoci. Ciśnienie pary nasyconej wynosi 28 bar (0 °C).

Struktura[edytuj | edytuj kod]

W diboranie występują trójcentrowe-dwuelektronowe wiązania B−H−B, w których odległość B−H (131 pm) jest znacząco większa niż w konwencjonalnych terminalnych wiązaniach B−H (119 pm). Struktura ta została zaproponowana w 1921 roku przez W. Dithleya[4], lecz rozpowszechniona została dopiero w latach 40. XX wieku[5], budząc początkowo wątpliwości, m.in. ze strony Linusa Paulinga[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Diboran znajduje wiele zastosowań w preparatyce chemicznej[7]. Wykorzystywany jako reagent do otrzymywania organicznych i nieorganicznych związków boru, reduktor, katalizator, paliwo rakietowe i in.

Jest ważnym odczynnikiem w syntezie organicznej. Ulega addycji do alkenów tworząc alkiloborany, które łatwo utleniają się H2O2 w środowisku alkalicznym do alkoholi. Podobnie reaguje z alkinami, dając aldehydy jako produkty końcowe. Borowodór jest również używany jako reduktor w reakcji z kwasami karboksylowymi, redukując je do pierwszorzędowych alkoholi.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Diboran otrzymuje się ilościowo w eterze, w temperaturze pokojowej, w reakcji borowodorku sodu z fluorkiem boru[8]:

3NaBH4 + 4BF32B2H6 + 3NaBF4

Na skalę przemysłową diboran otrzymuje się w wyniku wysokotemperaturowej redukcji fluorku boru wodorkiem sodu[8]:

2BF3 + 6NaH → B2H6 + 6NaF

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Diboran (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2012-02-07].
  2. 2,0 2,1 Diboran (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2012-02-07].
  3. Diboran (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-09-26].
  4. W. Dithley. „Angewandte Chemie”. 34, s. 596, 1921. 
  5. Robert S. Mulliken. The Structure of Diborane and Related Molecules. „Chem. Rev.”. 47 (2), s. 207–217, 1947. doi:10.1021/cr60129a002 (ang.). 
  6. P. Laslo. A Diborane Story. „Angewandte Chemie International Edition”. 39, s. 2071–2072, 2000. <2071::AID-ANIE2071>3.0.CO;2-C doi:10.1002/1521-3773(20000616)39:12<2071::AID-ANIE2071>3.0.CO;2-C. 
  7. B.M. Mikhailov. The Chemistry of Diborane. „Russian Chemical Review”. 31, s. 207–224, 1962. 
  8. 8,0 8,1 F.A. Cotton, G Wilkinson, P.L. Gaus. Chemia nieorganiczna. , 1995. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.