Dikdik Kirka
| Dikdik Kirka | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Rząd | parzystokopytne |
| Rodzina | krętorogie |
| Podrodzina | Antilopinae |
| Rodzaj | Madoqua |
| Gatunek | dikdik Kirka |
| Nazwa systematyczna | |
| Madoqua kirkii[1] | |
| (Günther, 1880) | |
| Kategoria zagrożenia (CzKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Dikdik Kirka (Madoqua kirkii) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny krętorogich zaliczany do antylop, blisko spokrewniony z Madoqua guentheri. Wyewoluowały w miocenie ok. 12 mln. lat temu.
Spis treści |
[edytuj] Występowanie i biotop
Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje obszary środkowej i południowej Afryki – południowo-zachodnia Angola, środkowa i południowa Kenia, Namibia, południowo-wschodnia Somalia, środkowa Tanzania i Namibia.
Jego siedliskiem są suche tereny w pobliżu gęstych krzewów, wśród których zwierzęta te ukrywają się i żerują.
[edytuj] Charakterystyka ogólna
| Podstawowe dane | |
|---|---|
| Długość ciała | 55-77 cm |
| Wysokość w kłębie | 35-45 cm |
| Długość ogona | 4-6 cm |
| Masa ciała | 2,7-6,5 kg |
| Dojrzałość płciowa | samice 6-8 miesięcy, samce ok.12 miesięcy |
| Okres godowy | ? |
| Ciąża | 169-174 dni |
| Liczba młodych w miocie |
1 |
| Długość życia | 10 lat |
[edytuj] Wygląd
Ubarwienie grzbietu jest brązowe lub żółtawoszare, głowa i nogi płowe, a spodnia część ciała i wewnętrzna strona nóg – biała. Duże oczy otacza pierścień jasnych włosów.
U samców występują krótkie ok. 11 cm rogi, które mogą być osłonięte kępą włosów.U samic występują dwie pary sutków. Wąskie i długie racice są ostro zakończone. Charakterystyczną cechą dikdików jest ruchliwa górna warga, która wraz z nozdrzami wystaje lekko przed wargą dolną.
[edytuj] Tryb życia
Dikdiki są najbardziej aktywne wczesnym rankiem i późnym popołudniem, ale wykazują również aktywność w ciągu nocy. Żyją pojedynczo lub parami. Są zwierzętami terytorialnymi. Granice zajmowanego obszaru znakują kałem, moczem i wydzieliną gruczołów przyocznych. Rytuał znakowania wykonywany jest przez samca i przez samicę. Samiec zajmuje się obroną terytorium przed innymi przedstawicielami tego samego gatunku. Po swoim terenie poruszają się ustalonymi ścieżkami. Są też zwierzętami nieśmiałymi, spędzającymi większość czasu w ukryciu. Wystraszone uciekają zygzakiem, wydając przy tym dźwięki brzmiące jak dik-dik lub zik-zik. W czasie ucieczki osiągają prędkość do 42 km/h.
Podstawę ich diety stanowią liście krzewów i drzew, a uzupełnieniem są trawy, pąki, owoce i zioła. Żyją do 10 lat, ale średni czas życia w warunkach naturalnych wynosi 3-4 lata. W niewoli zanotowano dikdika w wieku 14 lat[3].
[edytuj] Rozród
Samice dikdika Kirka osiągają dojrzałość płciową w wieku ok. 6-8 miesięcy, a samce ok. 12 miesięcy. Są prawdopodobnie gatunkiem monogamicznym. Tworzą pary zajmujące obszar 5-30 hektarów. Po ok. 170-dniowej ciąży samica rodzi jedno młode ważące 560-680 g, które karmi mlekiem przez 6 tygodni, pozostając z nim w ukryciu. Przeżywalność młodych szacowana jest na 50%. Siedmiomiesięczne dikdiki osiągają już pełne wymiary i są wówczas zmuszane do opuszczenia terytorium rodziców, młode samce – przez ojca, a samice – przez matkę. Samica może rodzić dwa razy w ciągu roku.
[edytuj] Podgatunki
Wyróżniono 7 podgatunków:
- Madoqua kirkii kirkii
- Madoqua kirkii cavendishi
- Madoqua kirkii damarensis
- Madoqua kirkii hindei
- Madoqua kirkii langi
- Madoqua kirkii nyikae
- Madoqua kirkii thomasi
[edytuj] Znaczenie
Zabijane głównie ze względu na skórę, z której wyrabiane są m.in. rękawiczki. Na parę rękawiczek potrzebne są skóry z dwóch dikdików.
[edytuj] Zagrożenia i ochrona
Do naturalnych wrogów dikdików należą lamparty, gepardy, szakale, pawiany, orły i pytony. Pomimo intensywnych polowań w niektórych regionach dikdik Kirka jest uważany za gatunek liczny. Nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES, a w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (least concern – niskiego ryzyka)[4].
Przypisy
- ↑ Madoqua kirkii w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Madoqua kirkii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Jones, M.L.: Longevity of ungulates in captivity. Int. Ybk. 32:159-169, 1993.
- ↑ Madoqua kirkii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 11 stycznia 2009]
[edytuj] Bibliografia
- Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
- Scheibe, E. 1999.: "Madoqua kirkii" (On-line), Animal Diversity Web. (ang.). [dostęp 5 września 2007].
- Brent Huffman: www.ultimateungulate.com (ang.). [dostęp 5 września 2007].
- Kirk's Dik-Dik Madoqua kirkii (ang.). [dostęp 5 września 2007].
