Dimitrije Tucović

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dimitrije Tucović
Dimitrije tucovic.jpg
Data i miejsce urodzenia 13 maja 1881
Gostilje
Data i miejsce śmierci 20 listopada 1914
Vrače Brdo

Dimitrije Tucović - (serb. Димитрије Туцовић) - (ur. 13 maja 1881 w Gostilje, zm. 20 listopada 1914 w Vrače Brdo) - serbski dziennikarz i polityk socjaldemokratyczny.

Z ruchem socjalistycznym związał się jeszcze w gimnazjum w Užicach. Stamtąd w 1899 przyjechał do Belgradu, aby w stolicy ukończyć szkołę średnią. W 1902 współpracował przy tworzeniu grup socjalistycznych w kręgu uczniów i studentów Belgradu. Udział w demonstracjach 5 marca 1903 skierowanych przeciwko królowi Aleksandrowi Obrenowićowi spowodował, że na kilka miesięcy musiał opuścić kraj i zamieszkać w Wiedniu. W 1903 Tucović należał do inicjatorów powstania Partii Socjaldemokratycznej (późniejsza Serbska Partia Socjaldemokratyczna) i redaktorem pisma Sprawy robotnicze (Радничке новине). Po ukończeniu w 1906 studiów na Wydziale Prawa Uniwersytetu Belgradzkiego zaangażował się w pracę partyjną, współtworząc i kierując pismem Borba, analizującym od strony teoretycznej podstawy socjalizmu.

W 1910 brał udział w kongresie Międzynarodówki Socjalistycznej w Kopenhadze. Tam też wygłosił mowę, w której skrytykował stanowisko austriackich socjaldemokratów w kwestii narodowej, zwłaszcza wobec aneksji Bośni i Hercegowiny. W sporze z Karlem Rennerem stwierdził, że austriacka socjaldemokracja popiera imperializm austro-węgierski.

Pozostawił po sobie blisko 600 artykułów, poświęconych w większości zagadnieniom teoretycznym marksizmu i polityce Serbii. Był jednym z nielicznych Serbów, którzy otwarcie krytykowali politykę Belgradu wobec ludności albańskiej w Kosowie, uznając ją za przykład imperialnej polityki wielkoserbskiej. Nawiązywał tym samym do własnych obserwacji, kiedy w czasie I wojny bałkańskiej służył w jednym z oddziałów serbskich, zajmujących obszar Kosowa. W wydanej w 1914 broszurze Srbija i Albanija przyznawał podmiotowość Albańczykom i podkreślał, że Serbia musi ponieść konsekwencje ich prześladowań, których się dopuszczono po przejęciu Kosowa z rąk osmańskich.

Zmobilizowany do armii serbskiej, walczył jako oficer dywizji Morava. Zginął w listopadzie 1914, w czasie walk z armią austro-węgierską w rejonie Lazarevaca (bitwa nad Kolubarą). Jego imię nosi jedna z ulic w Belgradzie. W 1973 Telewizja Belgrad zrealizowała mini-serial biograficzny poświęcony postaci Tucovicia (główną rolę zagrał Ljubiša Samardžić).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gallagher Tom: The Balkans in the New Millennium: In the Shadow of War and Peace. Routledge: 2006. ISBN 0415349400.
  • Pavlowitch Stevan: Serbia: the history behind the name. C. Hurst & Co. Publishers: 2002, s. 84. ISBN 9781850654773.