Dimityr Błagojew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dimityr Błagojew
Dimitar Blagoev.jpg
Data i miejsce urodzenia 14 czerwca 1856
Tetowo
Data i miejsce śmierci 7 maja 1924
Sofia
przywódca
Przynależność polityczna Bułgarska Partia Komunistyczna
Okres urzędowania od 1919

Dimityr Błagojew[a], właśc. Dimityr Nikołow, (ur. 14 czerwca 1856 w Tetowie, zm. 7 maja 1924 w Sofii) – bułgarski działacz rewolucyjny i krytyk literacki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość, edukacja, działalność w Rosji[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny chłopskiej. Oddany przez ojca na naukę zawodu do warsztatu szewskiego w Stambule, rzucił to zajęcie i wstąpił do szkoły Petka Sławejkowa w dzielnicy Fanar. Mając 22 lata udał się do Rosji i ukończył w Petersburgu studia przyrodnicze oraz prawnicze. W Rosji poznał ideologię narodnicką i zwolenników marksizmu, zapoznał się z tekstami Marksa, Engelsa, Lassalle'a oraz Ławrowa[1]. W roku 1883 założył pierwszą grupę marksistowską w tym kraju - Partię Rosyjskich Socjaldemokratów wydającą pismo "Raboczij"[2]. Dwa lata później został aresztowany przez carską policję i deportowany do Bułgarii, gdzie również zaczął upowszechniać koncepcje socjalistyczne[1].

Pionier bułgarskiego socjalizmu[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze w 1885 razem z żoną Wełą założył marksistowskie pismo "Przegląd Współczesny", zaś wiosną 1891 z jego inicjatywy odbyło się w Tyrnowie zgromadzenie członków kół socjalistycznych, na którym wystąpił z propozycją powołania do życia partii socjaldemokratycznej. Z powodu rozbieżnych koncepcji prezentowanych przez uczestników zgromadzenia żadnych wiążących decyzji na nim nie podjęto. Błagojew współorganizował kolejny zjazd bułgarskich socjalistów, który odbył się w czerwcu 1891 na szczycie Buzłudża i który zaakceptował jego plan utworzenia Bułgarskiej Partii Socjaldemokratycznej[1]. Ideologię partii wyłożył Błagojew w pracy Szto e socializym i ima li toj poczwa u nas? (Czym jest socjalizm i czy jest dla niego miejsce u nas?)[1]. Przekonywał w niej, że w Bułgarii trwa już rozwój systemu kapitalistycznego, co niesie za sobą określone konflikty klasowe[3]. Ci socjaliści bułgarscy, którzy nie podzielali jego koncepcji, utworzyli w 1892 Bułgarski Związek Socjaldemokratyczny. Obydwie organizacje, współpracujące w walce z autorytarnymi rządami Stefana Stambołowa dwa lata później połączyły się[1] w Bułgarską Robotniczą Partię Socjaldemokratyczną[3], przeciwko czemu Błagojew bezskutecznie protestował, uznając niedawnych konkurentów za oportunistów[1]. Lider bułgarskich socjaldemokratów był wielokrotnie zatrzymywany i internowany przez policję[1].

Przywódca komunistów bułgarskich[edytuj | edytuj kod]

W 1902 w BRSP doszło do rozłamu na frakcje bardziej radykalnych i skupionych na pracy wśród robotników "ciasnych" oraz naśladujących socjaldemokratów zachodnich "szerokich". Błagojew był liderem pierwszej grupy[3].

Protestował przeciwko udziałowi Bułgarii w I wojnie światowej i krytykował postawę przywódców II Międzynarodówki nie protestujących przeciwko udziałowi swoich krajów w konflikcie[4].

W 1919 frakcja "ciasnych" ogłosiła utworzenie Bułgarskiej Partii Komunistycznej. Błagojew wszedł do jej władz, jednak był już wówczas na tyle schorowany, że nie był w stanie odgrywać pierwszoplanowej roli, która przypadła młodszym działaczom na czele z Georgim Dymitrowem[3].

W 1923 miał znaczący wpływ na przyjęcie przez bułgarskich komunistów stanowiska neutralnego wobec zamachu stanu, który obalił rząd Aleksandra Stambolijskiego[5]. Nie został wybrany do komitetu wojskowo-rewolucyjnego kierującego powstaniem wrześniowym[6]. Zmarł w 1924; jego pogrzeb stał się wielką manifestacją poparcia dla represjonowanej po powstaniu bułgarskiej lewicy, udział wzięło w nim 50 tys. osób[7].

Na jego cześć miasto Gorna Dżumaja otrzymało w 1950 nazwę Błagojewgrad[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zapis w postaci Dimityr Błagojew z oryg. bułg. formy Димитър Благоев zgodny jest zalecanymi na wikipedii zasadami transkrypcji nazwisk bułgarskich. W opracowaniach dotyczących dziejów Bułgarii zapis ten jest szeroko używany. Używa jej np. Tadeusz Wasilewski w Historii Bułgarii, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, a także Tadeusz Czekalski w opracowaniu Bułgaria, wydanym w serii Historia państw świata w XX i XXI wieku, Warszawa 2010.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Wasilewski T.: Historia Bułgarii. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 202-205. ISBN 83-04-02466-7.
  2. Ludwik Bazylow: Historia Rosji. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 2010, s. 288. ISBN 978-83-04-04641-2.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 T. Czekalski: Bułgaria. Warszawa: Trio, 2010, s. 51-52. ISBN 978-83-7436-252-8.
  4. Wasilewski T.: Historia Bułgarii. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 232. ISBN 83-04-02466-7.
  5. Wasilewski T.: Historia Bułgarii. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 247. ISBN 83-04-02466-7.
  6. Wasilewski T.: Historia Bułgarii. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 249. ISBN 83-04-02466-7.
  7. Wasilewski T.: Historia Bułgarii. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 249 i 252. ISBN 83-04-02466-7.
  8. T. Czekalski: Bułgaria. Warszawa: Trio, 2010, s. 338. ISBN 978-83-7436-252-8.