Dionizy Smoleński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dionizy Smoleński
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 6 października 1902
Łódź
Data i miejsce śmierci 8 lutego 1984
Warszawa
Profesor nauk technicznych
Profesura 21.10.1948
Rektor Politechniki Warszawskiej
nauczyciel akademicki
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Medal 30-lecia Polski Ludowej

Poseł V kadencji Sejmu PRL
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania od 1 czerwca 1969
do 15 lutego 1972
Grób Dionizego Smoleńskiego na Cmentarzu wojskowym na Powązkach

Dionizy Smoleński (ur. 6 października 1902 w Łodzi, zm. 8 lutego 1984 w Warszawie) – profesor Politechniki Wrocławskiej i Politechniki Warszawskiej, specjalista z zakresu teorii spalania, materiałów wybuchowych oraz balistyki wewnętrznej. Pierwszy samodzielny rektor Politechniki Wrocławskiej (1951–1960). W latach 1965–1969 rektor Politechniki Warszawskiej. Członek PAN, sekretarz naukowy, potem wiceprezes.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Rodzina: ojciec – Marian, majster przędzalniczy;
matka – Weronika z Ostrowskich;
żona – Wacława Rażniewska;
córka – Barbara (ur. 1931), historyk[1];

Dionizy Smoleński zdał maturę w 1921 w I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi. 23 listopada 1926 ukończył Wydział Chemii PW ze stopniem inżyniera chemika. Po studiach odbył roczną (1927-1928) służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7 w Śremie.

W 1929 podjął swoją pierwszą pracę w Komisji Doświadczalnej Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu, na stanowisku kierownika laboratorium chemicznego, pirotechnicznego i fotograficznego. W 1932 został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, a w 1935 trafił do Centrum Badań Balistycznych Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce k. Warszawy, gdzie pełnił funkcję referendarza w dziale doświadczalnym. W tym czasie został także starszym asystentem w Zakładzie Balistyki PW.

Po wybuchu wojny wstąpił do Armii Krajowej, gdzie służył jako zastępca Szefa Służby Uzbrojenia Komendy Głównej AK oraz dowódca oddziału AK w Zielonce. W 1944 został wywieziony z rodziną do Wrocławia, gdzie po wojnie współorganizował filię Państwowego Zakładu Higieny.

D. Smoleński miał duże zasługi w odbudowie wrocławskiej uczelni – Uniwersytetu i Politechniki (do 1951 uczelnie te funkcjonowały łącznie), z którą był związany od 1946 do 1960, obejmując najwyższe stanowisko w 1952, kiedy został mianowany rektorem[1][2]. Następnie powrócił do Warszawy, gdzie kontynuował pracę naukowo-dydaktyczną. Przez pierwsze trzy lata przewodniczył Komitetowi do Spraw Techniki, za jego sprawą rozpoczęto opracowywanie rocznych i pięcioletnich planów badań naukowych oraz zintegrowano badania naukowe prowadzone przez różne jednostki.

Jako przewodniczący polskiej delegacji w Komisji Nauki i Techniki RWPG, przyczynił się do powstania Międzynarodowego Instytutu Niskich Temperatur we Wrocławiu i Międzynarodowego Centrum Matematycznego im. S. Banacha w Warszawie[1].

Poseł na Sejm PRL II kadencji w latach 1957–1961 oraz V kadencji w latach 1969–1972 z ramienia PZPR.

Od 1961 pracował na Politechnice Warszawskiej na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa, w 1970 był profesorem zwyczajnym w Instytucie Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym i Energetyki Cieplnej, a w latach 1965-1969 pełnił funkcję rektora uczelni, przyczyniając się do istotnych zmian organizacyjnych. Z jego inicjatywy powstał nowy kierunek studiów, dostosowany do potrzeb ówczesnego rynku pracy – inżynieria chemiczna, powołano Instytut Inżynierii Materiałowej na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa, oraz ustanowiono nowy terminarz przyjęć na studia, umożliwiając kandydatom rekrutację w dwóch terminach – w lipcu i w lutym. Za kadencji D. Smoleńskiego uruchomiono Filię w Płocku (1967), podniesiono liczbę studentów po przyłączeniu Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej do PW (1966), oraz uruchomiono dzienne studia inżynierskie (1967). W czasie pełnienia ważnych funkcji w szkolnictwie wyższym, D. Smoleński był bardzo aktywny na polu naukowym; od 1964 działał w PAN, był członkiem wielu rad naukowych i towarzystw m.in. Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego i Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego.

Badania naukowe, którym poświęcił się D. Smoleński, dotyczyły balistyki wewnętrznej, materiałów wybuchowych i techniki spalania. Swoje doświadczenia i wiedzę zawarł w książkach i licznych artykułach, m.in. na łamach „Wiadomości Chemicznych”, „Zeszytów Naukowych Politechniki Wrocławskiej” i „Archiwum Budowy Maszyn”. We wrześniu 1973 przeszedł na emeryturę. Zmarł 8 lutego 1984 w Warszawie, został pochowany na Wojskowych Powązkach (kwatera A 32- 12)[2]. W 1961 został pierwszym doktorem honoris causa Politechniki Wrocławskiej[3]. Tytuł doktora honoris causa w 1976 przyznała mu również Politechnika Warszawska[4].

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

  • Kierownik laboratorium chemicznego, pirotechnicznego i fotograficznego Komisji Doświadczalnej Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu;
  • Referendarz w dziale doświadczalnym Centrum Badań Balistycznych Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce k. Warszawy;
  • Starszy asystent w Zakładzie Balistyki PW;
  • Zastępca Szefa Służby Uzbrojenia Komendy Głównej AK;
  • Komendant poligonu w Zielonce;
  • Asystent naukowy w Dziale Badania Żywności i Przedmiotów Użytku Państwowego Instytutu Higieny w Warszawie;
  • Kierownik działu badań żywności Państwowego Zakładu Higieny;
  • 1946-1947 ekspert techniczny w grupie przemysłu chemicznego BGK, Oddział we Wrocławiu;
  • 1946 adiunkt przy Katedrze Technologii Organicznej, Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu;
  • 1946 zastępca profesora na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym, Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu;
  • 1947-1949 zastępca profesora na Katedrze Technologii Materiałów Wybuchowych (od 1955 Katedra Związków Azotowych II), Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
  • 1948/1949-1950/1951 prorektor Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
  • 1950/1951 pełniący obowiązki rektora Politechniki Wrocławskiej
  • 1952/1953-1959/1960 rektor Politechniki Wrocławskiej
  • 1960-1963 – przewodniczący Komitetu do Spraw Techniki
  • 1961-1966 – kierownik Zakładu Teorii Spalania w Katedrze Silników Spalinowych, Przemysłowych i Lotniczych na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej
  • 1966-1968 – kierownik Katedry Silników Spalinowych, Przemysłowych i Lotniczych na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej;
  • 1961-1967 – kierownik Katedry Balistyki Wewnętrznej i Teorii Spalania w Wojskowej Akademii Technicznej
  • 1963-1970 – zastępca przewodniczącego Komitetu Nauki i Techniki
  • 1964-1967 – zastępca przewodniczącego Komitetu Nagród Państwowych
  • 1965/1966-1968/1969 – rektor Politechniki Warszawskiej
  • 1967-1984 – sekretarz Komitetu Nagród Państwowych
  • 1968-1971 – sekretarz PAN
  • 1971-1974 – wiceprezes PAN
  • 1984 – przewodniczący Komitetu Nagród Państwowych
  • od 1970 – profesor zwyczajny w Instytucie Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym i Energetyki Cieplnej
  • 1975-1977 – redaktor naczelny kwartalnika „Archiwum Termodynamiki i Spalania”
  • Przewodniczący polskiej delegacji w Komisji Nauki i Techniki RWPG

Członkostwa[edytuj | edytuj kod]

  • od 1953 – członek Sekcji Technicznej Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego
  • 1953 – członek zwyczajny Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego
  • od 1961 – członek Państwowej Rady do Spraw Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej
  • 1960-1967 – członek Komisji Planowania przy Radzie Ministrów
  • 1960-1969 – członek Komitetu Nauk Chemicznych
  • od 1962 – członek Rady Społeczno-Naukowej Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Amerykańskiej
  • od 1963 – członek Polskiej Sekcji Międzyrządowej Polsko-Radzieckiej Komisji Współpracy Gospodarczej i Naukowo-Technicznej
  • od 1963 – członek rady naukowej Instytutu Techniki Cieplnej
  • 1963-1966 – członek rady naukowej Zakładu Syntezy Organicznej PAN
  • od 1964 – członek korespondent PAN
  • 1965-1969 – członek Prezydium Zarządu Głównego Ligi Obrony Kraju
  • 1965-1968 – członek rady naukowej Instytutu Chemii Stosowanej w Warszawie
  • od 1969 – członek rzeczywisty PAN
  • 1972-1977 – członek Komitetu Naukowego Termodynamiki i Spalania
  • od 1972 – członek Komitetu ds. Badań i Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej
  • od 1975 – członek Rady Towarzystw Naukowych i Upowszechniania Wiedzy PAN
  • członek Centralnej Rady Związków Zawodowych

Nagrody, wyróżnienia, odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1937 – Srebrny Krzyż Zasługi
  • 1947 – Złoty Krzyż Zasługi
  • 1951 – Krzyż Kawalerski
  • 1953 – Nagroda Państwowa II stopnia
  • 1954 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1955 – medal 10-lecia Polski Ludowej
  • 1959 – Order Sztandaru Pracy II klasy
  • 1961 – tytuł doktora honoris causa Politechniki Wrocławskiej
  • 1964 – Order Sztandaru Pracy I klasy
  • 1968 – medal Komisji Edukacji Narodowej
  • 1969 – medal 25-lecia Politechniki Śląskiej
  • 1969 – tytuł członka honorowego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego
  • 1970 – medal za wybitne zasługi dla Politechniki Wrocławskiej
  • 1970 – Złoty Medal Słowackiej Akademii Nauk
  • 1971 – odznaka honorowa Polskiego Towarzystwa Astronautycznego
  • 1971 – Srebrny Medal za Zasługi dla Obronności Kraju
  • 1973 – Złoty Medal za Zasługi dla Obronności Kraju
  • 1973 – medal z okazji 100-lecia Bułgarskiej Akademii Nauk
  • 1973 – medal na 500-lecie urodzin Mikołaja Kopernika
  • 1974 – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
  • 1974 – medal 30-lecia Polski Ludowej
  • 1974 – Komandoria I klasy Orderu Lwa Finlandii
  • 1974 – tytuł członka honorowego Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego
  • 1974 – tytuł członka honorowego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Legnicy
  • 1975 – medal im. Mikołaja Kopernika PAN
  • 1976 – tytuł doktora honoris causa Politechniki Warszawskiej
  • 1978 – tytuł członka honorowego Towarzystwa Naukowego Płockiego
  • 1979 – Order Budowniczych Polski Ludowej

Działalność pozanaukowa[edytuj | edytuj kod]

  • od 1947 – członek PPS (od 1948 – PZPR)
  • 1957-1961, 1969-1971 – poseł na Sejm

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • „Balistyka wewnętrzna”, Warszawa 1949
  • „Teoria materiałów wybuchowych”, Warszawa 1954
  • „Spalanie materiałów wybuchowych”, Warszawa 1979
  • „Detonacja materiałów wybuchowych”, Warszawa 1981[1]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Balistyka wewnętrzna, 1949
  • Teoria materiałów wybuchowych, 1954
  • Ładunki kumulacyjne w wojsku, górnictwie i przemyśle (współautor Henryk Nowak), Warszawa 1974
  • Spalanie materiałów wybuchowych, Warszawa 1979
  • Detonacja materiałów wybuchowych, Warszawa 1981

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 J. Piłatowicz, „Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826-2001”,wyd.I, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2001, s.201-209
  2. 2,0 2,1 Prof. Dionizy Smoleński – MeiL.
  3. Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Wrocławską. portal.pwr.wroc.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  4. Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Warszawską. pw.edu.pl. [dostęp 23 lutego 2011].