Distinguished Service Order

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Order za Wybitną Służbę
Distinguished Service Order
Awers
Awers insygniów orderu
Baretka
Baretka
Ustanowiono 6 września 1886

Distinguished Service Order (DSO, pol. Order za Wybitną Służbę) – wysokie odznaczenie wojskowe (order) Wielkiej Brytanii, poprzednio Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. W polskiej literaturze nazywany jest też: "Orderem Zaszczytnej Służby".

Order nadawany jest oficerom sił zbrojnych za przynoszącą zasługi lub wybitną służbę (ang. distinguished service) podczas wojny. Osoba odznaczona orderem ma prawo umieszczać po swoim nazwisku litery "DSO", np. "John Smith, DSO".

Order został ustanowiony 6 września 1886 przez królową Wiktorię jako nagroda za indywidualne czyny szczególnej zasługi lub wybitną służbę podczas działań wojennych, nie kwalifikujące się do najwyższego odzneczenia orderu Victoria Cross.

Order posiada tylko jeden stopień: Companion (kawaler Orderu). Kolejne nadania orderu tej samej osobie oznaczane są przez dodanie belki (Bar) na wstążce. Dwukrotne nadanie to DSO and Bar, trzykrotne - DSO and Two Bars, czterokrotne - DSO and Three Bars.

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Order nadawany jest normalnie jedynie za czyny podczas walki z nieprzyjacielem (ang. under fire) lub w równorzędnych warunkach, chociaż w latach 1914-1916 bywał też nadawany oficerom sztabowym, co wywoływało niechęć oficerów frontowych. Od 1 stycznia 1917 do odznaczenia przedstawiani są co do zasady jedynie oficerowie za zasługi podczas walki. Przed 1943 order mógł być nadany jedynie osobie wyróżnionej wymienieniem w sprawozdaniu (Mentioned in Despatches). Order nadawany jest normalnie oficerom w stopniu co najmniej majora lub równorzędnym, wyjątkowo nadawano go szczególnie zasłużonym młodszym oficerom. W 1942 nadawanie DSO rozciągnięto także na oficerów brytyjskiej marynarki handlowej (Merchant Navy) za czyny odwagi podczas ataków nieprzyjaciela.

Podczas I wojny światowej nadano 8981 DSO. Podczas II wojny światowej nadano m.in. 870 orderów oficerom lotnictwa brytyjskiego Royal Air Force, w tym 62 dwukrotnie, 8 trzykrotnie i 2 czterokrotnie. Ogółem podczas II wojny światowej nadano 7 czterokrotnych DSO (DSO and Three Bars). 8 orderów DSO i jeden DSO and Bar nadano polskim lotnikom, a 11 DSO polskim marynarzom. Pierwszym z nich (odznaczonym w lutym roku 1942) był ppłk pil. Tadeusz Rolski. Wśród kawalerów byli również żołnierze wojsk lądowych m.in. gen. Stanisław Maczek i płk Franciszek Skibiński z 1 Dywizji Pancernej.

Od 1993 podstawy nadania DSO ograniczono do wybitnej służby (np. dowodzenia), a dla nagradzania męstwa w walce ustanowiono krzyż Conspicuous Gallantry Cross. Jednocześnie rozszerzono krąg uprawnionych do otrzymania DSO do wszystkich rang wojskowych, lecz mimo to, do tej pory order otrzymali jedynie starsi oficerowie.

Opis oznaki orderu[edytuj | edytuj kod]

Oznakę orderu stanowi krzyż równoramienny, z rozszerzającymi się i zaokrąglonymi ramionami zwany krzyżem Ruperta, pokryty białą emalią, złocony na brzegach, szerokości 41,5 mm. Pośrodku znajduje się okrągły medalion, otoczony wieńcem laurowym, pokrytym zieloną emalią. Wewnątrz znajduje się złota korona Imperium Brytyjskiego, na czerwonym emaliowanym tle. Na rewersie znajduje się złoty monogram królewski na czerwonym tle, wewnątrz wieńca laurowego, pokrytego zieloną emalią. Początkowo krzyż wykonywany był ze złota, lecz w 1889 zamieniono go na srebrny złocony.

Krzyż zawieszony jest za pośrednictwem złotej poprzeczki z laurowym ornamentem, na czerwonej wstążce szerokości 28,5 mm, z wąskimi niebieskimi brzegami, przyczepionej do górnej złotej poprzeczki.

Poprzeczki symbolizujące powtórne nadania (Bar) są złote z koroną Imperium pośrodku. Na odwrocie poprzeczki znajduje się rok nadania.
Kolejne nadania DSO oznaczane są na baretkach poprzez nałożenie metalowej rozetki w kształcie róży heraldycznej.

Baretki Distinguished Service Order
Dso-ribbon.png
DSO
DSO with Bar.png
DSO and Bar
DSO with 2Bars.png
DSO and Two Bars
DSO with 3Bars.png
DSO and Three Bars

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Distinguished Service Order.

Polacy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stanisław Piaskowski: Okręty Rzeczpospolitej Polskiej 1920-1946, Warszawa 1996, ISBN 83-900217-2-3, s.95

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]