Ditlenek selenu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ditlenek selenu
Ditlenek selenu Ditlenek selenu
Pojemnik z ditlenkiem selenu
Pojemnik z ditlenkiem selenu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny SeO2
Masa molowa 110,96 g/mol
Wygląd białe tetragonalne kryształy lub proszek[1][2]
Identyfikacja
Numer CAS 7446-08-4
PubChem 24007[5]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ditlenek selenu (nazwa Stocka: tlenek selenu(IV)), SeO2nieorganiczny związek chemiczny, w którym selen znajduje się na IV stopniu utlenienia. Tlenek ten jest najczęściej spotykanym związkiem selenu.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

W temperaturze pokojowej jest to białe, krystaliczne ciało stałe o ostrym zapachu, przypominającym zapach sosu chrzanowego, przy inhalacji może dojść do poparzenia nosa czy gardła. SeO2 jest cząsteczką polarną, z momentem dipolowym skierowanym od atomów tlenu do środkowego atomu selenu. Stały SeO2 jest jednowymiarowym polimerem, którego łańcuch składa się naprzemiennie z atomów selenu i tlenu. Każdy atom Se, który wpisuje się w piramidę, posiada końcowe grupy tlenowe. Względna stereochemia przy Se zmienia się wraz z łańcuchem polimeru (syndiotaktyczność). Ciało stałe z łatwością sublimuje w 315 °C. Gazowy dwutlenek selenu przybiera podobną, zagiętą postać cząsteczki jak gazowy dwutlenek siarki. Rozpuszczenie SeO2 w tlenodichlorku selenu SeOCl2 daje trimer [Se(O)O]3.

SeO2 jest tlenkiem kwasowy; rozpuszcza się w wodzie tworząc słaby, nietrwały kwas selenawy, o wzorze analogicznym do kwasu siarkawego:

SeO2 + H2OH2SeO3

Tlenek reagując z zasadami tworzy sole nazywane selenianami zawierające anion SeO2−3. Na przykład w reakcji z wodorotlenkiem sodu powstaje selenian sodu:

SeO2 + 2NaOH → Na2SeO3 + H2O

Posiada właściwości utleniające. Może utlenić SO2 do SO3:

2SO2 + SeO22SO3 + Se
H2SeO3 + 2SO2 + H2O2H2SO4 + Se

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Ditlenek selenu jest otrzymywany poprzez utlenienie selenu poprzez spalenie w powietrzu, kwas azotowy lub reakcję z nadtlenkiem wodoru, ale najwygodniejszą metodą jest odwodnienie kwasu selenawego.

3Se + 4HNO3 + H2O3H2SeO3 + 4NO
2H2O2 + Se → SeO2 + 2H2O
H2SeO3SeO2 + H2O

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Ditlenek selenu nadaje szkłu czerwoną barwę. W małych ilościach jest używany w celu zneutralizowania niebieskiego zabarwienia spowodowanego zanieczyszczeniami kobaltem, aby wytworzyć bezbarwne szkło. W większych ilościach nadaje głęboki, czerwony, rubinowy kolor. Ditlenek selenu jest także aktywnym składnikiem roztworów służących do zaniebieszczenia stali. Jest stosowany również jako toner w fotograficznym wywoływaniu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-86. ISBN 9781420090840.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ditlenek selenu (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-05-28].
  3. Ditlenek selenu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-05-28].
  4. 4,0 4,1 Klasyfikacja i oznakowanie substancji wynika ze wspólnego określenia zagrożeń dla „związki selenu(pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2011-05-28].
  5. Ditlenek selenu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.